Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 2 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Daniel Sędziowie: Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi G. M. i J. M. na bezczynność [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. do rozpatrzenia wniosku G. M. i J. M. z dnia 22 września 2025 roku w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie opisanej w pkt I; III. stwierdza, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. w pozostałej części skargę oddala; V. zasądza od [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. solidarnie na rzecz G. M. i J. M. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

G. M. i J. M. (dalej również: wnioskodawcy; skarżący), reprezentowani przez pełnomocnika (radcę prawnego), w piśmie procesowym dnia 24 lutego 2026 r. (data wpływu do adresata: 26 lutego 2026 r.) wnieśli skargę na bezczynność [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej również: Spółka; organ) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 22 września 2025 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarżący zarzucili Spółce naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) - dalej: u.d.i.p., polegające na nierozpoznaniu w ustawą przewidzianym terminie sprawy z wniosku skarżących o udostępnienie informacji publicznej zawartego z piśmie z dnia 22 września 2025 r. (doręczonego Spółce w dniu 29 września 2025 r.).

Przy tak sformułowanych zarzutach, skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie Spółki do rozpatrzenia wniosku z dnia 22 września 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni licząc od uprawomocnienia się wyroku oraz stwierdzenie, że bezczynność Spółki miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) przyznanie skarżącym od Spółki sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 3) zasądzenie na rzecz skarżących od Spółki kosztów postępowania, 4) nadto, przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci wezwania z dnia 22 września 2025 r. wraz z potwierdzeniem nadania oraz wydrukiem ze strony internetowej Poczty Polskiej dotyczącym śledzenia przesyłek, celem ustalenia, że pismem z dnia 22 września 2025 r. pełnomocnik skarżących wezwał Spółkę do udostępnienia informacji publicznej dotyczącej infrastruktury przesyłowej w postaci sieci gazowej wraz z wszelką infrastrukturą towarzyszącą zlokalizowanej na należącej do skarżących nieruchomości, a nadto że wspomniane wyżej wezwanie zostało doręczone Spółce w dniu 29 września 2025 r.

Skarżący wskazali także, że do dnia dzisiejszego Spółka nie odpowiedziała na wezwanie z dnia 22 września 2025 r.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że w piśmie z dnia 22 września 2025 r. pełnomocnik skarżących wniósł o udostępnienie przez Spółkę informacji publicznej dotyczącej infrastruktury przesyłowej w postaci sieci gazowej wraz z wszelką infrastrukturą towarzyszącą, zlokalizowanej na nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowości [...], gmina [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą o nr [...] (dalej również: nieruchomość); we wskazanym piśmie szczegółowo określono zakres żądanej informacji. Podniesiono, że wezwanie z dnia 22 września 2025 r. zostało doręczone Spółce w dniu 29 września 2025 r. i do dnia dzisiejszego Spółka nie odniosła się w jakikolwiek sposób do żądania udostępnienia informacji publicznej, jak też jednocześnie Spółka nie wydała decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Następnie przywołano przepisu art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. i stwierdzono, że pominięcie wspomnianych przepisów przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Podkreślono, że podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej związany jest nie tylko treścią powszechnie obowiązujących przepisów ustawy, w tym także w zakresie sposobów i terminów rozpoznania wniosku, ale także treścią samego wniosku, co wynika z art. 14 ust. 1 u.d.i.p.

Stwierdzono również, że na podstawie art, 4 ust. 1 u.d.i.p. przedsiębiorstwa przesyłowe, w tym także Spółka, zobowiązane są do udostępniania informacji publicznej, co znajduje swoje potwierdzenie w "najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych". Podkreślono, że informacja dotycząca urządzeń przesyłowych ma charakter publiczny także wówczas, gdy dotyczy nieruchomości wnioskodawcy.

W podsumowaniu skargi stwierdzono, że Spółka bez wątpienia jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w związku z wykonywanymi przez nią zadaniami publicznymi, a żądane przez pełnomocnika skarżących informacje z całą pewnością mają charakter informacji publicznej. Spółka zaś do dnia dzisiejszego nie rozpoznała w prawem przewidzianym trybie wniosku skarżących, a to mimo ziszczenia się wszystkich przesłanek, od wystąpienia których ustawodawca warunkuje dostęp do informacji publicznych.

Odpowiadając na skargę, w piśmie z dnia 13 marca 2026 r. [...] sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego (radcę prawnego), wniosła o: 1) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, 2) oddalenie skargi, 3) zasądzenie kosztów postępowania.

Spółka wskazała na to, że skarga została wniesiona przez nieumocowanego pełnomocnika.

W uzasadnieniu organ argumentował, że "[w] przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z informacją publiczną z uwagi na nadużycie prawa". W tym zakresie podniósł, że z wniosku skarżących o udostępnienie informacji wynika, że został on zawarty w przedsądowym piśmie procesowym, tj. wezwaniu z dnia 22 września 2025 r. (data wpływu: 29 września 2025 r.) do umownego ustanowienia służebności przesyłu oraz do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Wniosek został złożony w związku z planowanym postępowaniem cywilnym o ustanowienie służebności. Świadczy o tym nie tylko treść samego wezwania z dnia 22 września 2025 r., ale również okoliczność, że wnioskiem z dnia 23 września 2025 r. skarżący wystąpili do Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu za odszkodowaniem.

Według organu, opisane wyżej działanie jest przykładem nadużycia prawa do informacji publicznej, które nie korzysta z ochrony prawnej i powoduje, że w sprawie nie mamy do czynienia z informacją publiczną, a co za tym idzie bezczynnością w jej udostępnieniu. Stwierdził też, że przedstawione stanowisko potwierdza obowiązująca doktryna i orzecznictwo, na uzasadnienie czego odwołał się do wyroków i stanowiska piśmiennictwa.

Spółka końcowo argumentowała, że w sposób oczywisty wniosek został złożony na użytek postępowania sądowego i dotyczy indywidualnego celu skarżących, a nie celu publicznego. To oznaczało brak podstaw prawnych do realizacji wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w konsekwencji "nie można mówić o bezczynności organu w udostępnieniu wnioskowanych informacji". Z tego też powodu zasadne jest oddalenie skargi w całości.

Przy tym, na marginesie [a konkretnie w przypisach skargi] organ stwierdził, że "[j]edynie z ostrożności procesowej, na wypadek kwalifikacji informacji jako publicznej", wskazuje, iż nie pozostaje w stanie bezczynności, gdyż odpowiedzi na pytania wskazane w pkt V wniosku z dnia 22 września 2025 r. zostały zawarte w piśmie z dnia 25 listopada 2025 r., stanowiącym odpowiedź organu na wniosek o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem, które to pismo zostało doręczone skarżącym w toku postępowania. Według Spółki, przedstawienie informacji w piśmie z dnia 25 listopada 2025 r. świadczy – w dalszej kolejności – o braku rażącego naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie, a także o braku podstaw do zasądzenia sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.

W toku postępowania pełnomocnik skarżących uzupełnił braki formalne skargi w zakresie dokumentu umocowania.

W piśmie procesowym z dnia 10 kwietnia 2026 r., stanowiącym replikę do odpowiedzi na skargę, pełnomocnik skarżących podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Argumentował, że stanowisko Spółki nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przede wszystkim, jak dotąd Spółka w ogóle nie odpowiedziała na wezwanie do udzielenia informacji publicznej. Nie wydała także decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji. Według pełnomocnika, przywołane przez Spółkę orzeczenia sądów administracyjnych nie odpowiadają linii orzeczniczej aktualnie dominującej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dodał, że z punktu widzenia ekonomii procesowej niewątpliwie wskazane jest, by Sąd niezależnie od stwierdzenia bezczynności Spółki, znając jej stanowisko co do meritum sprawy, udzielił jej w tym zakresie wytycznych dotyczących stanowiska organu co do rzekomego nadużycia prawa przez stronę skarżącą.

W piśmie tym pełnomocnik przywołał stanowisko nowszego orzecznictwa na poparcie tezy, że ustawa nie przewiduje wymogu uzasadnienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dotyczącym znaczenia informacji publicznej dla wnioskodawcy. Podkreślił, że informacje żądane w niniejszej sprawie przez skarżących, choć mogą posłużyć w sporze cywilnoprawnym, to co do zasady mają znaczenie dla interesu publicznego. Urządzenia, których dotyczy żądanie udostępnienia informacji, przeznaczone są do dystrybucji gazu służącego szerszej zbiorowości, zaś świadczenie przez Spółkę usług publicznych w zakresie przesyłania, dystrybucji i magazynowania gazu następuje za pośrednictwem urządzeń infrastruktury technicznej, której lokalizacja i posadowienie dokonywane są w oparciu o kwalifikowane akty administracyjne pochodzące od organów władzy publicznej, co w świetle przepisów ustawy oznacza, że informacje te zawierają informacje odnoszące się do sfery realizacji zadań publicznych Spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana z urzędu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy – wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu – nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Z kolei stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, w tym przede wszystkim na podstawie przedstawionych przez organ akt postępowania administracyjnego i pism procesowych stron wraz z załącznikami. Stąd też analiza i ocena prawna okoliczności niniejszej sprawy nastąpiła na gruncie faktów znajdujących odzwierciedlenie w aktach tejże sprawy (por. np. orzecznictwo powołane w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2678/21 – wszystkie przywołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internecie pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tej też przyczyny Sąd nie przeprowadził odrębnego dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. z dokumentów dołączonych do skargi, jakkolwiek uwzględnił stanowisko obydwu stron postępowania wyrażone w skardze, odpowiedzi na skargę i innych pismach procesowych złożonych w toku postępowania.

Kontrola przez sądy administracyjne działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 1 i 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępnienia informacji publicznych, a także czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Poza tym sąd administracyjny musi ocenić: jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku; czy zostały dokonane w wymaganej formie, zaś jeśli udzielono żądanej informacji – czy została ona udzielona w pełni, a więc, czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. np. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3109/12).

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność organu polega na tym, że organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany tą ustawą, wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź też o umorzeniu postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym w myśl art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, że działalność przedsiębiorstwa energetycznego w zakresie wykonywania zadań i obowiązków wskazanych w art. 9c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2026 r., poz. 43) dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p., co powoduje, że formalnie taki podmiot jest zobowiązany do podjęcia czynności przewidzianych przepisami tej ustawy. Przedsiębiorstwa energetyczne mogą być przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. (por. np. wyrok NSA z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt I OSK 398/14). Świadczenie usług publicznych w zakresie przesyłania, dystrybucji i magazynowania paliw gazowych następuje za pośrednictwem urządzeń infrastruktury technicznej, której lokalizacja i posadowienie dokonywane są w oparciu o kwalifikowane akty administracyjne pochodzące od organów władzy publicznej, co w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oznacza, że informacje te zawierają informację odnoszącą się do sfery realizacji zadań publicznych podmiotu zobowiązanego, tworzą więc zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację o sprawach publicznych (patrz: wyrok NSA z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 494/22).

Skoro zaś Spółka jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.) jako przedsiębiorstwo energetyczne należące do kategorii podmiotów wykonujących "zadania publiczne", to informacje (decyzje i inne dokumenty, w tym dokumenty wewnętrzne będące jednak nośnikiem informacji publicznej) dotyczące w szczególności lokalizacji i korzystania z określonych sieci przesyłowych na danym terenie – również dotyczące budowy i użytkowania danego elementu infrastruktury, jak też dokumenty, z których przedsiębiorstwo wywodzi swoje prawa do danego elementu infrastruktury energetycznej znajdującego się na nieruchomości wnioskodawcy domagającego się informacji publicznej – są co do zasady informacjami publicznymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. np. wyrok NSA z dnia 17 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 1622/25).

Posiłkując się przywołanym orzecznictwem, należy podkreślić, że ustawodawca, definiując pojęcie "informacji publicznej", odwołał się do kategorii "sprawy publicznej". W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w rozumieniu tej ustawy informacją publiczną jest "każda informacja o sprawach publicznych". Z treści ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wynika też, aby cel prywatny stanowił przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej. W szczególności nie wynika to ani z treści art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. określających zakres przedmiotowy pojęcia informacja publiczna, ani tym bardziej z treści art. 2 u.d.i.p. definiującego podmiot uprawniony do otrzymania informacji publicznej. Dlatego też odmowa zastosowania wymienionych przepisów wyłącznie na podstawie ustalenia, że zamiarem wnioskodawcy jest ich wykorzystanie w celu prywatnym stanowiłoby zastosowanie nieznanego kryterium ustawowego.

Rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej podmiot zobowiązany zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 2 u.d.i.p. nie jest upoważniony do badania interesu prawnego ani nawet faktycznego wnioskodawcy. Dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie ma bowiem znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę ani cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania jej udostępnienia. Jeżeli zatem konkretna informacja ma charakter informacji publicznej, to nie może być tej cechy pozbawiona wówczas, gdy jej udostępnienie, zdaniem podmiotu zobowiązanego, mogłoby służyć celowi prywatnemu. Jedynie udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Powyższe nie oznacza jednak, że w danych okolicznościach sprawy nie może zachodzić stan nadużycia prawa do informacji. Niemniej jednak w takiej sytuacji bezwzględnie powinna zostać wydana decyzja, o której mowa w art. 16 i art. 17 u.d.i.p. W orzecznictwie nie ma bowiem sporu co do tego, że odmowa udostępnienia informacji publicznej w sytuacji nadużywania przez wnioskodawcę publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej powinna następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (patrz np. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2604/23, dostępny jw.).

W dalszej kolejności należy wyjaśnić, że termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wynosi 14 od dnia doręczenia adresatowi wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien zawiadomić wnioskodawcę w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku o fakcie uchybienia terminowi do udzielenia informacji publicznej, z jednoczesnym podaniem przyczyn opóźnienia i wskazaniem terminu, w którym udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).

W tym miejscu Sąd podkreśla, że nie mógł rozstrzygać co do tego, czy skarżący nadużywają prawa podmiotowego w zakresie dostępu do informacji publicznej i organ ma podstawy do wydania odpowiedniej decyzji w tym przedmiocie.

Wobec stanowiska Spółki, że "[w] przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z informacją publiczną z uwagi na nadużycie prawa", trzeba zauważyć, że była to ocena oczywiście błędna w tym sensie, że domniemane nadużycie prawa podmiotowego nie dyskwalifikuje charakteru danej informacji, lecz stanowi podstawę do odmowy udzielenia informacji publicznej. Interesujące wnioskodawców informacje i dokumenty zasadniczo stanowią informację o sposobie gospodarowania majątkiem publicznym, co wynika z treści art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. W konsekwencji, brak rozpatrzenia wniosku z dnia 22 września 2025 r. spowodował popadnięcie przez organ [tu: w znaczeniu funkcjonalnym] w stan zawinionej zwłoki w załatwieniu sprawy w trybie ustawy o dostępnie do informacji publicznej. Natomiast w sprawie ze skargi na bezczynność zakresie dostępu do informacji publicznej Sąd nie mógł przesądzić o tym, czy organ ma – a jeśli tak, to jakie – podstawy merytoryczne do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej ze względu na nadużycie prawa podmiotowego.

Należy przypomnieć, że w przedmiotowej sprawie skarżący wystąpili do Spółki z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, zawartym z piśmie z dnia 22 września 2025 r. We wniosku z dnia 22 września 2025 r. domagali się udostępnienia informacji publicznej poprzez wskazanie: 1. czy sieci gazowe i towarzysząca im infrastruktura zlokalizowane na Nieruchomości stanowią własność Spółki, a w przypadku odpowiedzi pozytywnej, proszę o udzielenie odpowiedzi także na n/w pytania, 2. czy w/w sieci są aktualnie wykorzystywane przez Spółkę, stanowiąc element sieci dystrybucyjnej lub tranzytowej, oraz jakie działania podejmuje Spółka względem tych urządzeń celem zapewnienia sieci prawidłowego funkcjonowania zgodnie z przeznaczeniem, 3. z jakiej części nieruchomości korzysta Spółka celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania sieci i należących do Spółki, posadowionych na Nieruchomości urządzeń związanych z funkcjonowaniem sieci; 4. jakie ograniczenia w korzystaniu z Nieruchomości wiążą się z istnieniem na niej sieci gazowej, w tym w szczególności: wskazanie, w jakiej minimalnej odległości od poszczególnych gazociągów i towarzyszącej im infrastruktury możliwa jest swobodna zabudowa, składowanie maszyn i urządzeń lub sadzenie drzew, wskazanie, w jakiej minimalnej odległości od poszczególnych gazociągów towarzyszącej im infrastruktury możliwe jest prowadzenie prac budowlanych lub rolnych z wykorzystaniem służących do tego maszyn i urządzeń, przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa i higieny pracy; 5. jakie są parametry poszczególnych sieci gazowych (rodzaj i ilość urządzeń naziemnych oraz ewentualnie podziemnych), zlokalizowanych na terenie nieruchomości; 6. czy w Spółce obowiązują jakieś wewnętrzne regulacje (regulaminy, wytyczne itp.) określające warunki budowy lub eksploatacji sieci gazowych i towarzyszących im urządzeń o parametrach odpowiadających tym, o których mowa w pkt 5 powyżej, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej proszę o przesłanie kopii tych dokumentów; 7. kiedy i na jakiej podstawie Spółka nabyła własność (względnie inne prawo rzeczowe) poszczególnych linii gazowych i towarzyszących im urządzeń, zlokalizowanych na nieruchomości; 8. możliwie dokładnej daty oddania do użytku poszczególnych sieci gazowych i towarzyszących im urządzeń zlokalizowanych na nieruchomości; 9. na jakiej podstawie Spółka (względnie jej poprzednicy prawni) wybudowała na nieruchomości poszczególne sieci gazowe i towarzyszące im urządzenia (zwłaszcza słupy energetyczne), zgodnie z wymogami prawa budowlanego, poprzez przedstawienie stosownych decyzji administracyjnych (np. decyzja o pozwoleniu na budowę); 10. na jakiej podstawie Spółka (względnie jej poprzednicy prawni) nabyli tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - poprzez przedstawienie stosownych dokumentów (np. pisemna zgoda aktualnych w dacie budowy sieci gazowych i towarzyszącym im urządzeń właściciela nieruchomości; decyzja właściwego organu zezwalająca na zajęcie nieruchomości na cele związane z budową, decyzja właściwego organu o lokalizacji inwestycji celu publicznego); 11. czy Spółka (względnie jej poprzednicy prawni) posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie niezbędnym do prawidłowej eksploatacji poszczególnych, należących do niej urządzeń, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej proszę o udzielenie odpowiedzi także na poniższe pytania; 12. jaki tytuł prawny posiada Spółka do korzystania z nieruchomości poprzez eksploatację zlokalizowanych na niej sieci gazowych i towarzyszących im urządzeń; 13. kiedy i w jaki sposób Spółka (ewentualnie jej poprzednicy prawni) nabyli tytuł prawny do korzystania z nieruchomości poprzez eksploatację zlokalizowanych na niej sieci gazowych i towarzyszących im urządzeń; 14. przedstawienie kopii wiarygodnych dokumentów potwierdzających nabycie przez Spółkę (względnie jej poprzedników prawnych) tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości poprzez eksploatację zlokalizowanych na niej sieci gazowych i towarzyszących im urządzeń (np. prawomocne postanowienie Sądu o stwierdzeniu zasiedzenia służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu, umowa o ustanowieniu służebności przesyłu). Jednocześnie skarżący wnieśli o "precyzyjne określenie wszystkich dokumentów potwierdzających okoliczności, których dotyczą w/w zapytania, oraz o przesłanie kserokopii tych dokumentów stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p.".

Wniosek ten został doręczony Spółce w dniu 29 września 2025 r. Jest to okoliczność niesporna i znajdująca potwierdzenie w aktach sprawy. Organ w terminie ustawowym 14 dni nie udzielił wnioskodawcom żadnej odpowiedzi na powyższe żądanie, a tym bardziej nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Już tylko na skutek tych okoliczności organ popadł w stan zawinionej zwłoki w załatwieniu sprawy. W istocie Spółka nie zadośćuczyniła żądaniu skarżących również później – i taki stan zachodzi na dzień wyrokowania w niniejszej sprawie.

Dodać należy, że całkowicie nietrafne jest wyrażone przez Spółkę "z ostrożności procesowej" stanowisko, że nie pozostaje w stanie bezczynności, gdyż odpowiedzi na pytania wskazane w pkt V wniosku z dnia 22 września 2025 r. zostały zawarte w piśmie z dnia 25 listopada 2025 r., stanowiącym odpowiedź organu na wniosek o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem, które to pismo zostało doręczone skarżącym w toku postępowania. Pomijając już fakt, że pismo to zostało wniesione z oczywistym uchybieniem terminu z art. 13 u.d.i.p., to przede wszystkim nie ma ono charakteru odpowiedzi organu [w znaczeniu funkcjonalnym] na żądanie udostępnienia informacji publicznej, ani też w istocie nie odpowiada na sformułowane we wniosku z dnia 22 września 2025 r. 14 pytań, a tym bardziej nie udostępnia określonych dokumentów w żądanej we wniosku formie.

Co oczywiste, pismo procesowe z dnia 25 listopada 2025 r. nie mogło stanowić decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. Forma decyzji przewidziana dla reakcji organu na nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej znajduje bowiem dodatkowo uzasadnienie w specyfice samego mechanizmu nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej. Skuteczne kwestionowanie zjawiska nadużywania takiego prawa, w tym publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej, nie może bowiem się nie odnosić do motywów i celów stanowiących podstawę złożonego wniosku, a zatem do ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Wszystkie te okoliczności powinny być przez organ wskazane i ocenione, z podaniem argumentacji, dlaczego stanowią one podstawę dla przyjęcia przez organ, że podmiot korzystający z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej nadużywa tego prawa (patrz: wyrok NSA z dnia 24 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 1331/25).

W konsekwencji uznać należało, że Spółka dopuściła się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżących z dnia 22 września 2025 r., skoro podmiot ten nie zareagował terminowo na to żądanie i nie udostępnił żądanej informacji we wskazanej formie, ani nie udzielił stronie innej odpowiedzi, ani tym bardziej nie wydał decyzji na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. W związku z tym Sąd zobowiązał organ do załatwienia przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku. O powyższym Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w pkt I i II sentencji wyroku.

Z kolei w pkt III wyroku Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że przypisana organowi bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Oceniając tę kwestię, Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia obywatela i jawnego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W niniejszej sprawie nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaniechanie organu było zamierzone czy też miało bezpośrednio na celu utrudnienie skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Z akt sprawy oraz wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę wynika, że brak udostępnienia informacji stanowił wynik przyjęcia określonej kwalifikacji prawnej informacji żądanej przez wnioskodawcę, jako dotyczącej sprawy prywatnej wnioskodawców, co według organu stanowiło nadużycie prawa do informacji publicznej, przez co żądane dokumenty nie mają waloru informacji publicznej. Niewątpliwie nieudzielenie informacji publicznej stanowiło w tym wypadku wynik błędnej interpretacji obowiązków podmiotu zobowiązanego formalnie do udostępniania informacji publicznej. Przede wszystkim pomijało formę reakcji na żądanie wniesione do Spółki w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ostatecznie nieudostępnienie skarżącym żądanej informacji nastąpiło z uwagi na błąd co do kwalifikacji prawnej żądania określonych dokumentów, jak też co do formy reakcji na takie żądanie. Wobec tego, mimo że ostatecznie Spółka popadła w stan zawinionej zwłoki w załatwieniu sprawy, to Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa.

W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że w związku z przypisaną organowi bezczynnością w załatwieniu sprawy, która nie nosiła znamion rażącego naruszania prawa, należało uznać, że z tych samych przyczyn brak jest podstaw do zastosowania środków prawnych w postaci zasądzenia sumy pieniężnej lub grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny jest bowiem wyłącznie wtedy możliwe i uzasadnione, gdy sąd stwierdzi wystąpienie najwyższego stopnia bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, tj. mającego cechy rażącego naruszenia prawa, co – jak już wyżej zostało wyjaśnione – finalnie nie miało miejsca w tej sprawie (patrz: wyrok NSA z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 2166/14). Poza tym podkreślić należy, że nawet w przypadku stwierdzenia, iż bezczynność organu miała postać kwalifikowaną ustawodawca nie zobowiązał sądu do automatycznego wymierzenia organowi grzywny czy przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, lecz jedynie pozostawił to uznaniu sądu. Jest to zatem dyskrecjonalne uprawnienie sądu administracyjnego.

Mając na uwadze cel, któremu służy przyznane sądowi administracyjnemu uprawnienie do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania tego rodzaju dodatkowych środków prawnych. W związku z tym skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt IV wyroku).

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w punkcie V wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynik sprawy i poniesione koszty, niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw przez skarżących w tej sprawie. Przy ustalaniu kwoty zwrotu kosztów postępowania (łącznie 597 zł) Sąd wziął pod uwagę wysokość uiszczonych w tej sprawie kosztów sądowych (100 zł wpisu od skargi), jak również wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 118) oraz 17 zł z tytułu uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.