Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Obrony Narodowej do rozpatrzenia punktu [...] i punktu [...] wniosku Z. K. z dnia [...] stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz Z. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z [...] stycznia 2025r. Z. K. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący") złożył do Ministra Obrony Narodowej (dalej: "Organ") wniosek o udostępnienie informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."). We wniosku Wnioskodawca wniósł o udostępnienie następujących informacji publicznych:

I. na podstawie art. 1.1, art. 2, art. 4.1, art. 13.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, o sporządzenie i doręczenie mi informacji publicznej w postaci podania, czy w Polsce rozpoczęto szkolenie ochotników Legionu [...], a jeśli tak, wniósł o

1. podanie:

1. kto - wniósł o podanie imienia i nazwiska, stopnia (jeśli ta osoba jest żołnierzem), miejsca zatrudnienia osoby - wydał decyzję o szkoleniu ochotników Legionu [...] w Polsce,

2. jaką formę prawną (zarządzenie, rozporządzenie, polecenie itp.) ma decyzja o szkoleniu ochotników Legionu [...] w Polsce,

3. kiedy - wniósł o podanie daty - osoba jak w pkt. 1.1.1 wydała decyzję o szkoleniu ochotników Legionu [...] w Polsce,

4. z mocy którego prawa - wniósł o podanie przepisu prawa i jego źródła - osoba jak w pkt. 1.1.1 wydała decyzję o szkoleniu ochotników Legionu [...] w Polsce,

5. kiedy - wniósł o podanie daty - rozpoczęto szkolenie pierwszej grupy ochotników Legionu [...],

2. doręczenie mu kserokopii decyzji (zarządzenia, rozporządzenia, polecenia itp.) o szkoleniu w Polsce ochotników Legionu [...],

3. podanie liczby ochotników Legionu [...], z którymi do dnia wpływu niniejszego pisma osoby prowadzące rekrutację do Legionu podpisały kontrakty.

Wniósł o doręczenie odpowiedzi na wniosek jak pkt. I bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od daty wpływu niniejszego pisma.

Zawiadomił, że skan niniejszego pisma zostanie zamieszczony w Internecie, w tym na stronie [...]

W uzasadnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, że w opublikowanym w dniu [...] stycznia 2025 r. przez serwis informacyjny Polskie Radio [...] artykule pt. "[...]" podano m.in. - ..Kolejni ochotnicy dołączyli do Legionu [...]. Dziś ([...].01.2024) w Konsulacie Generalnym [...] w [...] zostały uroczyście podpisane kontrakty z przyszłymi żołnierzami. Na front trafią oni za kilka miesięcy, a teraz przed nimi szkolenia na polskich poligonach. Wśród ochotników są także kobiety. W opublikowanym w dniu [...] stycznia 2025 r. przez portal [...] artykule pt. "Legionowi [...] przerywa ochotników" podano m in.: "Kolejnych kilkudziesięciu ochotników podpisało w [...] kontrakty dotyczące wstąpienia do Legionu [...]. Teraz zaczną szkolenie na jednym z polskich poligonów. Na front mają trafić za kilka miesięcy.

Rekrutacja ochotników do Legionu [...] rozpoczęła się na początku października ubiegłego roku. Dotychczas wpłynęło ok. 1.3 tys. zgłoszeń z całego świata. W listopadzie pierwszych kilkudziesięciu, mieszkających poza ojczyzną obywateli [...], podpisało kontrakty z. Siłami Zbrojnymi [...]. Kolejni ochotnicy dołączyli dzisiaj. (...) Po zakończeniu 45-dnioweao szkolenia bazowego na jednym z poligonów w Polsce, żołnierze będą kontynuować szkolenie - w zależności od wybranej specjalności - na [...] lub w zagranicznych bazach NATO. Jak wyjaśnia [...] P. H., lista specjalizacji jest bardzo długa: (...) Za proces naboru chętnych do Legionu [...] odpowiada centrum rekrutacyjne, które otwarto na bazie Konsulatu Generalnego [...] w [...]. To pierwszy taki ośrodek w Polsce i w Europie. Nabór cały czas trwa. Nasze ambasady i konsulaty rozpowszechniają informacje o tym na całym świecie. Wierzymy, że to nasze doświadczenie zdobyte w Polsce będziemy mogli później poszerzyć i wdrożyć też w innych państwach - powiedział konsul generalny [...] w [...] O. K.. Sformowanie Legionu [...] zapowiedzieli w lipcu ubiegłego roku w [...] premier D. T. oraz prezydent [...]."

Źródło: "Legionom [...] przybywa ochotników"; [...] - przybywa-ochotnikow [...] stycznia 2025 r. - Załącznik 2

W związku z powyższym Wnioskodawca wniósł jak na wstępie wniosku.

Pismem z dnia [...] stycznia 2025r. Organ udzielił Wnioskodawcy odpowiedzi, w której wskazał, że kwestia dotycząca szkolenia [...] ochotników na terenie Polski została uregulowana w podpisanym we wrześniu 2024r. "Porozumieniu technicznym", które jest dokumentem niejawnym. Wobec czego informacje dotyczące harmonogramu, charakteru i przebiegu szkolenia czy też liczby uczestników nie są podawane do publicznej wiadomości, a pojawiające się treści w oficjalnych komunikatach mają charakter ogólny. Jak wskazał Organ zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), prawo do ww. informacji "podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic".

Pismem z dnia [...] lutego 2025r. Organ ponownie udzielił odpowiedzi na wniosek Wnioskodawcy. W odpowiedzi Organ wskazał, że Polska oraz inne kraje NATO wspierają [...] która walczy z agresją [...]. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom i potrzebom naszego sąsiada walczącego z [...] agresją w 2024 r., Polska i [...] zadecydowały o zacieśnieniu współpracy dwustronnej w dziedzinie bezpieczeństwa. Mając świadomość potrzeb państwa [...], Polska zgodnie z n/w dokumentami przewiduje możliwość prowadzenia szkoleń dla [...] ochotników - obywateli z [...] czasowo przebywających na terytorium RP.

Odpowiedzialność za organizację i przebieg rekrutacji leży po stronie partnerów ukraińskich. Proces ten odbywa się na zasadzie całkowitej dobrowolności. Zakres i charakter zaangażowania Polski w ten projekt był i jest przedmiotem dialogu z [...] na poziomie właściwych merytorycznie resortów. Szkolenie [...] ochotników odbywa się w oparciu o nasze bogate doświadczenia z organizacji tego typu szkoleń przygotowywanych dla żołnierzy Sił Zbrojnych [...] w ramach misji unijnej - EUMAM [...] (EU Military Assistance Mission in supportof [...]).

Organ powołał się przy tym na przepisy:

1. ustawy z dnia 23 września 1999r. o zasadach pobytu wojsk obcych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zasadach ich przemieszczania się przez to terytorium oraz zasadach udzielania pomocy wojskom sojuszniczym i organizacjom międzynarodowym Dz.U z2024 poz. 1770 t.j

2. umowy ogólną z [...] grudnia 2016 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów [...] w sprawie wzajemnej współpracy w dziedzinie obronności /M.P z 2019 poz.50/;

3. porozumienia z [...] lipca 2024 r. o współpracy w Dziedzinie Bezpieczeństwa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a [...].

4. Decyzja [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2024 r. w sprawie pobytu SZ [...] na terytorium Rzeczpospolitej w celu udziału w szkoleniu / dec.niejawna/

Organ ponadto zaznaczył, że szczegółowe kwestie organizacyjne związane ze szkoleniem SZ [...] stanowią informacje wrażliwe które nie mogą być upublicznione.

Nadto Organ ponownie podkreślił, że Polska utrzymuje pomoc dla [...] skupiając się na szkoleniu i zapewnieniu funkcjonowania kluczowego dla wsparcia [...] hubu logistycznego w [...]. Dotychczas na terenie Polski przeszkolono ok. 27 tys. [...] żołnierzy. Jest to jedna trzecia wszystkich [...] żołnierzy, którzy przeszli przez szkolenie wojskowe w państwach NATO. Polska przekazała znaczne donacje sprzętu wojskowego i amunicji na rzecz SZ [...].

W dniu [...] marca 2025r. Z. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie nieudzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia [...] stycznia 2025r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o nakazanie Ministrowi Obrony Narodowej udostępnienia informacji publicznej wnioskowanej we wniosku z dnia [...] stycznia 2025r.

Skarżący w uzasadnieniu skargi przywołał treść odpowiedzi udzielonej w dniu [...] lutego 2025r. przez Organ. Ponadto wskazał, że udzielona odpowiedź nie odpowiada zakresowi przedmiotowemu wniosku, który skierował do Organu w dniu [...] stycznia 2025r.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] marca 2025 r. organ wniósł o jej oddalenie ewentualnie w przypadku uznania przez Sąd, że Organ pozostawał w bezczynności o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd uznał, że skarga na bezczynność organu zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", które to przepisy stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest stan faktyczny i prawny w dniu jej wniesienia. Stwierdzenie, że bezczynność istniała w dacie wniesienia skargi, lecz ustała po wniesieniu skargi, ma jedynie wpływ na orzeczenie w przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności. Gdy w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała - skarga podlega oddaleniu.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. podmiot ten nie udzielił żądanej informacji publicznej ani nie rozpoznał wniosku w inny, prawnie dopuszczalny sposób, tj. poprzez wydanie decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji, umorzenie postępowania bądź poinformowanie wnioskodawcy, że żądana informacja nie jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p. bądź, że dany podmiot nie posiada żądanej informacji publicznej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Minister Obrony Narodowej, jako organ władzy publicznej, jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

Następnie należy dokonać analizy wniosku pod kątem, czy odpowiedzi na zawarte we wniosku pytania stanowią informacje publiczną. W związku z tym należy przyjąć, że wniosek powinien jasno precyzować, żądania skarżącego i taka sytuacja w niniejszej sprawie zaistniała.

W tym miejscu należy wskazać, że Minister Obrony Narodowej udzielił Skarżącemu odpowiedzi na pytania zawarte w pkt. 1.1 do pkt. 1.4. Pytanie jakie Skarżący wskazał w pkt. 1.5 jest pytaniem dotyczącym faktu a zatem takiej informacji Minister Obrony Narodowej winien był udzielić Skarżącemu ewentualnie odmówić jej udzielenia decyzją w wypadku gdy stanowi to tajemnicę. Odnośnie pkt. 2 wniosku Skarżącego, Sąd zauważa, że co prawda Skarżący domaga się informacji o Legionie [...] jednak Organ uznał, że chodzi o Siły Zbrojne [...] wobec czego MON w odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2025r. wskazał, że odpowiedź na to pytanie została zawarta w "Porozumieniu technicznym" z września 2024r. , które jest dokumentem niejawnym. Organ powołał się zatem na art. 5 u.d.i.p. wskazując, że informacja ta podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. Biorąc zatem powyższe pod uwagę, Organ powinien był wydać decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej, której domagał się Skarżący w pkt. 2 wniosku z dnia [...] stycznia 2025r.

Dla przypomnienia należy wskazać, że w przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Reasumując organ nie udostępnił Skarżącemu żądanej informacji ani nie odmówił jej udostepnienia, czy też w inny sposób nie zakończył postępowania informując np., że w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na inny tryb dostępu do żądanych informacji ( art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Dotyczy to zarówno pytań Skarżącego zawartych w pkt. 1.5 oraz 2 wniosku z dnia [...] stycznia 2025r. o udzielenie informacji publicznej.

Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał Ministra Obrony Narodowej do rozpoznania pkt. 1.5 oraz pkt. 2 wniosku Z. K. z dnia [...] stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w ustawie przepisów o terminach załatwienia sprawy, przy czym przekroczenie terminu musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; podobnie: wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 124/14; publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. Organ w swych odpowiedziach nie wskazywał na niejawny charakter pewnych dokumentów.

W punkcie 3 wyroku sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, albowiem Organ udzielił informacji co do pozostałych punktów wniosku.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a zasądził od Ministra Obrony Narodowej na rzecz Z. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.