drukuj    zapisz    Powrót do listy

6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej, Pomoc społeczna, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, Oddalono skargę, II SA/Gl 427/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-06-05, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA

II SA/Gl 427/19 - Wyrok WSA w Gliwicach

Data orzeczenia
2019-06-05 orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Bonifacy Bronkowski
Stanisław Nitecki
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1508 art. 8, 54, 59, 60, 61, 64 i 64a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej oddala skargę.

Uzasadnienie

Decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 61 ust 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. ustawy o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2017 r. poz.1769 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "ustawa" lub "ustawa o pomocy społecznej"), ustalona została odpłatność T. P. (dalej w skrócie: "strona", lub "skarżąca"), za pobyt jej matki Z. P. w Domu Pomocy Społecznej w T. (dalej: "dps") w wysokości 388,74 zł. miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że matka strony - Z. P. ma troje dzieci. Z uwagi na wysokość dochodu obowiązek ponoszenia opłaty ciąży na stronie i jej bracie - J. P.. Dochód siostry strony - H. G. nie przekracza bowiem 300% kryterium dochodowego i z tego powodu, zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, nie ciąży na niej obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt matki w dps. W przypadku strony dochód jej rodziny wynosi 3 472,74 zł. i przekracza 300% kryterium ustawowego na osobę w rodzinie o kwotę 388,74 zł. Tym samym organ wskazał, iż na stronie ciąży obowiązek ponoszenia opłaty w wyżej wymienionej kwocie. Jednocześnie poinformował o możliwości ubiegania się w odrębnym postępowaniu o częściowe lub całkowite zwolnienie z ponoszenia opłaty, na postawie art. 64 ustawy.

W odwołaniu z dnia 3 września 2018 r. strona zakwestionowała nałożenie na nią obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w dps. Wskazała, że cały majątek po rodzicach otrzymała jej siostra i przekazała go na rzecz swoich synów, których sytuacja materialna jest bardzo dobra, bowiem prowadzą działalność gospodarczą w zakresie kamieniarstwa i posiadają nieruchomości o znacznej wartości. W przeciwieństwie do siostry i jej synów strona posiada dochody jedynie z niskich emerytur, dlatego wniosła o całkowite umorzenie nałożonej na nią opłaty. Podała, że ze względu na trwałą chorobę męża, który wymaga stałej opieki lekarskiej, wydaje miesięcznie duże kwoty na lekarstwa oraz inne konieczne wydatki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 62 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

To w decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1 ustawy, doznają konkretyzacji powołane przepisy ustawy poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt, wskazanie osób zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wyżej wymienionych, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64 ustawy w całości lub w części z ustalonej opłaty. Obowiązki są zależne wyłącznie od sytuacji dochodowej, o czym stanowi art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a) i b) ustawy. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, czy majątkowej nie mają zatem znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania przez organ administracji rozstrzygnięcia o zwolnieniu z obowiązku ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty (art. 64 ustawy).

W rozpatrywanej sprawie Z. P. skierowana została do Domu Pomocy Społecznej w T. decyzją z dnia [...] r. i faktycznie przebywa tam od dnia [...] r. oraz ponosi odpłatność za pobyt w wysokości 70% posiadanego dochodu. Na mocy odrębnej decyzji z dnia [...]r. do tego samego dps skierowany został jej mąż E. P., który zmarł w dniu [...] r. W dacie umieszczenia Z. P. w dps organ prowadził postępowanie wyjaśniające u jej dzieci i ustalił, że dochód ich rodzin nie przekracza 300% ustawowego kryterium, zatem nie ciążył na nich obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w dps.

W trakcie aktualizacji wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego u strony w dniu [...]r. ustalono, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem i ich miesięczny dochód wynosi 3 472,74 zł., zatem tym samym przekracza 300% ustawowego kryterium o kwotę 388,74 zł. Strona wówczas oświadczyła, że nie wyraża zgody na partycypowanie w kosztach utrzymania matki w dps, natomiast wyraziła wolę sprawowania nad nią opieki w miejscu zamieszkania, bowiem zajmuje dom jednorodzinny o powierzchni 150 m², zlokalizowany na działce o pow. 350 m². W trakcie postępowania wyjaśniającego strona przesłała do organu I instancji pismo z dnia 04 czerwca 2018 r. wraz z załącznikiem w którym powtórzyła, że nie wyraża zgody na ponoszenie opłaty za pobyt matki w dps. Do pisma załączyła wykaz kosztów utrzymania, określając je rocznie na kwotę 31 600 zł. przy dochodzie 41 672,88 zł. , przez to na zaspokojenie innych potrzeb życiowych pozostaje kwota 9 904,88 zł., tj. miesięcznie 825 zł. W kosztach tych wykazała podatek od nieruchomości, ubezpieczenie domu, opłatę za użytkowanie samochodu, gaz, węgiel, drzewo, woda, ścieki, śmieci, TV oraz lekarstwa na kwotę 420 zł. miesięcznie, a także poinformowała, że spłaca ratę kredytu w kwocie 1 300 zł. miesięcznie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie ustalenia dochodów członków rodziny siostry strony i jej synów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wyjaśniło, że organ w toku aktualizacji wywiadu alimentacyjnego ustala wysokość osiąganego dochodu przez poszczególnych członków rodziny i w przypadku, gdy dochód przekracza 300% ustawowego kryterium wydaje decyzję nakładająca obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt w dps. Natomiast wartość posiadanego przez poszczególne osoby majątku nieruchomego nie ma znaczenia dla ustalenia wysokości dochodu. W zakresie ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez stronę i jej wniosku o umorzenie jej w całości Kolegium wskazało, że w dniu 11 czerwca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie podjął uchwałę w składzie 7 sędziów o sygn. akt I OPS 7/17, w której dokonał wykładni przepisów art. 59, art. 61 i art. 64 ustawy. W uchwale tej m.in. przyjęto, że postępowanie o zwolnienie z opłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku. Rzeczą organu jest w pierwszej kolejność ustalić wysokość opłaty, zgodnie z treścią art. 61 ust. 1 i 2 ustawy, a dopiero potem wydać odrębne rozstrzygnięcie w przedmiocie częściowego zwolnienia z obowiązku jej wnoszenia. Organ odwoławczy wskazał, iż decyzja o ustaleniu opłaty w dps oraz decyzja o zwolnieniu z ponoszenia opłaty za pobyt w dps wydawane są w ramach odrębnych spraw administracyjnych, a zwolnienie z opłaty może zapaść dopiero po ustatecznieniu się decyzji ustalającej obowiązek jej ponoszenia. Podobne stanowisko prezentowane już było w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych, w tym wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 października 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 865/17; WSA w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 741/17; WSA w Łodzi z dnia 13 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 114/18; WSA w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 694/17). Podkreślił, iż uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest zasadą prawną i wiąże zarówno sądy, jak i organy administracji publicznej, zatem obowiązuje stanowisko, że zwolnienie z opłaty za pobyt członka rodziny w dps może zapaść dopiero po ostatecznej decyzji ustalającej obowiązek jej ponoszenia.

W związku ze zmianą od dnia 1 listopada 2018 r. wysokości kryterium dochodowego, decyzją z dnia [...]., nr [...], organ I instancji zmienił z urzędu wysokość odpłatności skarżącej za pobyt matki w dps z kwoty 388,74 zł. na kwotę 304,74 zł. (k. 128 akt administracyjnych).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na jego wynik, wnosząc o jej uchylenie w całości, jak i decyzji organu I instancji. Wskazała, iż w jej sprawie naruszone zostały art. 7 k.p.a. w związku z art. 77, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 403 k.p.k., poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do ustalenia, że zobowiązana jest do pokrycie kosztów pobytu matki w dps.

W odpowiedzi na skargę z dnia 19 grudnia 2018 r. organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W pisemnym uzupełnieniu skargi z dnia 21 stycznia 2019 r. skarżąca podniosła, iż rodzinę jej siostry cechuje lepsza sytuacja życiowa, majątkowa i finansowa w porównaniu z jej dochodami i zasobami (k. 11 akt sądowoadministracyjnych).

W piśmie z dnia 20 maja 2019 r. skarżącą poinformowała, iż od dnia 1 stycznia 2019 r. posiada zasądzone od męża alimenty w wysokości 400,- zł. miesięcznie oraz od dnia 1 marca 2019 r. ma rozdzielność majątkową, a także załączyła akt notarialny z dnia [...]r. i wyrok Sądu Rejonowego Wydziału IV Rodzinnego i Nieletnich w R. sygn. akt [...]z dnia [...]r. (k. 23-26).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badają zatem prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów, dokonaną przez organy administracji publicznej w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn zm., zwanej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie (akt) mogą ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

Podstawę materialnoprawną obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1508, dalej jak dotychczas: "ustawa" lub "ustawa o pomocy społecznej").

Omawiana ustawa o pomocy społecznej w art. 60 ust. 1 wprowadza generalną zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy). Średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej ustalają jednoosobowe organy wykonawcze jednostki samorządowej prowadzącej dom, zgodnie z art. 60 ust. 2 ustawy. Jednocześnie w art. 61 ust. 1 pkt 1-3 ustawy określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. W przepisie art. 61 ust. 2 pkt 1-3 ustawy wskazano reguły, według których są ustalane opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, które powinny wnosić zobowiązane podmioty oraz granice swobody określania wysokości tych opłat. I tak, zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Wynika z powyższego, że w pierwszej kolejności osobą zobowiązaną do uiszczania opłat jest mieszkaniec domu, który wnosi opłatę w wysokości 70% swojego dochodu. O ile ta wpłata nie pokryje kosztu pobytu określonego przez burmistrza, prezydenta miasta, starostę lub marszałka województwa, a w dalszej kolejności zobowiązanymi są małżonek, a następnie zstępni przed wstępnymi. Przy czym osoby te ponoszą opłaty według zasad wskazanych w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2, czyli jeżeli ich dochód na osobę w rodzinie lub dochód osoby samotnie gospodarującej przekracza 300% kryterium dochodowego. Tym samym wysokość opłaty wyznacza różnica pomiędzy 300% kryterium dochodowego a uzyskanym dochodem. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 ustawy, ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 ustawy, w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Wówczas gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Bezsporne jest, zatem istnienie ustawowego obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, który powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej (art. 54 ustawy).

Pogląd, że wynikające z art. 59 ust. 1 ustawy ustalenie opłaty w decyzji administracyjnej obejmuje obowiązek organu nie tylko określenia ogólnej kwoty opłaty miesięcznej, ale także osoby lub osób zobowiązanych do jej uiszczania prezentowany jest również w literaturze (por. A. Prekurat "Ustawa o pomocy społecznej z komentarzem", oraz W. Maciejko i P. Zaborniak "Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz", Warszawa 2008, s. 299). Powyższa koncepcja zaprezentowana została przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2010 r. o sygn. akt I OSK 204/10, jak również zaakceptowana była w kolejnych wyrokach tego Sądu z dnia 13 września 2013 r. o sygn. akt I OSK 2726/12 i z dnia 30 października 2012 r. o sygn. akt I OSK 653/12 (wszystkie są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS"). W wyrokach tych wyrażono pogląd, wedle którego obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy, lecz decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy. Natomiast obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 61 ust. 1 ustawy, musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy.

Przedstawiona powyżej dominująca linia orzecznicza sądów administracyjnych znalazła w całości odzwierciedlenie w podjętej na wniosek Prokuratora Generalnego uchwale NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPS 7/17 (CBOS), w której sformułowano jednoznaczną tezę: "Obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej.". W uzasadnieniu tej uchwały podkreślono, że co prawda w art. 61 ust. 1 ustawy przedstawiono katalog podmiotów zobowiązanych, nie oznacza to jednak, że wszystkie te osoby równolegle, z własnej woli, bez udziału właściwego organu, będą: po pierwsze świadome swego obowiązku, a po drugie jego wysokości. Muszą zatem zostać wskazane, jako zobowiązane, a ich odpłatność, zgodnie z regułami określanymi w treści art. 61 ust. 2 ustawy, musi zostać ustalona albo w drodze umowy zaakceptowanej przez organ albo w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy przez właściwy organ administracji.

Ratio legis reG.acji zawartej w art. 61 ustawy jest ustalenie wysokości opłaty stosownie do wysokości dochodów, którymi dysponuje osoba zobowiązana w ramach rodziny, w której funkcjonuje, a nie dochodów własnych tej osoby.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Należy mieć również na uwadze, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku ponoszenia opłat przez krewnych (wstępnych i zstępnych) od okoliczności subiektywnych, takich jak wzajemne stosunki w rodzinie. Z tego powodu bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy jest aktualna sytuacja życiowa skarżącej przedstawiona w piśmie procesowym z dnia 20 maja 2019 r., która pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. Jak wynika bowiem z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego do chwili jej wydania skarżąca prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z mężem, co wynika z oświadczenia skarżącej z dnia 16 maja 2018 r. (k. 11 i 12 wywiad środowiskowy cz. II). Słusznie więc organy administracji ustaliły dochód rodziny skarżącej, na który składał się również dochód jej męża.

Tymczasem wysokość opłaty jest uzależniona tylko i wyłącznie od dochodu rodziny skarżącej z tego powodu kwestia przysporzenia majątkowego matki na rzecz siostry (darowizna) nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Na marginesie należy dodać, że w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie matki skarżącej, że tak jak przez ostatnich 10 lat chce mieszkać w dps (k. 40).

Zgodnie z treścią art. 64 ustawy osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.

Natomiast zgodnie z treścią art. 64a u.p.s. osobę zobowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty na jej wniosek pod warunkiem, iż przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu rodzica władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona. Nie można bowiem doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki członków rodziny w zakresie pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej jej członka byłyby w sposób zbyt swobodny i nieznajdujący uzasadnienia w wyjątkowych okolicznościach przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa. Wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jest bowiem de facto wnioskiem o udzielenie pomocy ze środków publicznych. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, o co wnosiła skarżąca w treści odwołania, może zostać wydane dopiero po ostatecznym określeniu wysokości opłaty miesięcznej za ten pobyt, dlatego przed skonkretyzowaniem tej wartości nie jest możliwe wydanie decyzji na podstawie art. 64 ustawy.

W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.



Powered by SoftProdukt