Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Wojewody z dnia 2 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dla bezrobotnych oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 października 2013 r. (nr [...]) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 sierpnia 2013 r. (nr [...]), którą organ orzekł w stosunku do W. J. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w kwocie 2.382,70 zł.

Rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 22 sierpnia 2013 r. (nr [...]) Prezydent Miasta, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej: "k.p.a.", art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.), nakazał W. J. zwrócić w terminie 14 dni nienależnie pobrane świadczenie pieniężne w kwocie 2.382,70 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w okresie od dnia 21 września 2012 r. do dnia 20 grudnia 2012 r. W. J. (dalej: "strona", "skarżący") pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Zasiłek ten był świadczeniem nienależnym, gdyż strona jednocześnie pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W momencie przyznania zasiłku strona nie spełniała zatem warunków nabycia statusu osoby bezrobotnej, określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a w konsekwencji nie przysługiwało jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Strona złożyła odwołanie od tej decyzji podnosząc, że jest ona wadliwa, ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych wznowił wypłatę renty dopiero od dnia 1 grudnia 2012 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 2 października 2013 r. (nr [...] – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że strona w dniu 22 czerwca 2012 r. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 21 września 2012 r. Zasiłek ten pobrała za okres do dnia 20 grudnia 2012 r.

Z uwagi na niestawiennictwo w wyznaczonym terminie w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. decyzją z dnia 22 lutego 2013 r. (nr [...]) organ orzekł o przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 lutego 2013 r.

W dniu 5 czerwca 2013 r. ujawniono, że na mocy decyzji ZUS z dnia 6 listopada 2012 r. przyznano stronie prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy na okres od dnia 1 września 2012 r. do dnia 31 października 2014 r. W związku z tym wznowiono postępowanie w sprawie przyznania zasiłku, a następnie w dniu 10 czerwca 2013 r. wydano decyzję (nr [...]), którą: 1/ uchylono decyzję z dnia 22 lutego 2013 r. (nr [...]) orzekającej o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 lutego 2013 r. oraz 2/ orzeczono o utracie przez W. J. statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 września 2012 r.

W związku z utratą statusu osoby bezrobotnej Prezydent Miasta decyzją ostateczną z dnia 31 lipca 2013 r. (nr [...]) organ orzekł o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 21 września 2012 r.

Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast stosownie do art. 76 ust. 2 pkt 3 tej ustawy za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78.

Z akt sprawy wynika, że organ rentowy wypłacając stronie świadczenie rentowe za okres od dnia 1 września 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych przez art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W odniesieniu do zarzutów odwołania organ odwoławczy podkreślił, że prawo do renty zostało przyznane stronie zgodnie ze złożonym wnioskiem od dnia 1 września 2012 r., a nie od dnia 1 grudnia 2012 r. - w tej ostatniej dacie nastąpiło jedynie podwyższenie wymiaru renty. Dodał przy tym, że w sprawie nie mają żadnego znaczenia przyczyny, z powodu których organ rentowy nie dokonał potrącenia świadczenia w trybie art. 78 ww. ustawy, jak i przyczyny, które doprowadziły do wypłaty stronie zasiłku dla bezrobotnych. Na zasadność decyzji organu pierwszej instancji nie ma też wpływu fakt wydatkowania tych środków finansowych. Do nienależnego świadczenia w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie mają bowiem zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Odnośnie trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej strony organ odwoławczy wskazał, że okoliczności te mogą być brane pod uwagę jedynie przy ubieganiu się o rozłożenie na raty, odroczenie, umorzenie całkowite lub częściowe należności. W tym przedmiocie strona winna wystąpić ze stosownym wnioskiem.

W podsumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że zaistniały przesłanki określone przez art. 76 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do orzeczenia o zwrocie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, jako nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego.

W. J. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie i nakazanie umorzenia postępowania.

Skarżący twierdził, że w momencie przyznania zasiłku dla bezrobotnych nikt go nie informował o obowiązku zwrotu tego świadczenia w przypadku wznowienia prawa do renty. Ponadto zaznaczył, że przy rencie w wysokości 778 zł nie stać go na zwrot nienależnie pobranego świadczenia, a ponadto jest osobą bezdomną i z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W złożonym na rozprawie piśmie skarżący opisał splot okoliczności, które doprowadziły do otrzymania przez niego zasiłku i renty. Wskazał, że nie był świadomy równoczesnego pobierania ww. świadczeń, a także, że nie było jego zamiarem wyłudzenie tych świadczeń. Załączył również kopię zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 4 września 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była sprawa dotycząca zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącego świadczenia pieniężnego z tytułu zasiłku dla bezrobotnych.

Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Stosownie do art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zasiłek wypłacony osobie za okres, za który nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78.

Z zacytowanych przepisów wyraźnie wynika, że w przypadku równoległego poboru takich świadczeń zabezpieczenia społecznego, jak renta z tytułu niezdolności do pracy oraz zasiłek dla bezrobotnych, wypłaconych za ten sam okres, ustawodawca nałożył na beneficjenta tych świadczeń obowiązek zwrotu wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych, chyba że kwota przyznanego zasiłku została uprzednio potrącona przez organ rentowy i to w łącznej kwocie obejmującej wypłacony zasiłek wraz z zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Z istoty i celu ww. świadczeń wynika bowiem niemożność ich jednoczesnego poboru. Zasiłek dla bezrobotnych jest bowiem formą pomocy przewidzianą na wypadek bezrobocia, która ma zastosowanie w razie braku możliwości skorzystania ze środków mających na celu, bezpośrednio lub choćby pośrednio, podjęcie przez bezrobotnego pracy, a wiec jest to forma pomocy adresowaną do osoby, która jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (por. art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy). Renta z tytułu niezdolności do pracy – jak wskazuje już sama nazwa tego świadczenia – jest formą pomocy adresowaną do osób, które nie są zdolne do podjęcia zatrudnienia (por. art. 57 ustawy z dnia z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.).

Z materiału dowodowego wynika, że skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej z dniem 22 czerwca 2012 r., a prawo do zasiłku dla bezrobotnych uzyskał od dnia 21 września 2012 r. do dnia 20 grudnia 2012 r. Świadczenie to za wskazany okres zostało wypłacone skarżącemu. Jednocześnie od dnia 1 września 2012 r. zostało skarżącemu wznowione prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy a wypłacone przez organ rentowy świadczenie nie zostało pomniejszone o wysokość wypłaconego skarżącemu przez urząd pracy za równoległy okres świadczenia z tytułu bezrobocia (dowód: decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 6 listopada 2012 r., nr [...]).

W zaistniałej sytuacji zostały zatem spełnione przesłanki warunkujące uznanie wypłaconego skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne i orzeczenie o konieczności zwrotu tego świadczenia (art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy).

W odniesieniu do treści skargi należy zwrócić uwagę, że z akt sprawy wynika, iż skarżący dokonując w dniu 22 czerwca 2012 r. rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. został poinformowany o przysługującym mu prawie do zasiłku dla bezrobotnych w okresie od dnia 21 września 2012 r. do dnia 20 grudnia 2012 r. a także o obowiązku zwrotu zasiłku wypłaconego za okres, za który zostało nabyte prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli organ, który przyznał świadczenie nie dokonał jego pomniejszenia (dowód: Karta rejestracyjna bezrobotnego wraz oświadczeniem bezrobotnego – pkt 18). Jednocześnie należy też podkreślić, że powołane przepisy prawa nie uzależniają obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych od jakichkolwiek okoliczności związanych z sytuacją faktyczną czy sferą zachowań osoby zobowiązanej do jego zwrotu. W szczególności nie mogą mieć znaczenia dla oceny prawidłowości wydanych w tej sprawie decyzji organów takie okoliczności, jak aktualny brak posiadania przez zobowiązanego wystarczających środków pieniężnych, stan jego zdrowia, czy też brak świadomości równoczesnego otrzymywania obu świadczeń lub brak zamiaru ich wyłudzenia. Jedyną i bezwzględną przesłanką orzeczenia o zwrocie zasiłku dla bezrobotnych jest obiektywne ustalenie jego pobrania w sytuacji równoczesnego pobrania za ten sam okres świadczenia rentowego, bez zastosowania potrącenia, o którym mowa w art. 78 ustawy. Podnoszone przez skarżącego okoliczności, w szczególności dotyczące braku możliwości zwrotu przedmiotowego świadczenia, mogą stanowić – na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy – podstawę do zainicjowania na wniosek skarżącego odrębnego postępowania dotyczącego rozważenia zasadności rozłożenia na raty, odroczenia lub umorzenia nienależnego świadczenia na zasadach określonych w art. 76 ust. 7 ustawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że kontrolowane decyzje są zgodne z prawem i w konsekwencji, podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.