Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Janusz Bociąga Protokolant asystent sędziego Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do Domu Pomocy Społecznej I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata Ł. P. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach

I.

Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Burmistrz odmówił skierowania M. P. do Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku w W. Zdaniem organu I instancji, M. P. nie wymaga opieki całodobowej, a jedynie pomocy w niektórych czynnościach życia codziennego. Organ stwierdził, że w schronisku, w którym obecnie przebywa M. P. ma zapewnione niezbędne potrzeby bytowe – wyżywienie, nocleg, a budynek schroniska jest wyposażony w instalacje wody ciepłej i zimnej, ogrzewanie centralne, telefon i gaz, jest w nim łazienka i wc. Ponadto M. P. ma możliwość uzyskania wsparcia ze strony mieszkańców w prawidłowym funkcjonowaniu w środowisku, na zasadzie wzajemnej pomocy. Organ I instancji stwierdził, że w rozmowie telefonicznej z kierownikiem schroniska ustalono, że M. P. jest osobą sprawną fizycznie i samodzielnie zaspokaja większość potrzeb życiowych, a pomimo istniejących problemów zdrowotnych jest w stanie samodzielnie funkcjonować i nie wymaga opieki całodobowej. Poza tym M. P. nie jest osobą samotną, gdyż z rodziny ma córkę i wnuki (obecnie przebywającej w Hiszpanii) oraz liczne rodzeństwo.

Po rozpoznaniu odwołania M. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza z dnia [...] 2014 r. nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Kolegium stwierdziło, że po wykazaniu, że stan zdrowia M. P. nie wymaga całodobowej opieki, organ winien jej zaproponować usługi opiekuńcze w konkretnym wymiarze adekwatnym do jej stanu zdrowia. Dopiero bowiem odmowa przyjęcia tych usług będzie wiązać się z możliwością wydania decyzji w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej. Kolegium stwierdziło, że nie została również wyjaśniona w sposób nie budzący wątpliwości okoliczność, że M. P. aktualnie ma zapewnioną opiekę ze strony rodziny. Istotnie bowiem córka strony przebywa od lat w Hiszpanii a tym samym nie może zająć się chorą matką (natomiast nie oznacza to, że nie może pomóc w zapewnieniu finansowania jej opieki), zwłaszcza w sytuacji, gdy zostało sprzedane mieszkanie, w którym M. P. dotychczas zamieszkiwała. Poza tym z uzasadnienia decyzji nie wynika, jakie osoby organ I instancji miał na uwadze i czy wywiad środowiskowy obejmował kwestie możliwości zapewnienia przez nich opieki nad M. P. Kolegium wskazało także, że w ponownie przeprowadzanym postępowaniu organ I instancji winien jednoznacznie ocenić zebrany materiał dowodowy, sporządzone zaś w aktach sprawy notatki służbowe zawierające istotne dla sprawy ustalenia faktyczne powinny być uzupełnione o czynności dowodowe przewidziane przez Kodeks postępowania administracyjnego, czyli wyjaśnienia spisane do protokołu, czy pisemną korespondencję w sprawie kierowaną do osób pracujących w schronisku. W związku z powyższym Kolegium uznało, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony w oparciu o wyczerpujący materiał dowodowy.

II.

Decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] Burmistrz ponownie odmówił skierowania M. P. do Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku w W. Organ I instancji wskazał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że M. P. ma 67 lat, ostatnie zameldowanie na pobyt stały posiada przy ul. L w W. Strona aktualnie przebywa w Domu [...] w J, który pełni rolę schroniska. Strona zajmuje miejsce w pokoju 3-osobowym z osobnym łóżkiem. M. P. jest osobą rozwiedzioną, ma jedną córkę, która przebywa wraz ze swoją rodziną na stałe na terenie Hiszpanii. Źródłem utrzymania się strony jest emerytura z ZUS-u w wysokości 853,44 zł netto miesięcznie. Ze świadczenia tego dokonywana jest egzekucja administracyjna w wysokości 249,84 zł miesięcznie, która nie podlega odliczeniu od dochodu strony, gdyż są to zajęcia inne niż alimentacyjne. Ponadto ustalono, że M. P. jest osobą niepełnosprawną, zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 czerwca 2016 r. Z orzeczenia tego wynika, że przyczyną niepełnosprawności jest upośledzenie narządów ruchu (symbol 05-R). Z orzeczenia tego wynika, że M. P. wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające jej funkcjonowanie, a także wymaga również usług rehabilitacyjnych, natomiast nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy osoby innej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalono również, że M. P. jest osobą samodzielną w zakresie wykonywania większości czynności służących zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, m.in. samodzielnie przemieszcza się w środowisku, ubiera się, przygotowuje i spożywa posiłki, załatwia potrzeby fizjologiczne, dokonuje czynności higieniczno-pielęgnacyjnych. Z ustaleń organu I instancji wynika, że strona oczekuje operacji ręki i nogi. W ocenie organu I instancji M. P. jest w stanie prawidłowo funkcjonować i brak jest podstaw do uznania, że niezbędna jest jej całkowita pomoc, która jest udzielana w warunkach domu pomocy społecznej. Zdaniem organu I instancji M. P. nie spełnia przesłanek, o jakich mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a sama niepełnosprawność, czy warunki mieszkaniowe nie stanowią wystarczających powodów, które uzasadniałyby skierowanie jej do domu pomocy społecznej.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosła M. P. kwestionując zasadność wydania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu strona podniosła, że doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim organ I instancji ustalił, że nie wymaga ona całodobowej opieki z powodu choroby i niepełnosprawności i jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. M. P. zarzuciła również naruszenie art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, że nie zachodzą określone w tym przepisie przesłanki do umieszczenia jej w DPS. Odwołująca się wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do umieszczenia w DPS. Odwołująca się podniosła, że z uwagi na silny niedowład lewej ręki nie jest w stanie samodzielnie przygotować sobie posiłku, zmienić pościel, prać, prasować, sprzątać, czy skorzystać z wanny. Ponadto organ I instancji nie odniósł się do przedstawionej dokumentacji medycznej, a jej schorzenia wynikające m.in. z podeszłego wieku nie rokują poprawy. Odwołująca się zaprzeczyła, że jest aktywna ruchowo, gdyż z powodu zwyrodnienia stawu kolanowego, chorobę krążeniową i niewydolność żył nie jest w stanie przejść 100-300 metrów. M. P. dodała, że jej córka nie jest w stanie jej pomóc, gdyż utrzymuje czwórkę swoich dzieci a od trzech lat jest na zasiłku socjalnym. Z kolei małżonek córki jest na zasiłku dla bezrobotnych.

Decyzją z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1, art. 100, art. 101 ust. 1 i 2, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 4, art. 107, art. 109 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2015 r. nr [...]. Zdaniem Kolegium, z ustaleń organu I instancji nie wynika, żeby M. P. wymagała całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności. Ze zgromadzonych dowodów nie wynika także, żeby nie mogła samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Kolegium stwierdziło, że z treści orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 10 czerwca 2014 r. wynika, że M. P. została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jedynie czasowo do dnia 30 czerwca 2016 r., a nie na stałe. Ponadto z treści wymienionego wyżej orzeczenia wynika, że M. P. nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy osoby innej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z dołączonej do akt sprawy dokumentacji w postaci kserokopii biletów autobusowych wynika, że M. P. w 2014 r. często samodzielnie podróżowała na różnych trasach komunikacyjnych, w tym na trasie O - K, czy O - O oraz innych trasach. W opinii Kolegium, powyższe ustalenia mogą prowadzić do wniosku, że M. P. cieszy się nienajgorszym stanem zdrowia i nie wymaga jeszcze skierowania do Domu Pomocy Społecznej. W związku z powyższym Kolegium uznało, że organ I instancji postąpił prawidłowo odmawiając M. P. skierowania do DPS.

W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. P. wniosła o jej zmianę lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na nierozważeniu wszechstronnie materiału dowodowego i bezzasadne uznanie, że nie wymaga ona opieki z powodu choroby i niepełnosprawności. Skarżąca podniosła, że obecnie mieszka w schronisku dla osób bezdomnych, a z uwagi na niepełnosprawność lewej ręki wymaga pomocy osób trzecich w wielu podstawowych czynnościach życiowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Sądu, skarga M. P. jest nieuzasadniona.

Na wstępie należy zauważyć, że podstawę prawną decyzji w przedmiocie skierowania osoby do Domu Pomocy Społecznej stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.), a w szczególności art. 54 § 1 tej ustawy, który stanowi:

"Art. 54. 1. Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej."

Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika więc, że przesłankami niezbędnymi do uznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej jest nie tylko wiek, choroba czy niepełnosprawność, które zachodzą w przypadku M. P., ale także, a w zasadzie przede wszystkim, niemożność samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu i ta przesłanka w przypadku skarżącej nie zachodzi. Sąd zaznaczył, że ta ostatnia przesłanka ma zajść przede wszystkim, albowiem nawet w przypadku bardzo podeszłego wieku, choroby czy nawet pewnej niepełnosprawności prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej nie zachodzi, jeśli tylko osoba jest w stanie funkcjonować w swym środowisku samodzielnie lub z pomocą w formie usług opiekuńczych.

Sąd podkreśla, że słusznie organy administracyjne zwróciły uwagę na to, że z treści orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 10 czerwca 2014 r. wynika, że M. P. została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jedynie czasowo do dnia 30 czerwca 2016 r., a nie na stałe, a nadto z treści tego orzeczenia wynika, że skarżąca nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy osoby innej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności znajdują – zdaniem Sądu – potwierdzenie w ustaleniach organów dokonanych na podstawie wywiadu środowiskowego.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że M. P. wymaga usług rehabilitacyjnych, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające jej funkcjonowanie, a także okoliczność, że oczekuje operacji ręki i nogi. Niewątpliwie jednak, na samodzielne lub z pomocą mieszkańców schroniska - Domu [...] w J – funkcjonowanie w środowisku wskazują ustalenia takie, jak wykonywanie przez skarżącą większości czynności służących zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, m.in. samodzielnie przemieszczanie się, ubieranie się, przygotowywanie i spożywanie posiłków, załatwianie potrzeb fizjologicznych, dokonywanie czynności higieniczno-pielęgnacyjnych, czy wreszcie częste samodzielne podróżowanie skarżącej na różnych trasach komunikacyjnych, o czym świadczą dołączone do akt kserokopie biletów.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów prawa, a zatem Sąd - nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji, na podstawie powołanego wyżej art. 54 § 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w pkt I wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 29 ust.1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188 z późn. zm.), określając ich wysokość na podstawie §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) – jak w pkt II wyroku.