Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozbawienia licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami oddala skargę.

Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie pozbawienia J. S. licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami o numerze [...], wydanej w dniu [...] czerwca 2000 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 30 sierpnia 2006 r. Minister Budownictwa uzyskał informację, że pośrednik w obrocie nieruchomościami J. S. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] stycznia 2004 r. za przestępstwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 2005 r. za przestępstwo z art. 297 § 1 Kodeksu karnego.

Po uzyskaniu informacji z Krajowego Rejestru Karnego, potwierdzającej skazanie J. S., Minister Budownictwa pismem z dnia 9 sierpnia 2007 r. zawiadomił pośrednika o wszczęciu postępowania w sprawie pozbawienia licencji zawodowej.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. orzekł o pozbawieniu J. S. licencji zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami nr [...], wydanej w dniu [...] czerwca 2000 r.

Od powyższej decyzji J. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o zawieszenie przedmiotowego postępowania bądź o jego umorzenie.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2008 r. uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r. i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 1 stycznia 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 173, poz. 1218) nowelizująca przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w części dotyczącej wykonywania działalności zawodowej w dziedzinie gospodarki nieruchomościami. Powyższą nowelizacją zmieniono brzmienie art. 194 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez zniesienie obowiązku nałożonego na ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej do wydania decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień zawodowych oraz brzmienie art. 182 ust. 1 pkt 2 i art. 183 ust. 3 tej ustawy. Ponadto do art. 183 dodano nowy ust. 5. I tak w myśl art. 183 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozbawienie uprawnień zawodowych z zakresu pośrednictwa w obrocie nieruchomościami następuje w przypadku: 1) utraty zdolności do czynności prawnych; 2) skazania za przestępstwa, o których mowa w art. 182 ust. 1 pkt 2, tj. przestępstwa przeciwko mieniu, dokumentom, za przestępstwa gospodarcze, za fałszowanie pieniędzy, papierów wartościowych, znaków urzędowych, za składanie fałszywych zeznań oraz za przestępstwa skarbowe; 3) sądowego zakazu wykonywania zawodu pośrednika w obrocie nieruchomościami; 4) sądowego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Natomiast zgodnie z art. 183 ust. 5 tej ustawy w przypadkach, o których mowa powyżej, pozbawienie licencji zawodowej następuje z mocy prawa z dniem, w którym orzeczenie sądu stało się prawomocne.

W świetle powyższego Minister stwierdził, że od dnia 1 stycznia 2008 r. pozbawienie licencji zawodowej w wyniku skazania za przestępstwa wymienione w art. 182 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami następuje z mocy prawa z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu i ustawa nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej w tego rodzaju sprawach.

Skoro zatem z dniem 1 stycznia 2008 roku zlikwidowano podstawę prawną do wydania decyzji w sprawie pozbawienia licencji zawodowej, a pozbawienie licencji następuje z mocy prawa, to wszczęte przed tą datą postępowanie jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 KPA.

Minister zauważył, że zgodnie z obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2008 r. przepisami prawa, pozbawienie licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami w wyniku skazania za przestępstwo przeciwko mieniu lub przestępstwo gospodarcze następuje z dniem, w którym orzeczenie sądu stało się prawomocne. Ustalenie, że J. S., posiadający licencję w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami został skazany wyrokami z dnia [...] stycznia 2004 r. oraz z dnia [...] czerwca 2005 r. za wyżej wymienione przestępstwa, prowadzi do stwierdzenia, że z dniem uprawomocnienia się pierwszego z wydanych orzeczeń (wyroku z dnia [...] stycznia 2004 r. za przestępstwo z art. 286 § 1 kk), tj. z dniem 18 czerwca 2004 r. J. S. został pozbawiony licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami o numerze [...].

Organ poinformował, że wobec powyższego, w dniu 8 sierpnia 2008 r. dokonano stosownego wpisu do centralnego rejestru pośredników w obrocie nieruchomościami w postaci wykreślenia z rejestru J. S., na podstawie art. 193 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w części dotyczącej zarządzenia o wykreśleniu skarżącego z centralnego rejestru pośredników w obrocie nieruchomościami z dniem 8 sierpnia 2008 r. na podstawie art. 193 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa polegające na złamaniu zasady nieretroakcji, uchybieniu regułom art. 6 KPA i art. 7 Ustawy Zasadniczej, a nadto art. 4 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, ograniczeniach dowodowych na tle art. 75 KPA i innych wskazanych w uzasadnieniu skargi. Skarżący wniósł o uchylenie zarządzeń o wykreśleniu skarżącego z centralnego rejestru, do czasu zakończenia przedmiotowego postępowania lege artis, a w razie braku przesłanki ustawowej do wykreślenia skarżącego z centralnego rejestru o przywrócenie wpisu. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że stosując przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U Nr 173, poz. 1218) w zmienionym brzmieniu art. 194 ust. 1, art. 182 ust. 1 pkt 2 i art. 183 wraz z ust. 5 przeciwnik zapomniał, że prawo nie działa wstecz. Zasada nieretroakcji powoduje, że zapis art. 183 ust. 5 znowelizowanej ustawy może być pojmowany jedynie de lege ferenda, a nie de lege lata. Zresztą przeciwnik przyznając, że stosowne informacje obligujące go do reakcji z urzędu według poprzedniego stanu prawnego powziął w dniu 30 sierpnia 2006 r. wskazuje na własną oczywistą opieszałość, gdyż nic nie stało na przeszkodzie, aby postępowanie w myśl art. 183 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ostatecznie zakończyć przed dniem 1 stycznia 2008 r. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 76 § 1 i § 2 kk po decyzji z dnia 27 grudnia 2007 r. żadne orzeczenie karno - prawne nie mogło być przeciwko skarżącemu powoływane, skoro miałoby ono uprawomocnić się w dacie 18 czerwca 2004 r. przy trzyletnim okresie próby, co wywoływać musiałoby zatarcie skazania z dniem 18 grudnia 2007 r. Z tej racji dywagacje organu o pozbawieniu skarżącego licencji z mocy samego prawa na podstawie art. 183 ust. 5 znowelizowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami (uwzględniając vacatio legis) są również z tego względu chybione, bowiem w dacie wejścia w życie noweli ewentualne skazanie byłoby zatarte i nie wolno by o nim nawet nadmieniać. Skarżący uważa, że przeciwnik nie wykazał w postępowaniach staranności i wnikliwości. Wnioski skarżącego pomijał, niektóre postępowania prowadził łącznie, a kończył je odrębnymi decyzjami (por. [...]). W takiej sytuacji pomimo zaprzeczeń i wniosków skarżącego, aby kiedykolwiek osądzał go, a tym bardziej skazywał za przestępstwo gospodarcze Sąd Rejonowy w P., Wydział V Karny w sprawie [...] przeciwnik dowolnie faktem tym operuje, wobec czego skarżący żąda, żeby dopuścić dowód z akt Sądu Rejonowego P., [...] a względnie [...], Wydziały III Karny (po reorganizacji z dniem 1 stycznia 2008 r.) o sygnaturze b. Sądu Rejonowego w P., Wydział V Karny [...] na okoliczność, że akta te skarżącego nie tyczą.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Ustosunkowując się do twierdzeń zawartych w skardze organ stwierdził, że wszelkie wywody skarżącego na temat zatarcia skazania wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] stycznia 2004 r. nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie. Zakładając bowiem, że skazanie wyrokiem z dnia [...] stycznia 2004 r. zostało zatarte, to pozostaje kara 10 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 5 lat orzeczona wyrokiem z dnia [...] czerwca 2005 r. Skazanie J. S. wyrokiem z dnia [...] stycznia 2004 r. jest wystarczającą podstawą do pozbawienia go licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami.

W piśmie z dnia 9 marca 2009 r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę stwierdził, że organ koryguje swoje stanowisko w ślad za zarzutami skarżącego, albowiem dowodzi to rationes decidendi w objętej skargą decyzji i nie ma zgodności motywów z rozstrzygnięciem eo ipso. Skarżący wskazał, że doktryna jednoznacznie stwierdza, że uzasadnienie decyzji staje się prawomocne z rozstrzygnięciem w niej zawartym. Nie można przeto po wniesieniu skargi zmieniać uzasadnienia podtrzymywanego w rzeczy samej rozstrzygnięcia, bo świadczy to wyłącznie o instrumentalizmie przeciwnika. Stosownie do art. 110 KPA zaskarżona decyzja jako ostateczna jest nieodwołalna i wiąże organ administracyjny z chwilą doręczenia stronie co do wszystkich jej elementów, w tym również odnośnie uzasadnienia. Wprowadzenie decyzji do obrotu prawnego w tej sytuacji wyłącza w zasadzie ewentualność samokontroli organu administracyjnego, jakkolwiek z urzędu brać należy pod wzgląd, iż organ ten dokonał ustaleń faktycznych sprzecznie z wymaganymi trybem określonym ustawami, np. zasięgał informacji o karalności skarżącego podając jako podstawę przepisy obowiązujące przy nadawaniu uprawnień zawodowych i licencji wprowadzonych przez ustawę o gospodarce nieruchomościami, a nie przy ich pozbawianiu. Nie dopuszczone zostały także dowodowo akta b. Sądu Rejonowego, Wydział V Karny o sygn. [...], chociaż skarżący oponował, że w ogóle istnieją. W tym stanie rzeczy uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wadliwe z następujących przyczyn: 1) niepełność uzasadnienia; 2) pozorność uzasadnienia (w tym jego sprzeczność z obiektywnymi motywami); 3) brak uzasadnienia obligatoryjnego (alternatywność przesłanek motywacyjnych); 4) nie powiązanie uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji (w tym brak związku skreślenia z listy jako wyrazu zaskarżonej decyzji tak pod względem wymaganej zbieżności i następstwa czasowego, jak i porządku prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2008 r., jak i po tej dacie ze wskazaniem na dzień wydania i doręczenia zaskarżonej decyzji i bieg wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy); 5) wady formalne (błędy logiczne, stylistyczne, wady budowy wewnętrznej, wady metodologiczne itp.), w tym przeniesienie ustaleń z jednego postępowania do dwóch innych, prowadzenie dwóch postępowań łącznie i zakończenie ich dwoma osobnymi decyzjami. Wobec powyższego skarżący podtrzymał wszelkie dotychczasowe wywody i wnioski oraz wniósł o uwzględnienie skargi i rozpoznanie w przedmiocie kosztów według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności trzeba odnieść się do wskazanego w skardze przedmiotu zaskarżenia. Biorąc pod uwagę, że rozstrzygnięcie (osnowa) zawarte w decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. jest dla skarżącego korzystne, to Sąd uznał, że przedmiotem skargi J. S. jest uzasadnienie zawarte w tej decyzji. Sąd nie może bowiem wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, w przypadku gdy nie stwierdzi naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu (art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej alej Ppsa).

W niniejszej sprawie należy zatem dokonać oceny zgodności z prawem stanowiska Ministra zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z uwzględnieniem podnoszonych w skardze zarzutów mających znaczenie dla sprawy.

Zdaniem Sądu zasadne jest twierdzenie Ministra Infrastruktury, że z dniem 1 stycznia 2008 r. na mocy art. 1 pkt 63 i pkt 72 w zw. z art. 10 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 173, poz. 1218), ustawodawca dokonał zmian w przepisach Działu V ustawy o gospodarce nieruchomościami – zwanej dalej ugn oraz dodał do tej ustawy art. 195a. Z przepisów ustawy zmieniającej wynika, że ustawodawca nie przewidział przepisów przejściowych normujących sytuację osób, w stosunku do których orzeczono kary dyscyplinarne pozbawienia licencji zawodowej. W tej sytuacji należy przyjąć, że ustawodawca, w stosunku do takich osób, zastosował tzw. zasadę bezpośredniego działania nowej ustawy. Polega ona na tym, że od momentu wejścia w życie nowego prawa, to nowe prawo obowiązuje także w odniesieniu do stosunków prawnych (zdarzeń i stanów prawnych), powstałych pod rządem poprzednio obowiązującego prawa. Gdyby ustawodawca, mimo zmiany prawa, miał zamiar zachować przez pewien czas przepisy poprzednio obowiązujące, to wówczas zaznaczył by to wyraźnie w nowej ustawie Taki sposób redagowania norm międzyczasowych wynika z przepisów § 30 w zw. z § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908).

Skutkiem prawnym zmian dokonanych z dniem 1 stycznia 2008 r. w art. 183 ust. 3 i 5, art. 193-195 oraz poprzez dodanie 195a ugn jest, to, że z tym dniem: 1) osoby skazane za przestępstwa, o których mowa art. 182 ust. 1 pkt 2 ugn zostają pozbawione z mocy prawa licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami; 2) nie istnieje podstawa prawna do orzekania o odpowiedzialności zawodowej tej grupy osób w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym w formie decyzji administracyjnej; 3) sprawy dotyczące stosowania kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 183 ust. 3 pkt 2 ugn załatwiane są przez właściwego ministra w postępowaniu ewidencyjnym poprzez dokonywanie określonych wpisów i wykreśleń danych zgromadzonych w Centralnym Rejestrze Pośredników w Obrocie Nieruchomościami, które to wpisy i wykreślenia mają charakter czynności materialno-technicznych (art. 193 ust. 3 pkt 11 i 12 i ust. 3a pkt 3 ugn).

Sąd zauważa, że intencja wprowadzenia takiego uregulowania i jego motywy wynikają z uzasadnienia do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1468).

Odnosząc się do podnoszonej w skardze kwestii zatarcia skazania Sąd zauważa, że - zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 2 i 16 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. Nr 50, poz. 292) - ocena, czy w stosunku do osoby prawomocnie skazanej, nastąpiło zatarcie skazania, dokonywana jest wyłącznie przez osoby upoważnione przez osobę kierującą Biurem Informacyjnym Krajowego Rejestru Karnego przy Ministerstwie Sprawiedliwości. Minister Infrastruktury nie jest zatem uprawniony do samodzielnej oceny, czy w konkretnym przypadku nastąpiło zatarcie skazania. Minister Infrastruktury jako organ kompetentny w sprawach dotyczących odpowiedzialności zawodowej pośredników w obrocie nieruchomościami jest związany tym, co urzędowo stwierdzono w informacji z Krajowego Rejestru Karnego, mającej walor zaświadczenia w rozumieniu przepisów działu VII KPA (art. 23 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym). Dopóki więc w Krajowym Rejestrze Karnym dana osoba widnieje jako skazana prawomocnym wyrokiem, dopóty Minister Infrastruktury dysponujący taką informacją traktuje pośrednika jako osobę karaną. Jeżeli natomiast skarżący uważa, że w jego przypadku nastąpiło zatarcie skazania, to winien najpierw wystąpić do Dyrektora Biura Informacyjnego przy Ministerstwie Sprawiedliwości z wnioskiem o usunięcie jego danych z Krajowego Rejestru Karnego, a dopiero później (gdy dane z powyższego Rejestru zostaną usunięte) wnosić o wykreślenie go przez Ministra Infrastruktury z Centralnego Rejestru Pośredników w Obrocie Nieruchomościami.

Niezrozumiały jest dla Sądu zarzut skargi, co do tego, że skarżący nie został skazany z przestępstwo gospodarcze w sprawie o sygn. akt [...]. Jak już wyżej wspomniano Minister Infrastruktury, a także Sąd orzekający niniejszej sprawie związani są informacją z KRK dotyczącą J. S. jako osoby skazanej prawomocnymi wyrokami wydanymi w sprawach o sygn. akt [...], za konkretne przestępstwa. Z akt sprawy wynika zaś, że dane osobowe skarżącego (imię, nazwisko, adres), którymi dysponuje Minister Infrastruktury, Biuro Informacyjne przy Ministerstwie Sprawiedliwości i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie są tożsame. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie J. S. widnieje w KRK jako osoba dwukrotnie prawomocnie skazana za przestępstwa przeciwko mieniu i działalności gospodarczej. Jeżeli skarżący uważa, że dane zawarte w Krajowym Rejestrze Karnym są sprzeczne z treścią orzeczenia lub nie odpowiadają zapisom w odpowiednich aktach, to winien wystąpić do Dyrektora Biura Informacyjnego przy Ministerstwie Sprawiedliwości z wnioskiem o sprostowanie danych zawartych w Rejestrze (art. 18 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując niniejszą sprawię nie mógł uwzględnić wniosku skargi o uchylenie zarządzenia o wykreśleniu skarżącego z Centralnego Rejestru, ponieważ przedmiot skargi dotyczył uzasadnienia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r., w której organ poinformował stronę o fakcie wykreślenia z tego Rejestru, a nie odrębnej czynności wykreślenia z Rejestru. Jeżeli zaś chodzi o zawarty w skardze wniosek o przywrócenie wpisu skarżącego do Centralnego Rejestru, to Sąd zauważa, że - zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - rolą sądu administracyjnego nie jest wydawanie orzeczeń co do istoty sprawy (merytorycznych), lecz kontrola zgodności z prawem aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Mając to wszystko na uwadze i uznając zaskarżoną decyzję, w części dotyczącej uzasadnienia za zgodną z prawem Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.