Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz – Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 08 maja 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły do załatwienia sprawy z wniosku P. N. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 17 stycznia 2025 r.; 2. stwierdza, że Dyrektor Szkoły dopuścił się bezczynności w załatwieniu ww. sprawy; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Dyrektora Szkoły na rzecz skarżącego P. N. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z 3 lutego 2025 r. P. N. (dalej jako "Skarżący" lub "Wnioskodawca"), reprezentowany przez r. D., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły (zwanego dalej "Dyrektorem Szkoły" lub "Organem") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 17 stycznia 2025 r. Zarzuciwszy naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej w skrócie "u.d.i.p.") – przez brak udostępnienia Skarżącemu informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego oraz brak poinformowania Skarżącego o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w określonym ustawowo terminie ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz nowego terminu udostępnienia informacji – autor skargi wniósł o: 1) stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności; 2) zobowiązanie Organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; 3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 4) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi jej autor wyjaśnił, że w dniu 17.1.2025 r. Skarżący skierował na adres e-mail Organu znajdujący się w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych wniosek o dostęp do informacji publicznej dotyczącej tego, "czy szkoła zawierała umowy z kościołami lub innymi związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi od początku 2022 roku do stycznia 2025 roku", z prośbą o przesłanie odpowiedzi w formie PDF na jego adres e-mail. Stwierdził, że bezspornym jest, iż przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, bowiem dotyczy dysponowania mieniem publicznym, jakim jest mienie należące do Organu, oraz że Organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Skarżący zaznaczył, że pomimo upływu ustawowych terminów, Organ w żaden sposób nie ustosunkował się do jego wniosku, jak i nie poinformował o przyczynach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznych oraz nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Poza tym podkreślił swoje wieloletnie zaangażowanie w inicjatywy mające na celu przeciwdziałanie nierównemu traktowania uczniów ze względu na wyznanie lub jego brak.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Skarżącego na rzecz Szkoły (zwanej dalej "Szkołą") kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wniosek Skarżącego wpłynął do Organu 17.1.2025 r. (piątek) po godzinie 18:30, zatem po zamknięciu Szkoły. Był to ostatni dzień jej pracy przed feriami zimowymi (20.01–02.02.2025 r.). Z uwagi na to odpowiedź została przesłana na wskazany przez Skarżącego adres e-mail 6.2.2025 r., tj. w pierwszym tygodniu po powrocie wszystkich pracowników Szkoły oraz urlopach Dyrektora i jego zastępcy. Żądanie dotyczące zobowiązania Organu do załatwienia wniosku jest zatem bezprzedmiotowe. Przy tym dla udzielenia odpowiedzi Skarżącemu nie miało znaczenia uzasadnienie dotyczące jego działalności. W chwili rozpatrywania wniosku (anonimowego i lakonicznego) Organ nie miał wiedzy, komu udziela odpowiedzi. Końcowo Dyrektor Szkoły wniósł o niestwierdzanie bezczynności, z uwagi na zakończenie procedury udzielania odpowiedzi na pytanie o informację publiczną i brak konieczności zobowiązywania Organu do dokonania czynności. Zdaniem Dyrektora w sprawie nie doszło do znacznego przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Informacja została udzielona niezwłocznie po ustaniu przeszkody do jej udzielenia, a opóźnienie miało racjonalne uzasadnienie i było spowodowane okolicznościami wyjątkowymi, i koincydencją dat mających znaczenie dla sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.").

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. mających za przedmiot m.in. decyzje administracyjne (pkt 1) oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), w tym przybierające postać tzw. czynności materialno-technicznych.

W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jednakże zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 24.5.2006 r., I OSK 601/05; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie judykaty przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasady tej nie zmieniło wprowadzenie do art. 37 k.p.a. – a w ślad za tym także do art. 52 § 2 p.p.s.a. – z dniem 1 czerwca 2017 r., mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji, w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanych w takich przypadkach: zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa). W konsekwencji w odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine p.p.s.a. w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. wyrok NSA z 28.1.2020 r., I OSK 2433/18).

Ponadto do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.5.2011 r., I OSK 716/11; z 26.5.2011 r., I OSK 857/11). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.4.2011 r., I FSK 249/10; por. też wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11). Trafność takiej wykładni potwierdza obecnie, dodany z dniem 1 czerwca 2017 r., przepis art. 53 § 2b p.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie" - które to określenie musi być postrzegane w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 17.11.2020 r., II OSK 973/19). W konsekwencji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego został wyrażony pogląd, zgodnie z którym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można mówić o bezczynności organu, gdy organ ten przed wniesieniem skargi na bezczynność udostępni informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej. Sytuacja taka stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi jako niedopuszczalnej w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 13.10.2021 r., III OSK 3789/21, ONSAiWSA 2022, nr 2, poz. 30).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że analiza akt sprawy i stanowisk procesowych stron pokazuje, że do dnia wniesienia skargi, datowanej na 3 lutego 2025 r., wnioskowane informacje nie zostały Skarżącemu udostępnione, ani nie została wydana decyzja o odmowie ich udostępnienia. Żądanej informacji Organ udzielił bowiem dopiero w piśmie datowanym na 6 lutego 2025 r.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę na bezczynność wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.

Przedmiotem tej skargi uczyniono bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie załatwienia wniosku Skarżącego, wniesionego w dniu 17 stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej przez udzielenie – w formacie PDF na adres mejlowy Skarżącego – odpowiedzi na pytanie: "czy szkoła zawierała umowy z kościołami lub innymi związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi od początku 2022 roku do stycznia 2025 roku".

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne staje się więc rozważenie trzech następujących kwestii:

(i) czy Dyrektor Szkoły jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej;

(ii) czy informacje żądane przez Skarżącego stanowią informację publiczną, podlegającą udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p.;

(iii) czy Dyrektor Szkoły prawidłowo załatwił sprawę ww. wniosku.

Ad (i) Katalog podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej określa art. 4 u.d.i.p., w świetle którego są nimi władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle cytowanego przepisu dyrektorzy szkół są powszechnie uznawani w orzecznictwie sądowym za podmioty obowiązane od udostępnienia informacji publicznej - czy to jako "organy władzy publicznej" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (w znaczeniu funkcjonalnym, zwłaszcza z uwagi na posiadane przez dyrektorów szkół kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach uczniów), czy też jako "podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym", o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. (zob. wyrok WSA z 21.9.2023 r., IV SAB/Po 90/23 i IV SAB/Po 91/23). Wypada zaznaczyć, że wynikający z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznej spoczywa zarówno na dyrektorach szkół publicznych (por. wyrok NSA z 25.4.2012 r., I OSK 248/12, a także wyroki WSA: z 8.11.2011 r., II SA/Po 656/11; z 16.2.2016 r., II SA/Kr 1573/15; z 7.11.2017 r., II SAB/Ol 64/17; z 16.8.2018 r., II SAB/Go 39/18), jak i niepublicznych (por. wyroki NSA: z 1.12.2011 r., I OSK 1630/11; z 28.1.2014 r., I OSK 2076/13), ponieważ wszystkie te szkoły wykonują zadania publiczne w dziedzinie edukacji i zwykle też dysponują majątkiem publicznym (choćby w postaci publicznych subwencji lub dotacji). Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny: "dyrektor szkoły jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, skoro szkoła, nawet prowadzona przez osobę fizyczną, realizuje zadania publiczne, państwo ustala warunki jej utworzenia, funkcjonowania, a także kontroluje realizowanie przez nią zadań publicznych. Szkoły, niezależnie od sposobu ich utworzenia i prowadzenia czy to przez jednostkę samorządu terytorialnego, czy inną osobę prawną, czy wreszcie osobę fizyczną wchodzą w skład systemu oświaty i realizują jego cele, które mają ewidentnie wymiar publiczny, wobec czego podlegają obowiązkowi udzielania informacji" (zob. wyrok NSA z 17.3.2023 r., III OSK 2524/21).

Wobec tego Dyrektor Szkoły jest bez wątpienia podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznych, będących w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

Wypada zaznaczyć, że kwestia ta nie była sporną między stronami.

Ad (ii) Przechodząc do analizy przedmiotowego aspektu sprawy – tj. do oceny, czy żądane przez Skarżącego informacje mają charakter informacji publicznej – należy podkreślić, że również ta kwestia nie była pomiędzy stronami sporna. Nie zwalniało to jednak Sądu z obowiązku zbadania we własnym zakresie charakteru żądanych informacji.

Wypada zatem wyjść od stwierdzenia, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, w tym informacji o działalności samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, określają ustawy (zob. art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji RP).

Rudymentarnym aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła swoistą (acz wysoce niedoskonałą) definicję legalną "informacji publicznej", przez którą – zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. – należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29).

Przykładowe (nie-enumeratywne) wyliczenie rodzajów informacji publicznej zawiera przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w którym znalazły się m.in. informacje: o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (pkt 2 lit. f); o danych publicznych, w tym informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych (pkt 4 lit. d); o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego (pkt 5 lit. c); a także o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach (pkt 5 lit. d).

Wobec powyższego nie ma wątpliwości, że żądane przez Skarżącego informacje o tym, czy Szkoła zawierała umowy z kościołami lub innymi związkami wyznaniowymi, lub ich osobami prawnymi we wskazanym okresie (od początku 2022 r. do stycznia 2025 r.) mieszczą się w zakresie pojęcia informacji publicznej, jako dotyczące majątku publicznego (sposobów dysponowania nim oraz ewentualnego uzyskiwania zeń pożytków). Trafność tego stanowiska potwierdza analiza orzeczeń zapadłych w analogicznych sprawach zawisłych przed sądami administracyjnymi ze skarg P. N. (zob. m.in. wyrok NSA z 27.8.2024 r., III OSK 3169/23; a także wyroki WSA: z 16.5.2024 ., IV SAB/Po 43/24; z 3.4.2025 r., II SAB/Rz 15/25).

Ad (iii) Przechodząc do końcowej oceny, czy w kontrolowanej sprawie Dyrektor Szkoły, jako podmiot obowiązany do udostępniania posiadanych informacji publicznych, dopuścił się zarzucanej bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym lub terminie przedłużonym przez organ (por. odpowiednio art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) – należy wskazać, że szczególne terminy załatwienia sprawy w przedmiocie informacji publicznej zostały określone w art. 13 u.d.i.p., stanowiącym, iż:

"1. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.

2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku."

Na gruncie u.d.i.p. przyjmuje się, że stan bezczynności może mieć miejsce w przypadku podmiotu, który będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w odpowiedni sposób i formie, wbrew przepisom prawa, w okolicznościach w nich przewidzianych ani nie udostępnia w nakazanym terminie, w drodze czynności materialno-technicznej, żądanej informacji, ani też nie podejmuje innego działania mającego na celu załatwienie wniosku. W szczególności nie wydaje decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (np. z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub – w przypadku informacji przetworzonej – ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) albo o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.), względnie nie informuje pisemnie wnioskodawcy, że żądana informacja znajduje się w Biuletynie Informacji Publicznej, bądź że jest udostępniana w odrębnym (szczególnym) trybie albo że informacji tej nie posiada, bądź że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. W każdym z tych przypadków zakreślony w cytowanym art. 13 ust. 1 u.d.i.p. czternastodniowy termin wyznacza podstawowe czasowe ramy, w których organ powinien przeprowadzić działania związane z oceną wniosku o udostępnienie informacji publicznej i jego załatwieniem.

Jest poza sporem, że w kontrolowanej sprawie Dyrektor Szkoły w terminie zakreślonym przez ustawę nie załatwił wniosku Skarżącego, ani na niego w inny sposób nie zareagował – tj. w szczególności nie udostępnił Skarżącemu żądanych informacji, ani nie poinformował go o przedłużeniu terminu do ich udostępnienia, ani też nie wydał decyzji odmownej. Informacje te udostępnił Skarżącemu dopiero wraz z pismem z 6 lutego 2023 r., a więc po ponad 14 dniach od złożenia wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły przyznał, że doszło do przekroczenia terminu załatwienia wniosku, ale nie było ono "znaczne", oraz że "[o]późnienie w udzieleniu informacji miało racjonalne uzasadnienie i było spowodowane okolicznościami wyjątkowymi i koincydencją dat mających znaczenie dla sprawy".

W ocenie Sądu, podnoszone przez Organ okoliczności nie mogą usprawiedliwiać zaistniałego "opóźnienia" w załatwieniu sprawy, skutkującego wystąpieniem stanu jego bezczynności. Jak bowiem trafnie wskazuje się w orzecznictwie, fakt przekroczenia określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14-dniowego terminu udostępnienia informacji publicznej – powodujący stan bezczynności organu – ma charakter obiektywny. Istota bezczynności sprowadza się wszak do niezałatwienia wniosku w ustawowo określonym terminie (por. wyroki NSA: z 21.2.2023 r., III OSK 7187/21; z 23.1.2024 r., III OSK 2824/22; z 27.8.2024 r., III OSK 3169/23). Nieudzielenie informacji publicznej oraz niepowiadomienie w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. o powodach opóźnienia i terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia (por. wyroki NSA: z 18.3.2005 r., OSK 1209/04; z 14.5.2014 r., I OSK 1027/14; z 18.10.2023 r., III OSK 1942/22; z 27.8.2024 r., III OSK 3169/23; por. też I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, uw. 2 do art. 13). Podkreślić należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności – czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu, albo czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Nawet fakt, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, nie wpływa na ocenę bezczynności. W takim bowiem przypadku adresat wniosku nie może milczeć, lecz obowiązany jest w ustawowo zakreślonym terminie poinformować stronę odrębnym pismem, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Zaniechanie tej czynności powoduje, że organ jest bezczynny, podobnie jak niewywiązanie się z obowiązku udostępnienia informacji publicznej w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z 18.10.2023 r., III OSK 1942/22, z 27.8.2024 r., III OSK 3169/23).

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W tym miejscu godzi się wyjaśnić, że w sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – zarzucany w skardze stan bezczynności ustał (tu: w związku z udostępnieniem przez Dyrektora Szkoły żądanej informacji) po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd administracyjny, to postępowanie sądowe należy umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63), acz jedynie w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności (tu: do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej), o którym to zobowiązaniu mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 27.2.2020 r., II OSK 2423/19) – co Sąd orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku (w zw. z art. 21 u.d.i.p.).

Nie zwalniało to jednak Sądu od podjęcia pozostałych obligatoryjnych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi – przewidzianych obecnie w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. – tj. orzeczenia w kwestii dopuszczenia się przez organ bezczynności oraz oceny jej charakteru: rażącego albo nierażącego (por. wydane w stanie prawnym obowiązującym przed 15.8.2015 r. ale nadal aktualne: postanowienie NSA z 26.7.2012 r., II OSK 1360/12; wyrok NSA z 15.1.2013 r., II OSK 2390/12).

Konsekwentnie - stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (w zw. z art. 21 u.d.i.p.) - Sąd stwierdził, że Organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy z wniosku Skarżącego z 17.1.2025 r. (pkt 2 sentencji wyroku).

Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. (w zw. z art. 21 u.d.i.p.) – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku).

W tym przypadku Sąd wziął bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie zasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawnym i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe" (nie-rażące). Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.3.2013 r., II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10.4.2014 r., II SAB/Wr 14/14; z 11.10.2013 r., II SAB/Po 69/13; z 11.3.2015 r., IV SAB/Po 19/15).

W niniejszej sprawie sytuacja taka, zdaniem Sądu, nie wystąpiła. Wprawdzie Organ udostępnił żądaną przez Skarżącego informację z opóźnieniem, ale jednak - po pierwsze - ją udostępnił. Po drugie, przekroczenie terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., było nieznaczne (kilkudniowe) i mieściło się w maksymalnym terminie, o jakim mowa w art. 13 § 2 in fine u.d.i.p. Po trzecie, Sąd dał wiarę wyjaśnieniom Dyrektora Szkoły, że nieudostępnienie informacji w terminie nie wynikało ze złej woli tego organu, lecz raczej z niefortunnego zbiegu okoliczności. Po czwarte, jako niepozbawiona znaczenia dla przyjętej przez Sąd oceny charakteru stwierdzonej bezczynności jawi się także okoliczność, że sam Skarżący nie wywodził ani nie żądał stwierdzenia, że doszło w tym przypadku do rażącego naruszenia prawa.

O zwrocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (w zw. z art. 21 u.d.i.p.), uwzględniając: poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego go radcy prawnego ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, z późn. zm.), w wysokości 480 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 597 zł.