Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.), SWSA Mirosław Bator, SWSA Jacek Bursa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. Z. i P. Z. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Miechowie w przedmiocie dostępu do informacji publicznej skargę oddala

W dniu 29 października 2024 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. wpłynął wniosek K. i P. Z. (zwanych dalej także skarżącymi) o udostępnienie informacji publicznej. W treści wniosku skarżący wnieśli o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1) Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania organu?

2) Czy organ posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3) Według informacji od prof. Iwony Paradowskiej-Stankiewicz ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania organu?

4) Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania organu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5) Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania organu?

6) Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania organu w ciągu ostatnich 5 lat?

7) Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania organu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8) Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9) Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10) W jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11) W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12) Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

13) W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważa organ, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do ich dziecka?

Pismem z dnia 5 listopada 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. udzielił skarżącym następujących odpowiedzi na ich pytania.

Ad. 1. Organ wyjaśnił, że nie jest możliwym jednoznaczne określenie długości okresu utrzymywania się odporności po podaniu szczepionek, gdyż u poszczególnych osób odpowiedź immunologiczna przebiega bardzo indywidualnie. Na podstawie badań naukowych organ wskazał, że czas ochrony po podaniu szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi wynosi średnio 10-12 lat. Ważne jest przy tym podawanie dawek przypominających szczepionek, tj. w 5-6 r.ż., a następnie w 14 r.ż. i 19 r.ż. dla młodzieży. Osoby dorosłe powinny co 10 lat powtarzać szczepienie. Aby uzyskać pełną ochronę dziecka przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) wskazane jest podanie 4 dawek szczepionki. Dawka przypominająca podawana jest w 6 roku życia. Podanie szczepionki w pełnym cyklu prawdopodobnie indukuje odporność na całe życie. Szczepionka przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b podawana jest w cyklu 4-dawkowym. Dawka przypominająca podawana jest w 16-18 miesiącu życia. Szczepionka chroni dziecko w 95-100% przed zakażeniem pałeczką hemofiIną typu b. Podanie jednej dawki szczepionki przeciwko gruźlicy utrzymuje odporność przez co najmniej 15-20 lat. Podawanie dodatkowych dawek nie zwiększa już skuteczności szczepienia. Szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu b u osób zdrowych podawana jest w 3 dawkach. Przyjmuje się, że 3 dawki podstawowe powinny gwarantować odporność na całe życie. Z kolei w przypadku szczepienia przeciwko odrze, nagminnemu porażeniu dziecięcemu (śwince) i różyczce odporność jest długotrwała, utrzymuje się prawdopodobnie przez całe życie. Szczepienie przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae obejmuje 3 dawki szczepienia. Odporność po iniekcji utrzymuje się nawet przez 15 lat. Zdaniem organu, dla poprawienia odporności ważne jest także powtarzanie szczepień, czyli podawanie tzw. dawek przypominających.

Ad. 2. Organ wskazał, że § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077) określa wiek, do którego należy poddać się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko wybranym chorobom zakaźnym, określonym szczegółowo w załączniku nr l do ww. rozporządzenia w tzw. schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży opracowanym na dany rok w Polsce. Górna granica wieku, do której należy wykonać obowiązkowe szczepienie ochronne w Polsce przeciwko wymienionym w rozporządzeniu chorobom zakaźnym dla większości chorób ustalona została do ukończenia 19 roku życia (wyjątek stanowią szczepienia przeciwko: gruźlicy - do ukończenia 15 roku życia, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae do ukończenia 5 roku życia, zakażeniom powodowanym przez rotawirusy - do ukończenia 32. tygodnia życia). W powiecie miechowskim w ciągu ostatnich 5 lat nie zgłoszono do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. przypadku uchylania się od zaszczepienia osób w wieku powyżej 19 r. ż.

Ad. 3. Organ wskazał, że w sprawozdaniu rocznym ze szczepień ochronnych, które Państwowi Powiatowi Inspektorzy Sanitarni otrzymują od podmiotów leczniczych widnieje ogólny stan zaszczepienia populacji w wieku 0-19 r. ż. (szczepienia obowiązkowe) przeciwko chorobom zakaźnym określonym w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych oraz ogólny stan zaszczepienia populacji przeciwko wybranym chorobom zakaźnym (szczepienia zalecane). Sprawozdanie nie zawiera informacji o pochodzeniu etnicznym i narodowości poszczególnych grup osób, które poddano immunizacji.

Ad. 4. Organ przytoczył treść art. 17 ust. 2 i ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924) i wskazał, że rodzaj przeciwwskazania do szczepienia określony jest szczegółowo w Charakterystyce Produktu Leczniczego danego preparatu szczepionkowego. Orzeczenia lekarskie stwierdzające przeciwwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (tzw. odroczenia czasowe/stałe) przechowywane są w dokumentacji medycznej pacjentów w podmiotach leczniczych.

Ad. 5 Organ wyjaśnił, że w ciągu ostatnich 5 lat na terenie powiatu miechowskiego nie nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie zgłosili niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP), ponieważ nie odnotowano sytuacji braku zgłoszenia NOP przez lekarza.

Ad. 6. Organ stwierdził, że w ciągu ostatnich 5 lat nie zgłoszono do niego zgonów u dzieci i dorosłych do 19 roku życia, które wystąpiły do 4 tygodni po szczepieniu ochronnym.

Ad. 7. Organ oświadczył, że na terenie powiatu miechowskiego w ciągu ostatnich 5 lat nie odnotowano ciężkiego odczynu poszczepiennego.

Ad. 8. Organ stwierdził, że nie posiada informacji o wypłatach odszkodowań.

Ad. 9. W ocenie organu pytanie to nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Ad. 10. Organ wskazał, że art. 17a-h ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi szczegółowo przedstawiają przesłanki przyznania i wysokość świadczenia kompensacyjnego w przypadku, gdy w wyniku szczepienia ochronnego wystąpiły u osoby w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego danej szczepionki. Świadczenie kompensacyjne wypłacane jest z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych, którego dysponentem jest Rzecznik Praw Pacjenta. Ustawa nie przewiduje natomiast rekompensat za zgon.

Ad. 11 i 12. W ocenie organu pytania te nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Ad. 13. Organ stwierdził, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP), a obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924). Trybunał Konstytucyjny uznał w dniu 9 maja 2023 r. za niezgodny z konstytucją art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Przepis ten zakładał, że Program Szczepień Ochronnych na dany rok ze szczegółowymi wskazaniami terminów i liczby dawek szczepień jest ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w komunikacie publikowanym w dzienniku urzędowym ministra zdrowia. Organ wyjaśnił, że konsekwencją tego wyroku była utrata mocy obowiązującej wspomnianych przepisów w zakresie i terminie wskazanym przez Trybunał, lecz wyrok ten nie oznaczał zakwestionowania samego obowiązku poddawania się szczepieniom. Nowelizacji poddano art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Obecnie wykonanie obowiązku szczepień ochronnych przedstawiono szczegółowo w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077).

Pismem z dnia 15 listopada 2024 r. Klaudia i P. Z. wnieśli skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. w polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej, o którą wnosili w piśmie z dnia 25 października 2024 r. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 4 ust.1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez nieudostępnienie informacji publicznej i wnieśli o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania ich wniosku z dnia 25 października 2024 r. i udzielenia informacji publicznej, 2) orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi grzywny w maksymalnej wysokości, 4) zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa adwokackiego). W ocenie skarżących, przesłane przez organ w piśmie z dnia 5 listopada 2024 r. odpowiedzi są niewystarczające , podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia im informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Zdaniem organu, skarżący nie określili w skardze czym przejawia się wskazany "nikły stopień odpowiedzi na pytania", co nie pozwala na merytoryczne odniesienie się do jej zarzutów. W konsekwencji skarżący nie określili czym miała przejawiać się zarzucana organowi bezczynność.

Organ podniósł, że obowiązek organu do udostępnienia informacji publicznej powstaje, gdy jest on w jej posiadaniu a informacja ta związana jest z wykonywaniem zadań publicznych przez jednostkę lub gospodarowaniem majątkiem publicznym. W związku z tym organ stwierdził, że w celu wykazania pełnej zasadności odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania należy określić zakres zadań wykonywany przez Państwową Inspekcję Sanitarną. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest ona powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami: 1) higieny środowiska, 2) higieny pracy w zakładach pracy, 3) higieny radiacyjnej, 4) higieny procesów nauczania i wychowania, 5) higieny wypoczynku i rekreacji, 6) zdrowotnymi żywności, żywienia i produktów kosmetycznych, 7) higieniczno-sanitarnymi, jakie powinien spełniać personel medyczny, sprzęt oraz pomieszczenia, w których są udzielane świadczenia zdrowotne - w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych.

W związku z powyższym za uzasadnioną organ uznał odmowę udzielenia informacji na pytanie 8, gdyż informacje stanowiące odpowiedź na nie nie są w jego posiadaniu, zaś w przypadku pytań 9, 11 i 12 nie należą do informacji związanych z wykonywaniem działalności publicznej przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z § 1b sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Sąd rozpatrując skargę wniesioną na bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej ogranicza się wyłącznie do ustalenia, czy organowi można przypisać lub nie - stan bezczynności lub przewlekłości. Dodać przy tym należy, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest możliwe badanie innych kwestii aniżeli obiektywny fakt pozostawania organu podatkowego w zwłoce.

Sąd administracyjny rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania bada czy podejmowane czynności zmierzały do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu były podejmowane, a także czy czynności podejmowane przez organ nie miały charakteru pozornego.

Podkreślenia wymaga, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności.

Natomiast przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, bądź mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy.

W kontrolowanej sprawie skarżący domagali się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwanej dalej jako: "u.d.i.p."). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei w art. 6 u.d.i.p. ustawodawca zawarł przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., uwzględniającej nadto normatywne źródło prawa do informacji publicznej zawarte w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych, rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym (zob. w tej materii: M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28-29).

Udostępnianiu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o ich organizacji oraz o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i lit. d u.d.i.p.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi również informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym między innymi o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (pkt 3 lit. a) oraz dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności m.in. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (pkt 4 lit. a).

Za bezsporne w sprawie należy uznać, że adresat wniosku – Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. – jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, gdyż zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest organem władzy publicznej.

W orzecznictwie przyjęto, że informację publiczną stanowią co do zasady informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416) w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt II SAB/Sz 119/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm., dalej: u.z.z.ch.z.) oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. z 2024 r. poz. 138). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 w/w rozporządzenia). Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

W ocenie Sądu, z obszernego zakresu przedstawionych we wniosku skarżących pytań, nie wszystkie z podniesionych kwestii mogą być uznane za żądanie udzielenia przez organ informacji publicznej, czyli informacji, które odnoszą się do publicznej sfery działalności tego organu, wytworzone lub posiadane przez ten organ. Zobowiązany organ w prawidłowy sposób rozpoznał zakres swoich obowiązków i pojęcie informacji publicznej.

Odnośnie terminu udzielenia odpowiedzi wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli zaś informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).

W przedmiotowej sprawie organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżących z dnia 25 października 2024 r. (data wpływu do organu: 29 października 2024 r.) pismem z dnia 5 listopada 2024 r., doręczonym w dniu 8 listopada 2024 r. W związku z powyższym, skoro obowiązany organ udzielił odpowiedzi na wniosek w terminie 14 dni od jego wpływu, brak jest podstaw do formułowania zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.

Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżących, że odpowiedzi organu należało uznać za niewystarczające. Skuteczne postawienie zarzutu dotyczącego udzielenia niewyczerpujących odpowiedzi na pytania postawione we wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga precyzyjnego wskazania, które odpowiedzi są niejasne (niepełne) oraz w jakim zakresie organ powinien je uzupełnić.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, organ udzielił wystarczająco szczegółowych odpowiedzi na zadane pytania (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10 i 13), a odnośnie pytania nr 8 wskazał, że nie posiada żądnej informacji. Zatem żadne z przesłanych pytań nie pozostało bez odpowiedzi. Brak dokładnego wskazania przez skarżących, w jakim zakresie - ich zdaniem - odpowiedzi były "nikłe", sprawia, że postawiony w ten sposób zarzut jest gołosłowny i nie pozwala na szersze ustosunkowanie się do tak postawionego zarzutu. Pytania nr 9, 11 i 12 jak trafnie wskazuje organ nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Jednocześnie wystarczające było w tym zakresie poinformowanie skarżących, z pominięciem formy decyzji administracyjnej, że organ nie posiada wskazanej informacji, zarówno z tego powodu, że dane pytanie nie dotyczyło informacji publicznej lub też stanowi domenę działalności innego podmiotów, w tym także podmiotów nie mających statusu podmiotów publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p.

Informacji publicznej nie stanowią bowiem dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres określa art. 17 u.z.z.ch.z. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.

Natomiast w zakresie pytań nr 2 (lista i liczba osób dorosłych uchylających się od szczepień) i nr 3 (statystyki zaszczepionych z rozbiciem na narodowość romską, czeczeńską i ukraińską ), skarżący domagali się udzielenia im przez organ informacji, których organ nie posiada ponieważ tego rodzaju statystyk, nie obejmują ani prowadzone przez niego rejestry, ani też przekazywane mu przez podmioty prowadzące szczepienia informacje zawarte w kwartalnych sprawozdaniach. Organ prawidłowo w możliwym zakresie poinformował zatem skarżących, że: w powiecie miechowskim w ciągu ostatnich 5 lat nie zgłoszono do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. przypadku uchylania się od zaszczepienia osób w wieku powyżej 19 roku życia (pytanie nr 2); nie posiada informacji dotyczących wykonywania szczepień u osób narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej w przeciągu ostatnich 5 lat, bo danych nie zawiera sprawozdanie (pytanie nr 3) oraz nie posiada informacji dotyczących wypłaconych odszkodowań (pytanie nr 8). Mając na uwadze dokonaną wyżej analizę kompetencji organów inspekcji sanitarnej - udzieloną w tym zakresie przez organ odpowiedź, Sąd również ocenił jako wystarczającą.

Informacji publicznej nie dotyczą także skierowane do organu zapytania o opinię czy stanowisko co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacji publicznej nie dotyczą też pytania z zakresu wiedzy medycznej. Nadto wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz w zakresie regulacji prawa krajowego wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy bowiem polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Również obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Co więcej, w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. organ nie jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących konstytucyjności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalności bądź celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tego organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego bądź innych organów władzy publicznej (tak: wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 139/22, CBOSA).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie można zdaniem Sądu zarzucić organowi bezczynności. Organ udzielił w terminie odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżących, na które obowiązany był odpowiedzieć. Wbrew zatem zarzutom skargi organ nie naruszył wskazanych w niej przepisów prawa z zakresu ustawy o dostępie do informacji publicznej, ani nie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.