Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2026 r., sygn. akt III SPP/Gl 57/25 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi J.S. na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 12 stycznia 2026 r., sygn. akt III SPP/Gl 57/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji, WSA) odrzucił wniosek J.S. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego w zakresie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi skarżącego na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 6 marca 2025 r. (wpływ do Sądu) wnioskodawca złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych "związanych z kwotą 100 złotych tytułem opłaty od skargi".

Z akt pomocniczych wynika, że pismem z 24 marca 2025 r. zatytułowanym jako "wezwanie" wnioskodawca został wezwany m.in. do przedłożenia dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków za media (vide: karta nr 11 – akta pomocnicze SPP) w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Ww. pismo zostało doręczone wnioskodawcy 4 kwietnia 2025 r.

Następnie pismem z 8 maja 2025 r. (nadanym listem poleconym w tym samym dniu) wnioskodawca złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na ww. wezwanie z 24 marca 2025 r, bowiem "zgubiłem przedmiotowe wezwanie nie z własnej winy i teraz je odnalazłem".

Dodać należy, że postanowieniem z 6 maja 2025 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując, że wezwanie do uzupełnienia podanych we wniosku danych pozostało bez odpowiedzi, zatem wniosek jako niekompletny nie zasługiwał na uwzględnienie. Zauważono, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji o sytuacji finansowej wnioskodawcy, a informacja ta powinna zawierać dokładne dane. Jeżeli te budzą wątpliwości lub są niekompletne strona zobowiązana na wezwanie dostarczyć dodatkowe oświadczenia lub żądane dokumenty źródłowe. Postanowieniem z 16 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 6 maja 2025 r.

Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na wezwanie z 24 marca 2025 r. Sąd I instancji uznał, że uchybienie terminowi, o którego przywrócenie wnioskodawca wnosił, nie powoduje w istocie dla niego ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Brak uzupełnienia w zakreślonym przez referendarza terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie odpowiedzi na wezwanie z 24 marca 2025 r. nie wyklucza możliwości ponownego jego złożenia. W tej sytuacji należy uznać, że wniosek o przywrócenie terminu do wykonania wezwania z 2 października 2024 r. nie jest dopuszczalny. W ocenie WSA strona nie traci bowiem możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten może być bowiem składany w sprawie wielokrotnie, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie (np. w kwestii braku udzielenia odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia dodatkowego materiału dowodowego) nie prowadzą w żadnym razie do zamknięcia stronie możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w zażaleniu wniósł o jego uchylenie oraz uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na wezwanie z 24 marca 2025 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.

Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie natomiast do art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest jednak dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. W myśl zaś art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.).

Warunkiem przywrócenia terminu jest więc między innymi zaistnienie dla strony ujemnych skutków procesowych wskutek uchybienia terminu. Nie można zatem przywrócić terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeśli uchybienie terminu dokonania czynności nie spowodowało żadnych negatywnych skutków procesowych dla strony, jak również gdy skutki uchybienia terminu mogą być w inny sposób usunięte, np. strona może ponownie wnieść pismo w postępowaniu sądowym, zawierające jej wnioski lub oświadczenia (por. H. Knysiak-Sudyka (w:) Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 86).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że jeżeli strona uchybiła terminowi do przedstawienia dodatkowych informacji, ta okoliczność nie zwalnia sądu od merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy z informacjami i uzasadnieniem w nim przedstawionymi (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 126/05 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Co więcej, z treści art. 255 p.p.s.a. nie wynika nakaz pomijania dokumentów złożonych przez stronę po upływie wyznaczonego terminu (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 271/08). Nadto przepisy ustawy (tj. art. 243 § 1 p.p.s.a.) nie zakazują występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wielokrotnie.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że uchybienie terminowi, o którego przywrócenie skarżący wnosił, nie powoduje w istocie dla niego ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Brak uzupełnienia w zakreślonym przez sąd terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dodatkowych informacji nie blokowało możliwości rozpoznania wniosku (w tym późniejszego złożenia dokumentów) i nie wyklucza możliwości ponownego jego złożenia. W tej sytuacji należy uznać, że wniosek o przywrócenie terminu do nadesłania dodatkowych informacji do wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest dopuszczalny.

Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.