Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) AWSA Inga Gołowska Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. G. kwotę 557 zł (słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją Burmistrz Miasta [...] z dnia [...].2006r. znak [...], po rozpatrzeniu wniosku B. L. w sprawie zmiany spływu wody dokonanej na skutek nawiezienia ziemią nieruchomości stanowiącej własność M. G., na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001r. Prawo wodne ( Dz. U. Nr 115, pozo. 1229 z późn. zm. ), § 28 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, póz. 690 z późn. zam. ) oraz art. 104 k.p.a nakazano M. G. podwyższenie murku ogrodzeniowego w granicy z posesją B. L. o 15 cm, w terminie 2 tygodni od daty uprawomocnienia się decyzji, jak również zabroniono podnoszenia poziomu części działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] pomiędzy budynkami gospodarczymi , a ogrodzeniem posadowionym przy wschodniej granicy posesji.

Na skutek odwołania M. G., decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...].2006 znak [...] na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2005r. Nr 239, póz. 2019 z późn. zm. ) uchylono w całości powyższą decyzję i przekazano sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując na brak właściwego uzasadnienia, w tym oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który zawiera sprzeczności.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją przez Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] 2006r. znak [...] , na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. Nr 115, pozo. 1229 z późn. zm. ), § 28 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, póz. 690 z późn. zam.) oraz art. 104 k.p.a stwierdzono, że na skutek podniesienia poziomu gruntu w północno - wschodniej, niezabudowanej części działki nr [...], stanowiącej własność M. G. nastąpiła niekorzystna zmiana spływu wód poprzez zrównanie poziomu tej działki z wysokością murku ogrodzeniowego znajdującego się w granicy, oraz w związku z powyższym nakazano M. G. podwyższenie murku ogrodzeniowego w granicy z posesją B. L. o 15 cm, w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...].2006 znak [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...].2006r. znak [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2005r. Nr 239, póz. 2019 z późn. zm.) - w pkt 1. uchylono w całości zaskarżoną decyzję, oraz w pkt 2. - nakazano M. G. jako właścicielce nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w [...], przywrócenie stanu poprzedniego nieruchomości poprzez zebranie i wywiezienie ziemi z tej nieruchomości do poziomu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w [...].

Uzasadniając powyższe wskazano na ustalenia zawarte w kwestionowanej decyzji, w myśl których stanowiąca własność M. G. - podobnie jak sąsiednia działka nr [...], położona przy ul. [...] stanowiąca własność M. K. - ma naturalny spadek w kierunku północnym, tj. w kierunku budynków położonych przy ul. [...]. Od strony działki M. G. znajduje drewniane ogrodzenie na betonowej podmurówce wykonane po [...].2006r, natomiast od strony działki nr [...] stanowiącej własność B. L. funkcję ogrodzenia pełni siatka ogrodzeniowa, również na betonowej podmurówce. Wysokość podmurówek tych ogrodzeń jest jednakowa. Poziom ziemi na działce nr [...] w jej północno-wschodnim narożu jest równy z poziomem podmurówki, natomiast poziom gruntu na sąsiedniej działce nr [...] jest niższy o ok. 30 cm. Niższy jest również poziom działki nr [...] położonej po wschodniej stronie działki nr [...], chociaż różnica wysokości nie jest tak duża. Wyżej opisana sytuacja, a w szczególności różnica poziomów działek nr [...] i nr [...] powoduje, że w czasie intensywnych opadów wody z co najmniej 1/5 części niezabudowanej powierzchni działki M. G. spływają zgodnie ze spadkiem terenu, po trawniku, dalej pod drewnianym ogrodzeniem na działkę B. L. Część powierzchni działki nr [...] (ok. [...] m2) stanowi w połowie trawnik, natomiast pozostała część działki wyłożona jest betonową kostką. Kostkę ułożono w ten sposób, aby wody spływały do niedużej kratki ściekowej i dalej rurociągiem do kanalizacji burzowej w ul. [...]. W czasie intensywnych opadów kratka ściekowa znajdująca się na działce B. L. nie jest w stanie odprowadzić całości wody pochodzącej z tej działki oraz napływającej z części działki M. G., dlatego może zalewać garaż i budynek gospodarczy znajdujące się na działce nr [...]. W czasie rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] 2006r. połączonej z wizją w terenie B. L. stwierdził, że sąsiedzi nawieźli ziemię na część swojej działki i zrównali jej poziom z murkiem ogrodzeniowym. Przed tą zmianą woda spływająca z części działki M. G. zatrzymywała się na murku ogrodzeniowym i stopniowo wsiąkała w trawnik. Obecnie w czasie intensywnych opadów wlewa się na jego działkę, a istniejąca kanalizacja nie jest w stanie odprowadzić dużych ilości wody i podtapia budynek gospodarczy oraz garaż, jak to miało miejsce [...].2006r. Do protokołu rozprawy dołączone zostały oświadczenia S. K. i T. L., potwierdzające fakt nawożenia ziemi na działkę nr [...] w [...] 1998r. oraz w [...] 2006r. M. G. stwierdziła z kolei, że nie przywoziła ziemi na swoją działkę. Przyznała natomiast, że prowadzono tam prace przy garażu, wybrano ziemię z północno-wschodniego naroża działki, oczyszczono z kamieni, a następnie ziemię rozplantowano. W czasie tych prac został również usunięty (skuty) stary chodnik i wylano nowy chodnik niższy, ale szerszy. Gruz ze starego chodnika wywieziono z działki. Fakt wywiezienia gruzu i ziemi z działki nr [...] w ilości ok. [...] m3 potwierdził świadek J. C. Świadkowie J. J. i L. W. zeznali, że na działkę nr [...] ziemia nigdy nie była dowożona, a jedynie przesiana i ponownie rozplantowana. Również świadek M. S. zeznała, że mieszka w sąsiedztwie od 1961 r. i nie pamięta, żeby M. G. nawoziła ziemię na swoją działkę. Ponadto w trakcie rozprawy świadek T. L. zeznała, że murek ogrodzeniowy oddzielający posesję stron został wykonany ok. 30 lat temu. Był on wykonany w taki sposób, że wznosił się nad powierzchnią terenów przyległych. Obecnie, w sposób nietypowy, poziom działki od strony nieruchomości M. G. jest zrównany z wysokością murka ogrodzeniowego. W aktach sprawy znajdują się ponadto oświadczenia J. W. oraz M. N. - wykonawców ogrodzenia znajdującego się od strony działki nr [...], z których wynika, że murek wykonanego ogrodzenia znajdował się powyżej poziomu terenu (ok. 30 cm), zarówno po stronie działki nr [...], jak i działki nr [...].

Jak wyjaśniono dalej, decyzje organu pierwszej instancji zaskarżyła M. G., która wnosząc odwołanie podniosła, że nie dokonała nawiezienia terenu skutkującego zmianą stanu wody na gruncie, działka sąsiednia była już wcześniej zaniżona, zatem woda spływa zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. Wskazała również, że przyczyną zalewania działki nr [...] może być cofanie się nadmiaru wód z kanalizacji, której studzienka znajduje się na tej działce.

Uwzględniając powyższe wskazano, że zgodnie z art. 29 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 18.07.2001 r. - Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej (...) - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W następstwie zaś spowodowania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na tym gruncie szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom ( art. 29 ust. 3 ustawy ). Nie jest spornym w rozpoznawanej sprawie, że pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi jako działki nr [...] i nr [...] w [...] występuje różnica poziomów, tj. działka nr [...] znajduje się wyżej niż działka nr [...]. Różnica poziomów terenów tych działek powoduje z kolei, że wody z części działki nr [...], zgodnie z prawami fizyki, mogą wpływać na niżej położoną część działki nr [...]. Następstwem z kolei napływu wód jest możliwość zalewania znajdujących się na działce nr [...] budynków, co prowadzi w dalszej kolejności do możliwości ich niszczenia, czyli wyrządzenia szkody. Spornym natomiast jest to, czy różnica poziomów działek jest wynikiem naturalnego ukształtowania terenu, czy też jest wynikiem zmiany ukształtowania terenu dokonanej przez właściciela działki nr [...] Dla ustalenia tego przyjąć należy za wiarygodne znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia wykonawców ogrodzenia działki nr [...], z których wynika, że murek ogrodzeniowy tego ogrodzenia był wyższy od poziomu terenu ( działek nr [...] i nr [...]) o 30 cm. takie oświadczenia są o tyle wiarygodne, że murki ogrodzeniowe ogrodzeń z reguły są wyższe niż poziom gruntu, a siatka ogrodzeniowa, czy też inne elementy ogrodzenia znajdują się ponad wybudowanym nad poziomem terenu murkiem. Obecnie natomiast od strony działki nr [...] murek ogrodzeniowy ogrodzenia jest zrównany z powierzchnią tej działki. W sposób oczywisty prowadzić to musi do wniosku, że teren działki nr [...] został podniesiony, a murek, uprzednio posadowiony powyżej poziomu terenu, obecnie jest z nim zrównany. Z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika zakaz zmiany stanu wody na gruncie. Nie ma przy tym znaczenia, kiedy i w następstwie jakich czynności zmiana ta została dokonana. Tak więc zeznania świadków dotyczące przywożenia ziemi oraz dat tych czynności nie mają wpływu na ustalenie stanu faktycznego, skoro stan ten przedstawia się tak, że poziom działki nr [...] jest obecnie równy z murkiem ogrodzenia, a co za tym idzie wyższy, niż poziom działki nr [...], a woda z części działki nr [...] może wpływać na działkę nr [...].

Uwzględniając powyższe, przyjmując za prawidłowe ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji, uznano jednakże samo rozstrzygnięcie za wadliwe, w stopniu uzasadniającym jego zreformowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym zakresie, w skazano, że zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy można nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Podwyższenie murka ogrodzenia nie mieści się w kategorii urządzeń, o których mowa w art. 29 ust. 3, a ponadto może nie spełniać w sposób właściwy celu rozstrzygnięcia, tj. zapobiegania zalewaniu nieruchomości sąsiedniej, a także może być

niewykonalne z technicznego punktu widzenia. Podniesienie poziomu murka nie zmieni bowiem kierunku spływu wód, które nadal będą spływać w kierunku terenu działki nr [...]. Co prawda wyższy murek może zapobiec przelewaniu się wody, jednak wówczas woda będzie napływała na ten murek systematycznie go niszcząc. Ponadto podniesienie poziomu murka wiąże się z podniesieniem również drewnianego wypełnienia przęseł ogrodzenia, a to z kolei wiązać się może z koniecznością przerobienia całego ogrodzenia ( dłuższe słupki ogrodzeniowe lub skrócenie drewnianego wypełnienia ). Nadlanie murka ogrodzenia może nie spełniać swojego zadania wobec działania czynników atmosferycznych, bowiem dotychczasowy murek "nie zwiąże się" w nadlaną jego częścią, zaś ta część, o którą murek zostanie podniesiony, pod wypływem deszczu oraz mrozu zacznie pękać i odpadnie. Prawidłowym zatem jest nakazanie przewrócenia poziomu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] do stanu poprzedniego. Co prawda M. G. twierdzi, że taki stan jak istnieje obecnie, był również poprzednio, jednak materiał dowodowy wskazuje, że poziom działki nr [...] został podniesiony. Podniesienie poziomu działki mogło być wynikiem rozsypania na terenie działki ziemi pozostałej po wykopach pod fundamenty budynku gospodarczego ( wskazują na to oświadczenia S. K. i T. L. ), a także wynikiem czynności podejmowanych w 2006r., tj. zebrania ziemi, wyczyszczenia jej i ponownego rozplantowania. Ziemia taka bowiem nie jest początkowo tak ugnieciona (ubita) jak poprzednio, a więc jej poziom może być wyższy. Zeznania pozostałych świadków, którzy twierdzą, że ziemia nie była dowożona na działkę nr [...] nie wykluczają oświadczeń innych świadków o rozsypaniu ziemi pozostałej po wykopach pod fundamenty bowiem poziom działki mógł zostać podniesiony po zsypaniu ziemi znajdującej się już na działce nr [...]. Niezależnie jednak od przyczyn i terminu podniesienia poziomu działki nr [...], koniecznym jest obecnie podjęcie takich czynności, które spowodują, że woda z tej działki nie będzie mogła przepłynąć na działkę nr [...]. Te czynności, to zebranie i wywiezienie ziemi z działki nr [...], do poziomu działki nr [...]. Powyższe spowoduje ponowne odsłonięcie murka ogrodzenia, a tym samym przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego.

Jak wyjaśniono dalej, również ustalenie terminu realizacji obowiązku nałożonego w zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa.W doktrynie i orzecznictwie ( por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7.11.2006r. sygn. akt II SA/Kr 2595/02). podkreśla się bowiem, że decyzja administracyjna - poza elementami określonymi w art. 107 § 1 Kpa - może zawierać również klauzule dodatkowe, zwane także postanowieniami dodatkowymi takie jak: termin, warunek i zlecenie. Mogą jednak być one składnikami decyzji tylko wówczas gdy przepisy szczególne przewidują możliwość ich włączenia do decyzji, czego brak w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Obowiązek przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, będzie zatem podlegać wykonaniu z chwilą uzyskania decyzji waloru ostateczności w administracyjnym toku instancji.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu ponadto to, co wskazano wyżej wyjaśniono, że nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym sugestia iż zalewanie nieruchomości działki nr [...] może być wynikiem wadliwie działającej kanalizacji opadowej. Z treści pisma Burmistrza [...] z dnia [...] .2006r. przesyłającego odwołanie wraz z aktami sprawy wynika, że kanalizacja opadowa znajdująca się w ul. [...] w [...] została zmodernizowana i jest drożna. Skoro zatem kanalizacja, do której mają spływać wody opadowe działa prawidłowo, to nie można za prawidłowe uznać twierdzeń, że ona jest zatkana, a woda zamiast nią płynąć, "wybija" na terenie działki nr [...] ze znajdującej się tam studzienki.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] .2006 znak [...], M. G. domagała się jej uchylenia w pkt 2. oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

Skarżąca zarzucała naruszenie art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego z uwagi na niewskazane, że dokonała zmiany stanu wody na gruncie zwłaszcza kierunku spływu wód opadowych, jak również bezpodstawne uznanie iż owe zmiany stanu wody na jej nieruchomości wpływają szkodliwie na sąsiednią działkę nr [...] w [...] powodując zalewanie tam położonych budynków gospodarczych. Wnosiła o przeprowadzenie dowodów z trzech zdjęć, które obrazują, że nie jest możliwe, aby wody opadowe spływały z działki nr [...] na teren działki nr [...], bowiem są one wody odprowadzane do kanalizacji burzowej.

Powyższe zarzuty skarżąca rozwijała w piśmie z dnia [...].2008r. akcentują błędy w ustaleniach, które poprzez ich akceptację powielił organ odwoławczy. Wskazywała też na odmienne ustalenia poczynione przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które zawarto w piśmie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].2006r., w myśl których wody opadowe z budynków na terenie jej posesji odprowadzane są do kanalizacji opadowej i nie stwierdzono dokonania zmiany naturalnego kierunku spływu wód opadowych na nieruchomość B. L.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i przytaczając część argumentów, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniało w tym zakresie, że przeprowadzone czynności dowodowe jednoznacznie wskazują iż skarżąca dokonała podwyższenia poziomu powierzchni gruntu działki nr [...], skutkiem czego jest spływanie wód opadowych na teren działki nr [...] i zalewanie budynków gospodarczych, a tym samym wyrządzanie szkody w majątku właściciela działki sąsiedniej.

Uczestnik B. L., nie zajął stanowiska w sprawie zasadności skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,póz. 1270 z późn. zm.-oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako

pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania skargę należy uznać za zasadną.

Stosownie do art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 §1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., która jednak musi odpowiadać zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.04.2005r. III SA/Wa 180/05, zam. zb. LEX nr 166546).

Jak słusznie zauważa się w doktrynie ( G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005 -komentarz do art. 75 k.p.a ) u podstaw każdego procesu administracyjnego leżą materialne stosunki administracyjnoprawne, które determinują związane z tym procesem stosunki prawnoprocesowe, bowiem "każdy administracyjnoprawny stosunek procesowy rozgrywa się w jakiś sposób na gruncie i w obrębie konkretnego stosunku materialnoprawnego" (J. Filipek, Założenia strukturalne..., s. 199). Wiążące konsekwencje normy materialnego prawa administracyjnego ustala się zatem w stosunku do określonego podmiotu ze względu na zaistnienie określonych faktów, zdarzeń czy okoliczności, objętych przedmiotowym zakresem tego prawa. Aby więc rozstrzygnięcie takie było zgodne z prawem, właściwy organ administracji publicznej winien - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej - podjąć wszelkie niezbędne kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego (...) w celu zbadania, czy stan ten odpowiada stanom faktycznym określonym w przepisach prawa materialnego. Poznanie zatem sfery faktów, które są przedmiotem postępowania administracyjnego, i dokonanie ich prawidłowej oceny

jest podstawowym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie, zmierzające do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej (...), organ rozstrzygający sprawę winien dysponować dowodami potwierdzającymi zaistnienie określonych faktów (stanów faktycznych) i wskazać je w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.). "

Powołane wyżej zasady obowiązują zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej , jaki i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenia sprawy.

Wyjaśnienie stanu faktycznego odbywa się zgodnie przepisami o postępowaniu dowodowym.

Zgodnie z treścią art. 75 § 1 kp.a. - jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Paragraf 2 tego artykułu stanowi, że jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio.

Wymienione w powyższym przepisie wprost środki dowodowe mają charakter sformalizowany, zaś warunki, zasady i sposób ich przeprowadzenia, względnie walor dowodowy określono odpowiednio w art.76 k.p.a.,82 - 88a k.p.a. W doktrynie przyjmuje się, że o ile dowodem są inne środki niewymienione wyraźnie w tym przepisie, przeprowadzenie takich dowodów winno następować przy uwzględniającym ich rodzaju przy odpowiednim stosowaniu innych regulacji – co wywodzone jest z zasady, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przykładem powyższego jest stosowanie do dowodu z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki odpowiednio przepisów o dowodzie z oględzin oraz o dowodzie z dokumentów - art. 308 k.p.c. (tak Komentarz do art. 75 kodeksu postępowania administracyjnego M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II. ). Należy także zwrócić uwagę na trafny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 13.12.1988 r., II SA 370/88 (ONSA 1988, nr 2 póz. 95 ), w którym przyjęto, że: "Gdy w sprawie są dowody bezpośrednie i nie ma przeszkód do przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) "

Organ administracji publicznej jest obowiązany przyjąć od strony oświadczenie, jeżeli: 1) przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, 2) strona złoży wniosek o odebranie oświadczenia, 3) organ uprzedzi stronę o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Z art. 75 § 2 k.p.a. wynika zatem, że oświadczenie strony jest środkiem dowodowym stosowanym tylko w określonych sytuacjach, który podlega ocenie przez organ administracji publicznej na zasadach i w trybie przewidzianych w kodeksie, a okoliczność faktyczna stwierdzona w oświadczeniu może być przedmiotem dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych itd., jeżeli prawdziwość oświadczenia budzi wątpliwości. Oświadczenia składane w trybie art. 75 § 2 k.p.a. należy odróżniać od wyjaśnień ( twierdzeń i oświadczeń ) składanych przez strony w toku postępowania dowodowego na rozprawie (art. 95 § 1 k.p.a.) oraz dowodu z przesłuchania strony ( art. 86 k.p.a.). Wskazany środek dowodowy, którego przesłanki zastosowania są różne od

przesłuchania strony nie zastępując tego ostatniego.

Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona, jaki i decyzja Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].2006r. znak [...], a także zapadłe uprzednio w toku instancji, zostały wydane z naruszeniem niemal wszystkich przytoczonych wyżej przepisów o postępowaniu dowodowym.

Brak było podstaw prawnych do posługiwania się w sytuacji sporu odnośnie faktów środkiem dowodowym w postaci oświadczeń stron, których nie pouczono zresztą w trybie art.83 § 3 k.p.a. Brak było także w przedmiotowej sprawie podstaw prawnych do wyjaśniania spornych kwestii na podstawie oświadczeń osób trzecich, a to: L. W., M. S., J. J., S. G., S. K., T. L., B. L. i J. C. Skoro osoby te nie były wzywane na rozprawę w charakterze świadków i nie zostały pouczone w trybie art. 83 k.p.a., składane przez nie oświadczenia nie mogą zostać uznane za zeznania. Należy zatem uznać, że w sprawie nie przeprowadzono dowodu z zeznań świadków. Nie przesłuchano w niej również stron w warunkach i na zasadach, o których mowa w art. 86 k.p.a. Wadliwym , jako naruszające zasadę bezpośredniości jest korzystanie z pisemnych oświadczeń J. W. z dnia [...].2006r. i M. N. z dnia [...].2006r., których należało przesłuchać w charakterze świadków. Jedynym przeprowadzonym w sprawie dowodem, są zatem dokonane podczas rozprawy dnia [...].2006r. oględziny. Dowód ten, który odzwierciedla stan na nieruchomościach w dacie jego przeprowadzenia nie jest jednak wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle przesłanek wynikających z art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001 r. - Prawo wodne ( tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 239, póz. 2019 ).

Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej w wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych, przy czym wskazane wyżej uchybienia proceduralne stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c " p.p.s.a., przy odstąpieniu dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego. Taka kontrola następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu ( por. wyrok NSA z 10.02.1981 r., SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, póz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia, WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t. 14 ), zaś w sprawie niniejszej z uprzednio wskazanych przyczyn jest ona niemożliwa i bezprzedmiotowa. Z tych powodów poza szczegółowymi rozważaniami pozostają zarzuty skargi.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt l. sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 "c " p.p.s.a., zaś rzeczą organów administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie eliminacja wytkniętych uchybień oraz wydanie stosownego rozstrzygnięcia w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.