Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Z. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Z. a Prezydentem B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.Z. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza Miasta Z. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku

Pismem z 24 maja 2013 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Kierownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. działającym z upoważnienia Burmistrza Miasta Z., a Prezydentem Miasta B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 25 lutego 2013 r. A. Z. zameldowana na pobyt stały w B. złożyła z Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wniosek o skierowanie w Domu Pomocy Społecznej "K." w B. Wyjaśniła, że przebywała w placówce "D." w Z., gdzie jak twierdzi umieścił ją syn, który na stałe zamieszkuje w Republice [...]. Wnioskodawczyni skarżyła się, że syn jej nie odwiedza, a przez umieszczenie w placówce w Z. została odcięta od wnuka, który wraz z rodziną zamieszkuje w B.

Dalej wyjaśniono, że "D." w Z. nie jest domem pomocy społecznej w myśl ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182), placówka prowadzona jest w formie działalności gospodarczej, żaden organ pomocy społecznej nie prowadzi nadzoru nad tą placówką.

Z zebranej dokumentacji wynika, że syn wnioskodawczyni w dniu 12 marca 2013 r. wymeldował matkę z miejsca pobytu stałego w B. Stąd Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. uznał się za organ niewłaściwy do wydania decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej i przekazał sprawę do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.

Przywołując treść art. 59 ust 1, art. 101 ust 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a., a także art. 25 Kodeksu cywilnego, wnioskodawca podał, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. A. Z. została zameldowana na terenie Miasta Z. w dniu 12 marca 2013 r. na pobyt czasowy do dnia 31 grudnia 2013 r. w związku z pobytem w "D.". Z zaświadczenia Urzędu Miasta w B. wynika, że strona była zameldowana na pobyt stały w B. od dnia 19 listopada 1954 r. Strona jest niezadowolona w związku z odcięciem jej od rodziny i przyjaciół zamieszkujących w B. i dlatego – aby odzyskać z nimi kontakt - chce zamieszkać w domu pomocy społecznej w B. Dlatego też, w ocenie wnioskodawcy, nie można uznać, że A. Z. przybywa na terenie Miasta Z. z zamiarem stałego pobytu.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, Prezydent Miasta B. podniósł, że A. Z. nie została skierowana do "D." w Z. przez ośrodek pomocy społecznej, lecz umieszczona tam prywatnie przez syna. Została wymeldowana z pobytu stałego w B. i zameldowana czasowo na terenie Miasta Z. do dnia 31 grudnia 2013 r. Z uwagi na powyższe organem właściwym do wydania decyzji w sprawie skierowania A. Z. do Domu Pomocy Społecznej "K." w B., jest Burmistrz Miasta Z.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku A. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej w B.

W sprawach z zakresu pomocy społecznej przepisem określającym właściwość miejscową gminy jest art. 101 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz.182). W świetle tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 59 ust 1 tej ustawy wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 tej ustawy, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O ile w rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że obecnie A. Z. przebywa w Z., to spełnienie drugiej z powołanych przesłanej (zamiar stałego pobytu) budzi wątpliwości wnioskodawcy. Wyjaśnić, więc trzeba, że przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w którym koncentrują się jej czynności życiowe. (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2013 r. sygn. akt I OW 129/13, z 30 lipca 2013 r. sygn. akt I OW 91/13, z 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OW 4/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W chwili obecnej, ze względu na stan rodzinny, stan zdrowia i wiek, to w "D." w Z. koncentrują się wszystkie sprawy osobiste i życiowe A. Z. Nie można, zatem przyjąć – jak chce tego wnioskodawca – że chęć zamieszkania w innej miejscowości przesądza o tym, że brak jest przesłanki "zamiaru stałego pobytu".

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 12 marca 2013 r., a więc po złożeniu wniosku, A. Z. została wymeldowana z pobytu stałego w B. Obecnie A. Z. zamieszkuje obecnie w "D." w Z., gdzie została zameldowana w dniu 12 marca 2013 r. na pobyt czasowy do dnia 31 grudnia 2013 r. Skoro w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, a takie skierowanie następuje w drodze decyzji administracyjnej, to nie może ulegać wątpliwości, że podejmując omawiane rozstrzygnięcie organ zobowiązany jest uwzględnić sytuację prawną i faktyczną zainteresowanej osoby na dzień orzekania a nie w dniu złożenia wniosku. W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust 1 ustawy o pomocy społecznej jest Burmistrz Miasta Z.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Burmistrza Miasta Z.