Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych oddala skargę.

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 listopada 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 23 lipca 2014 r. o odmowie przyznania świadczenia w formie usług opiekuńczych.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 1 lipca 2014 r. T. R. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej m.in. w formie usług opiekuńczych. W uzasadnieniu podał, że jest za przyznaniem takiej formy pomocy, która zapewni mu pomoc w utrzymaniu czystości w mieszkaniu, przygotowaniu posiłków z uwzględnieniem diety, zakupie artykułów żywnościowych i innych niezbędnych produktów do życia, podaniu szklanki wody i umyciu się przy objawach choroby, zmiany i praniu pościeli, w załatwianiu spraw urzędowych, w dojściu do placówek służby zdrowia i innych, w podtrzymywaniu psychofizycznej kondycji każdego dnia i o każdej porze dnia i nocy, jeśli będzie tego wymagała sytuacja zdrowotna lub losowa.

Organ w ramach postępowania dowodowego przeprowadził m.in. wywiad środowiskowy w dniu 11 lipca 2014 r. i 21 lipca 2014 r. oraz przesłuchał wnioskodawcę w dniu 11 lipca 2014 r. na okoliczność jego sytuacji materialnej i osobistej oraz zakresu oczekiwanej pomocy.

Decyzją z dnia 23 lipca 2014 r., nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważniania Burmistrza Nysy, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.- zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 50 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.- zwanej dalej ustawą), odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ przytoczył brzmienie przepisu art. 50 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisu art. 23 i art. 27 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, odwołał się do wywiadu środowiskowego, zaświadczenia z ZUS z dnia 13 czerwca 2014 r., zaświadczenia komornika z dnia 14 lipca 2014 r., zaświadczenia lekarza chirurga ortopedy R. P. z dnia 1 kwietnia 2014 r. oraz przesłuchania strony z dnia 11 lipca 2014 r. Na podstawie zgromadzonych dowodów uznał, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym i porusza się za pomocą kul łokciowych-rehabilitacyjnych, jest żonaty, ale prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy. Dochód strony w czerwcu 2014 r. wyniósł 701,32 zł, po dokonaniu potrąceń alimentacyjnych. Podniósł także, iż opiekunki świadczące usługi opiekuńcze są etatowymi pracownikami organu i świadczą pracę w godzinach od 7.00 do 15.00 bądź od 8.00 do 16.00. W przypadku osób zupełnie samotnych proponowane jest umieszczenie w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym bądź w Domu Pomocy Społecznej. Podniósł, że wnioskodawca w dniu 2 sierpnia 2013 r. zawarł związek małżeński. Ze złożonego oświadczenia w protokole przesłuchania strony wynika, iż małżonka nie zamieszkuje wspólnie z nim, ale pomaga mu w sprzątaniu mieszkania, przygotowaniu posiłków, przy zakupach, zmienia i pierze pościel, myje okna. Pomaga także w dotarciu do urzędów i placówek służby zdrowia oraz w wykonywaniu niezbędnych ćwiczeń rehabilitacyjnych, jak i przy czynnościach higienicznych po atakach, organizuje spacery. Akcentował organ, że z treści art. 50 ustawy oraz przepisów art. 23 i art. 27 Kodeksu rodzinnego wynika, iż w pierwszej kolejności do świadczenia usług opiekuńczych wobec małżonka zobowiązany jest drugi małżonek, gdyż poprzez zawarcie związku małżeńskiego małżonkowie mają obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny, którą założyli. Stąd też skoro czynności, o które wnioskowała strona wykonuje jego małżonka, to brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zaakcentował również, że wnioskodawca nie dostarczył zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikałoby, że wymaga przyznania usług opiekuńczych, dołączył jedynie kserokopię zaświadczenia z dnia 1 kwietnia 2014 r. chirurga ortopedy, z którego wynika, że wymaga on pomocy w czynnościach dnia codziennego, ale brak jest stwierdzenia co do konieczności przyznania usług opiekuńczych świadczonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się T. R. W złożonym odwołaniu wskazał na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wniósł o nakazanie OPS Nysa i Gminie Nysa doręczenia jego kompletnej dokumentacji wraz z decyzjami, orzeczeniami i opiniami biegłych w zakresie jego stanu zdrowia, a także wszystkich zaświadczeń lekarskich; kompletnych sprawozdań do Urzędu Wojewódzkiego z rozliczanych środków pieniężnych na realizację usług opiekuńczych; zmianę decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów odwoławczych. Wystąpił również o nakazanie organowi wypłacenia osobie mu pomagającej równowartości niewykonanego przez OPS Nysa świadczenia w górnej granicy odpłatności za usługi opiekuńcze, ewentualnie o nakazanie organowi wypłacenia tych środków odwołującemu, celem osobistego opłacenia pomocy. W uzasadnieniu odwołujący akcentował, że powoływanie się przez organ na fakt pozostawania w związku małżeńskim i udzielania pomocy przez żonę nie znajduje podstaw zwłaszcza w sytuacji, gdy małżonce odmawia się przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zdaniem odwołującego, ustawa o pomocy społecznej przyjmuje prymat obowiązków państwa przed powinnościami rodzinnymi.

W toku postępowania odwoławczego organ uwzględnił zeznania małżonki wnioskodawcy złożone do protokołu przesłuchania z dnia 12 listopada 2014 r., który to dowód przeprowadzony został przez organ I instancji na zlecenie SKO w Opolu.

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przywołał przepisy art. 2, art. 3, art. 36 pkt 2 lit. 1, art. 6 ust. 9 i art. 50 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że wnioskodawca nie jest osobą samotną w rozumieniu przepisu art. 6 pkt 9 ustawy. Wskazał, że stosownie do art. 50 ust. 2 ustawy usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni lub zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. I dlatego też koniecznym było ustalenie czy wnioskodawca wymaga pomocy innej osoby i czy niezamieszkująca z nim małżonka taką pomoc zapewnia. Dokonując ponownego rozpoznania sprawy i analizując zebrany w niej materiał dowodowy, w tym i treść zeznań małżonki wnioskodawcy z dnia 12 listopada 2014 r., organ II instancji uznał, że wnioskodawca nie jest osobą samotną i ma zapewnioną opiekę ze strony niezamieszkującej z nim małżonki i stąd też istnieją uzasadnione podstawy do odmowy przyznania wnioskodawcy pomocy w formie usług opiekuńczych. Zdaniem organu, stanowisko takie znajduje uzasadnienie w przepisie art. 50 ust. 2 ustawy oraz nie pozostaje w sprzeczności z postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w Nysie z dnia 29 sierpnia 2005 r., Nr [...], w sprawie warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze ze środków pomocy społecznej. Podkreślił nadto organ, że każdorazowe udzielenie pomocy , także w formie usług opiekuńczych, w sytuacji, gdy nie jest obligatoryjne, winno uwzględniać ogólne zasady pomocowe wynikające z przepisu art. 2 i 3 ustawy i dlatego też w przypadku uznania administracyjnego nawet w sytuacji zaistnienia przesłanek przemawiających za przyznaniem danego rodzaju świadczenia nie obligują one organu do pozytywnego załatwienia sprawy. Dlatego też w sprawie nie ma żadnych powodów, aby dokonana ocena o braku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek do przyznania pomocy miałaby być odrzucona tylko dlatego, że jest sprzeczna z oczekiwaniami odwołującego. Kolegium odniosło się nadto do pozostałych zgłoszonych żądań odwołania.

W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skardze T. R. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów nieopłaconej - w całości - pomocy prawnej. W uzasadnieniu skargi przyznał, że nie spełnia kryterium osoby samotnej oraz, iż w dniu 2 sierpnia 2013 r. zawarł związek małżeński. Zdaniem skarżącego, nie mają w sprawie znaczenia przepisu art. 23 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdyż w świetle przepisu art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy w sprawie należało wyjaśnić, czy skarżący wymaga pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych oraz czy inni członkowie rodziny oraz niezamieszkująca z nim małżonka mogą mu taką pomoc zapewnić. Dowodził, że organy nie ustaliły, czy żona skarżącego jest w stanie udzielać mu codziennie pomocy w czynnościach życia codziennego oraz czy jest w stanie pomóc skarżącemu w trakcie objawiających się ataków epilepsji. Samo ustalenie, że pomaga mu w czynnościach higienicznych po ataku trudno uznać za wystarczające, w sytuacji, gdy organy nie ustaliły stanu zdrowia małżonki. Dowodził, że przyznanie usług opiekuńczych osobie spełniającej warunki ma charakter obligatoryjny, a organ ma uprawnienie jedynie do określenia zakresu tego świadczenia, okresu oraz miejsca.

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 14/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu ustanowił skarżącemu radcę prawnego.

Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przywrócił skarżącemu termin do złożenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Powyższe oznacza, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu.

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zapadłych decyzji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają przepisom prawa.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasady przyznawania świadczenia stanowiącego przedmiot wydanej w sprawie decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.- zwanej nadal ustawą). W art. 2 ustawy zawarta została ogólna zasada dotycząca pomocy społecznej zgodnie z którą pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 3 ust. 1 ustawy wynika zaś, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Decyzje takie mają charakter uznaniowy.

W tym miejscu wskazać również należy, iż kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 K.p.a. Organy procedujące w sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, ani też przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę decyzji.

W przedmiotowej sprawie T. R. wnioskiem z dnia 1 lipca 2014 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o przyznanie usług opiekuńczych, które umożliwią mu utrzymanie czystości w mieszkaniu, przygotowywanie posiłków z uwzględnieniem diety, zakupu artykułów żywnościowych i innych niezbędnych do życia, higieny, prania bielizny osobistej i pościelowej, zmiany pościeli, załatwiania spraw urzędowych, dojścia do placówek służby zdrowia i innych, pielęgnacji i przy ćwiczeniach rehabilitacyjnych zleconych przez lekarza, podtrzymywania psychofizycznej kondycji, tj. m.in. w podtrzymywaniu indywidualnych zainteresowań, w organizowaniu i podtrzymywaniu kontaktów sąsiedzkich, każdego dnia o każdej porze, jeśli będzie tego wymagała sytuacja zdrowotna lub losowa.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 50 ustawy. Zgodnie z przepisem art. 50 ust. 1 ustawy pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje. Ust. 2 stanowi, że usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że przypadek przyznania usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy (wobec osoby samotnej) ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że usługi te muszą być przyznane w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, niemniej jednak decyzje w sprawie tych usług mają charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do okresu i miejsca świadczenia (art. 50 ust. 5 ustawy). Wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usługi są - z jednej strony - rozmiar potrzeb wnioskodawcy, a z drugiej strony - możliwości organów pomocy społecznej. Dodać należy także, iż stosownie do treści art. 6 pkt 9 ww. ustawy za "osobę samotną" należy uznać "osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim i nieposiadającą wstępnych ani zstępnych". Użyte w art. 50 ust. 2 ustawy sformułowanie "mogą być przyznane" oznacza, iż tego rodzaju świadczenie z pomocy społecznej jest świadczeniem uznaniowym (fakultatywnym). Ustawodawca odwołuje się bowiem w tym przepisie do zasady pomocniczości, zwracając uwagę na obowiązki opiekuńcze wynikające z więzów rodzinnych i małżeńskich. Mówiąc w tym przepisie o rodzinie należy przez to rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z osobą wymagającą opieki (art. 6 pkt 14 ustawy). W tym znaczeniu rodzinę zwykle tworzą małżonek, rodzice, dzieci. Niemniej jednak obowiązki tych osób w zakresie opieki istnieją również wtedy, gdy nie mieszkają one wspólnie z osobą potrzebującą opieki, a tym samym, gdy nie tworzą one rodziny w rozumieniu art. 6 ust. 14, gdyż obowiązki te wynikają z prawa rodzinnego.

Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że art. 50 ust. 2 ustawy stwarza organowi pomocy społecznej możliwość, a nie obowiązek przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Istota tej pomocy sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnienia także uzasadnionych potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Dlatego w każdej sprawie organ pomocy społecznej rozważa sytuację życiową osoby ubiegającej o pomoc, jej stan zdrowia i na tej podstawie ustala zakres niezbędnych dla niej usług opiekuńczych, biorąc pod uwagę możliwości świadczenia tej pomocy przez ośrodek pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób znajdujących się w sytuacji, o której mowa w tym przepisie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1344/11 - dostępny na stronie internetowej www.orzeczeniansa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy zgodzić należy się z organami, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, odmowa przyznania skarżącemu świadczenia w formie usług opiekuńczych, była uzasadniona.

Z analizy treści znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tj. wywiadu środowiskowego z dnia 11 i 21 lipca 2014 r., zaświadczenia z ZUS z dnia 13 czerwca 2014 r., zaświadczenia komornika z dnia 14 lipca 2014 r., zaświadczenia lekarza chirurga ortopedy R. P. z dnia 1 kwietnia 2014 r. oraz przesłuchania strony z dnia 11 lipca 2014 r. jednoznacznie wynika, iż T. R. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, choruje na epilepsję, ma problemy z poruszaniem się i korzysta z kul rehabilitacyjnych, oraz że posiada dwójkę dzieci, na które płaci alimenty, a także, iż od 2 sierpnia 2013 r. pozostaje w związku małżeńskim. Na podstawie zeznań skarżącego z dnia 11 lipca 2014 r. i jego małżonki, która przesłuchana została w dniu 12 listopada 2014 r. prawidłowo organ przyjął, że skoro żona strony wykonuje czynności, o których zaspokojenie w formie usług opiekuńczych zwrócił się wnioskodawca, to nie została spełniona także przesłanka z art. 50 ust. 2 ustawy, mówiąca o przysługiwaniu pomocy w formie usług opiekuńczych osobie wymagającej wprawdzie pomocy innych osób, ale tylko takiej, która jest tej pomocy pozbawiona. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła, gdyż skarżący ma zaspokojoną pomoc w czynnościach, o które zwracał się do organu.

W konsekwencji, w tym stanie faktycznym zasadne było nie tylko uznanie przez organy, że T. R. nie jest osobą samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 ustawy, ale także, że nie została spełniona przesłanka związana z pozbawieniem strony pomocy, o której stanowi art. 50 ust. 2 ustawy. Wyjaśnić bowiem należy, iż określone w art. 6 pkt 9 ustawy pojęcie "osoby samotnej" należy odczytywać łącznie z pojęciem "osoby samotnie gospodarującej", wskazanym w pkt 10 art. 6 ustawy. "Osobą samotną" jest – osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych (pkt 9), przy czym "osobą samotnie gospodarującą" jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (pkt 10). Zatem osobą samotną jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych, ani zstępnych. Skoro, skarżący pozostaje w związku małżeńskim i posiada dwoje dzieci, na które płaci alimenty, to w rozumieniu przepisów ustawy, nie może zostać uznany za osobę, której dotyczy regulacja zawarta w art. 50 ust. 1 ustawy. Przypomnieć należy bowiem, że sam skarżący w oświadczeniu z dnia 11 lipca 2014 r. złożonym do protokołu wskazał, że jego żona – J. M., pomaga mu w sprzątaniu mieszkania, przygotowaniu posiłków, udziela pomocy po przebytych atakach epilepsji, pomaga w dotarciu do placówek służby zdrowia oraz organów państwowych, pomaga w wykonywaniu ćwiczeń, robi zakupy, zmienia pościel, myje okna, pomaga przy noszeniu niezbędnych rzeczy do rehabilitacji, pomaga w wyuczonych ćwiczeniach w warunkach domowych wskazanych przez lekarza, organizuje spacery. Powyższa okoliczność, w ocenie Sądu, uzasadniała stanowisko organu, że skoro żona skarżącego wykonuje czynności, o których zaspokojenie w formie usług opiekuńczych zwrócił się on sam, to nie została spełniona również przesłanka z art. 50 ust. 2 ustawy, mówiąca o przysługiwaniu pomocy w formie usług opiekuńczych osobie wymagającej wprawdzie pomocy innych osób, ale tylko takiej, która jest tej pomocy pozbawiona. Zauważyć trzeba także, iż prawidłowo organy powołały się na przepisy prawa rodzinnego, które nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. W myśl art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.- zwanej dalej jako K.r.o.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. W świetle art. 23 K.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka fakt odrębnego zamieszkiwania małżonków. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż skoro T. R. ma zapewnioną opiekę ze strony małżonki, to zasadnie organy odmówiły udzielenia pomocy w postaci żądanych usług opiekuńczych.

Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jak również decyzja organu pierwszoinstancyjnego nie naruszają przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekające w sprawie organy obu instancji przeprowadziły bowiem postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Materiał dowodowy został przez organy zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób prawidłowy i wyczerpujący, a poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajdują w nim uzasadnienie. Nie budzi też wątpliwości Sądu dokonana przez organy ich interpretacja, a orzeczona odmowa przyznania T. R. usług opiekuńczych mieści się w granicach uznania administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z brakiem ustalenia przez organy, czy stan zdrowia małżonki skarżącego umożliwia jej wykonywanie codziennie czynności opiekuńczych należy stwierdzić, że analiza treści złożonych zeznań nie pozwalała na przyjęcie, że nie jest ona w stanie wykonywać czynności opiekuńczych, o których przyznanie zwracała się strona. Nadto, ani małżonka skarżącego, ani sam skarżący nie wskazywali na legitymowanie się przez nią orzeczeniem o niepełnosprawności czy orzeczeniem związanym z przeciwwskazaniami zdrowotnymi do wykonywania określonego rodzaju prac.

Zdaniem Sądu, organy nie naruszyły również przepisu art. 16 ust. 2 ustawy, który stanowi, że gmina i powiat, obowiązane zgodnie z przepisami ustawy do wykonywania zadań pomocy społecznej, nie mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej, mimo istniejącego obowiązku osób fizycznych lub osób prawnych do zaspokajania jej niezbędnych potrzeb życiowych. Przepis ten nie niweczy prymatu obowiązków opartych na więzach rodzinnych nad powinnościami państwa, ale ustanawiając zakaz odmowy przez gminę i powiat pomocy osobie potrzebującej, pomimo istniejącego obowiązku osób fizycznych lub prawnych do zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązuje do udzielenia takiej pomocy jeśli wnioskodawca jest jej pozbawiony ze strony rodziny, a sam nie jest w stanie rozwiązać swoich problemów. W takiej sytuacji organ powinien udzielić pomocy i jednocześnie podjąć kroki w celu ustalenia sytuacji rodzinnej świadczeniobiorcy, a następnie zwrócić się do osób bliskich o zwrot wydatków poniesionych na pomoc społeczną. W sytuacji, kiedy świadczeniobiorca nie zwraca się do członków rodziny o udzielenie pomocy, taka rezygnacja z pomocy uznana może być za brak wykorzystywania własnych możliwości i uprawnień, co może skutkować odmową przyznania świadczenia.

W przedmiotowej sprawie nie zachodzą powyższe okoliczności, gdyż skarżący nie jest pozbawiony pomocy, o której udzielenie zwrócił się wnioskiem z dnia 1 lipca 2014 r.

Z uwagi na powyższe, Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.