Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania J.K. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z [...] w przedmiocie:

1. ustalenia J. F. wysokości opłaty za pobyt babci w domu pomocy społecznej, w kwocie 503,34 zł miesięcznie,

2. ustalenia J.K. wysokości opłaty za pobyt babci w domu pomocy społecznej, w kwocie 387,24 zł miesięcznie,

3. zwolnienia D. K. - z mocy ustawy - z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt babci w domu pomocy społecznej, z uwagi na częściowe niespełnienie kryterium dochodowego do ponoszenia tej odpłatności,

- na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest jedynie punkt 2 zaskarżonej decyzji dotyczący ustalenia J.K. wysokości opłaty za pobyt babci H.S. w Domu Pomocy Społecznej w kwocie 387,24 zł miesięcznie.

Dalej organ odwoławczy podał, że zasady dotyczące umieszczania osób w domach pomocy społecznej i ustalania odpłatności za pobyt w tych domach reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769) dalej przywołana jako "u.p.s.". W art. 61 ust. 1 u.p.s. określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej oraz określona została kolejność przechodzenia tego obowiązku na osoby zobowiązane. Z kolei cytując treść art. 61 ust. 2 u.p.s., organ odwoławczy podał, że obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania krewnego skierowanego do domu pomocy społecznej, przez osoby wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., jest zależny wyłącznie od ich sytuacji dochodowej. Z obowiązku tego zwolnieni są małżonek, zstępni i wstępni, których dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. kwoty 1.902,00 zł (300% x 634,00 zł = 1.902,00 zł) lub 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie tj. kwoty 1.542,00 zł (300% x 514,00 zł = 1.542,00 zł). Kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, odpowiednio osoby samotnie gospodarującej (1.902,00 zł) lub osoby w rodzinie (1.542,00 zł). Wysokość obciążeń osoby spełniającej kryterium dochodowe określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., zależna jest więc od tego, o ile jej dochód przekracza kwotę kryterium dochodowego, oplata bowiem nie może być wyższa od tej nadwyżki.

Organ II instancji podał, że H.S. została umieszczona w DPS od 10 października 2005 r. Jest wdową, jej dwaj synowie nie żyją, ma troje dorosłych wnuków, w tym J.K. pobiera świadczenie rentowe z ZUS od marca 2017 r. do nadal w wysokości 2.103,15 zł miesięcznie. Ponadto ponosi odpłatność za pobyt w DPS w wysokości 70% swojego dochodu tj. 1.462,17 zł miesięcznie.

Obecnie średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej wynosi 2.972,18 zł (Dz. U. Woj. Świętokrzyskiego z dnia 28.02.2017 r., poz. 811).

Wobec powyższych ustaleń, organ I instancji przyjął, że pozostała do uregulowania opłata za pobyt w DPS wynosi 1.510,01 zł (2.972,18 zł /średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS/ - 1.462,17 zł), tj. opłata ponoszona przez mieszkankę domu. Z uwagi na to, że ma ona troje wnuków, organ przyjął, że maksymalna opłata wnoszona przez każdego z wnuków nie może przekroczyć 503,34 zł (1.510,01 zł: 3 osoby). W konsekwencji organ I instancji ustalił odwołującemu się opłatę w wysokości 387, 24 zł miesięcznie.

Kolegium podniosło, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z J. K. wynika, że jest on kawalerem, nie ma dzieci, zamieszkuje wspólnie z matką, ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jego dochodem jest wynagrodzenie za pracę, które za miesiąc wrzesień 2017 r. wynosiło 2.289,24 zł. Oznacza to, że dochód strony w kwocie 2.289,24 zł miesięcznie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 1.902,00 zł (634,00 zł x 300%). Zatem J.K. kwalifikuje się do wnoszenia opłaty za pobyt babci w DPS w wysokości 387,24 zł miesięcznie (2.289,24 zł - 1.902,00 zł = 387,24 zł). Odwołujący ponosi stałe miesięczne wydatki tj. czynsz - 495,30 zł, gaz 181,43 zł, leki 150,00 zł, telefon 30,00 zł, /koszty energii elektrycznej w kwocie ok. 350,00 zł pokrywa matka/. Łączne zatem stałe wydatki wynoszą miesięcznie 856,73 zł, a po opłaceniu wszystkich stałych wydatków stronie pozostaje 1.432,51 zł. Z kolei z oświadczenia majątkowego odwołującego wynika, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 57 m2, nie przedłożył on do akt sprawy kopi faktur za zakup leków oraz dokumentacji medycznej na okoliczność stanu zdrowia jego matki oraz wydatków związanych z jej leczeniem. Jednocześnie z uwagi na ciężki stan zdrowia matki i wysokie koszty jej leczenia wniósł o zwolnienie z opłaty za pobyt babci w DPS.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że w sprawie prawidłowo wykazano, że sytuacja dochodowa rodziny skarżącego kwalifikuje go do ponoszenia opłaty za pobyt babci w DPS. Zatem wobec faktu, że stanowiący w tym przypadku podstawowe i jedyne kryterium możliwości materialnych wnioskodawcy dochód osoby samotnie gospodarującej, który jak wykazano w oparciu o dane przedstawione przez samego skarżącego przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (tj. 1.902,00 zł), tym samym zasadnie organ pierwszej instancji ustalił mu opłatę w kwocie 387,24 zł miesięcznie.

Odnosząc się natomiast do treści odwołania w przedmiocie zwolnienia skarżącego z ustalonej opłaty z uwagi na trudną sytuację zdrowotną i materialną jego matki i związane z tym wysokie koszty leczenia ponoszone przez skarżącego, Kolegium wskazało, że odwołujący winien złożyć wniosek do MOPS o zwolnienie z ustalonej opłaty. Zdaniem Kolegium wniosek ten powinien być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu w trybie art. 64 u.p.s., gdyż zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której określona opłata została ustalona w sposób przewidziany przepisami prawa.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję J.K., domagał się jej zmiany poprzez zwolnienie go od opłat za pobyt babci w DPS, lub jej umorzenie ewentualnie uchylenie powyższej decyzji oraz przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności mających wpływ na rzetelne zbadanie stanu faktycznego. Podał, że mieszka ze swoją matką, którą się opiekuje. Matka jest ciężko chora i wymaga ciągłej opieki oraz pozostaje pod stałą kontrolą lekarzy. Ponadto musi ona przyjmować wiele leków, które są bardzo kosztowne. W związku z powyższym żądanie, aby płacił 387,24 zł miesięcznie za pobyt babci w DPS spowoduje, że on i jego ciężko chora matka popadną w skrajny niedostatek, co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W tej sytuacji dochody przez niego osiągane są niewystarczające, aby opłacać pobytu babci w DPS.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W niniejszej sprawie Kolegium utrzymało w mocy decyzję, która dotyczyła ustalenia zstępnym mieszkańca domu pomocy społecznej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Ponieważ od decyzji organu I instancji odwołał się tylko J.K., a następnie tylko on złożył skargę, przedmiotem oceny Sądu będzie jedynie decyzja dotycząca ustalenia dla skarżącego opłaty w wysokości 387,24 zł miesięcznie za pobyt w domu pomocy społecznej jego babci H. S.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s., obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Z kolei art. 61 ust. 2 u.p.s. stanowi, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Na wstępie należy podnieść, że skarżący nie kwestionuje prawidłowości wyliczenia wysokości opłaty, natomiast zarzuca, że organy nie wzięły pod uwagę jego sytuacji osobistej tj. opieki nad chorą matką, która przyjmuje kosztowne leki.

W związku z tak postawionym zarzutem należy przede wszystkim podkreślić, że uregulowany w art. 61 u.p.s. obowiązek ponoszenia opłat za pobyt krewnego (wstępnego lub zstępnego) w DPS został oparty tylko i wyłącznie na kryteriach obiektywnych, czyli stosunku pokrewieństwa oraz wysokości dochodów osoby zobowiązanej. Dlatego kryteria subiektywne, jak przykładowo sytuacja rodzinna zobowiązanego, nie mogą mieć wpływu na wysokość tej opłaty.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że art. 64 u.p.s. umożliwia osobom wnoszącym opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej złożenie wniosku o zwolnienie częściowo lub całkowite z tej opłaty. Wniosek taki podlega jednak rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu, prowadzonym po ostatecznym zakończeniu postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej. Zwolnienie z opłaty może bowiem dotyczyć tylko sytuacji, w której określona opłata została ustalona w sposób przewidziany przepisami prawa. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym prezentowane jest stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela, że zwolnienie musi się odnosić do skonkretyzowanego obowiązku strony. Nie znając bowiem zakresu takiego obowiązku, strona nie może nawet stwierdzić, czy mu podoła, czy też winna wystąpić z wnioskiem o całkowite, czy też częściowe zwolnienie z nieustalonej jeszcze opłaty. Treść art. 64 u.p.s. potwierdza powyższe rozumowanie, gdyż stanowi o zwolnieniu osób "wnoszących opłatę", a zatem dotyczy sytuacji, gdy opłata ta została już ustalona (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., I OSK 649/16, wyrok WSA w Gliwicach z 30 listopada 2007 r., IV SA/GL 431/07, wyrok WSA w Łodzi z 1 kwietnia 2009 r., II SA/Łd 882/08, dostępne na stronie internetowej - orzeczenia.nsa.gov.pl),

W związku z powyższym nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut braku uwzględnienia faktu, że skarżącego nie stać na uiszczenie nałożonej opłaty.

Przechodząc natomiast do oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że z akt administracyjnych niewątpliwie wynika, że H.S., nie jest w stanie uiścić całej opłatności za swój pobyt w domu pomocy społecznej oraz, że najbliższymi osobami zobowiązanymi do ponoszenia pozostałej części tej opłaty są jej wnuki, w tym J.K. Zostało również ustalone, czego skarżący nie kwestionuje, że jego dochód miesięczny wynosi 2289, 24 zł, a zatem jest on wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przedstawione w decyzjach organów obu instancji wyliczenia w tym zakresie są zgodne z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. i jasno z nich wynika, że spełniona została przesłanka posiadania przez skarżącego określonej wysokości dochodu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), oddalił skargę.