Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 13 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 roku przy udziale - sprawy ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa do standardów UE 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego H. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

W dniu 11 marca 2005 roku H.W. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Do wniosku załączył plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej z dnia 10 marca 2005 roku oraz zaświadczenie Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z dnia [...] dotyczące konieczności poprawy infrastruktury oborowej (modernizowanej) w zakresie gromadzenia nieczystości biologicznych (stałych – płyta gnojowa), (płynnych- szambo), prawidłowej higieny doju (urządzenia udojowe, bieżąca, ciepła woda, gładkie zmywalne ściany i posadzki na stanowiskach udojowych), dobrostanu zwierząt (prawidłowa wentylacja grawitacyjno-wiatrowa i oświetlenie, poidła automatyczne, suche stanowiska legowiskowe o odpowiednich paramentach) oraz prawidłowego przechowywania mleka i sprzętu udojowego (odpowiedni schładzalnik i podgrzewacz wody (60-80o C).

Rozpoznając wniosek, organ I instancji stwierdził, że brak jest oświadczenia o niespełnieniu przez gospodarstwo produkcyjne minimalnych standardów co do higieny i w związku z tym pismem z dnia 24 listopada 2005 roku wezwał stronę do usunięcia w terminie 7 dni powyższego braku, pouczając przy tym, że nieusunięcie braku we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie płatności bez rozpoznania.

W wykonaniu powyższego wezwania w dniu 5 grudnia 2005 roku wnioskodawca złożył w organie I instancji korektę wniosku wraz z oświadczeniem o niespełnieniu przez gospodarstwo produkcyjne minimalnych standardów, co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa.

W dniu 20 stycznia 2006 roku przeprowadzono wizytację w gospodarstwie rolnym H. W. w wyniku, której stwierdzono, że obora jest wyposażona w umywalkę z pogrzewaczem do wody oraz że plan dostosowania nie jest wypełniony poprawnie (tab. 4.2, 4.3, 1.1 – złe obliczenie pow. płyty gnojowej i zbiornika; sekcja VII). Stwierdzono także, iż gospodarstwo jest już wyposażone w schładzalnik do mleka.

Z uwagi na powyższe ustalenia, pismem z dnia 23 stycznia 2006 roku organ I instancji wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w sprawie, pouczając przy tym o konieczności złożenia kompletnie wypełnionego planu wraz z korektą.

W dniu 30 stycznia 2006 roku H. W. dokonał zmiany wcześniejszego wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Do wniosku załączył plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej wraz z oświadczeniem o niespełnianiu przez gospodarstwo produkcyjne minimalnych standardów co do higieny. W tabeli 6.3 planu, dotyczącej informacji dodatkowych podał, że wydajność mleczna krów wynosi 7000 Iitrów. Średnia produkcja mleka od jednej krowy wynosi 27 litrów dziennie. Krowy są dojone dwa razy dziennie, a mleko jest odbierane co drugi dzień. Dzienny udój dochodzi do 700 litrów. Ponieważ mleko przechowywane jest w gospodarstwie przez dwa dni, potrzebny jest zbiornik o pojemności co najmniej 1400 litrów. W gospodarstwie znajduje się (zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy) zbiornik o pojemności ok. 650 litrów. Dlatego istnieje potrzeba dokupienia zbiornika o pojemności 750 litrów, co jest przedmiotem złożonej obecnie zmiany wniosku.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. przyznał H.W. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

W dniu 29 sierpnia 2006 roku wnioskodawca złożył w organie I instancji oświadczenie, że w ramach przyznanej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich zamierza zakupić schładzalnik do mleka o pojemności 1200 litrów (ze względu na brak możliwości postawienia dwóch schładzalników o mniejszej pojemności) i wybudować płytę gnojową o powierzchni 180 m2 i zbiornik na gnojówkę o pojemności 80 m3 (zmiany te są konieczne ze względu na wyposażenie obory w wysuwacze obornika).

W dniu 11 stycznia 2007 roku H.W. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i o osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW.

W dniu 31 stycznia 2007 roku został przeprowadzona kontrola w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przez pracownika Biura Kontroli [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. W protokole z czynności kontrolnych Nr 9005-6631-115/07 wskazano, że przy deklaracji "schładzalnik 400-800 l" stwierdzony został schładzalnik 1200 l "Alima". Następnie w dniu 2 marca 2007 r. został przeprowadzona ponowna wizytacja gospodarstwa rolnego wnioskodawcy przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR w P.. W protokole z tej wizytacji wskazano, że producent rolny zrealizował przedsięwzięcie zawarte w planie dostosowania, jednakże stwierdzono, że wnioskodawca dokonał zakupu schładzalnika o pojemności 1200 l. firmy "Alima".

Zawiadomieniem z dnia 27 lipca 2007 roku H.W. został powiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu mu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, z związku z niedopełnieniem warunków, o których mowa w § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że powodem wszczęcia postępowania z urzędu jest fakt, iż podczas kontroli na miejscu, która odbyła się w dniu 31 stycznia 2007 r., oraz wizytacji, której termin przypadł na dzień 2 marca 2007 r., stwierdzono, że wnioskodawca nie zrealizował poprawnie przedsięwzięcia dotyczącego dostosowania gospodarstwa produkcyjnego w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa w części dotyczącej wyposażenia w schładzalnik do mleka o pojemności do 400 do 800 litrów.

W związku z powyższym zawiadomieniem, H.W. złożył w dniu 2 sierpnia 2007 roku pismo, w którym wyjaśnił, że plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej został złożony i przyjęty przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W trakcie realizacji zadania okazało się, że ujęty w planie zakup schładzalnika na mleko o pojemności 800 litrów nie może być zrealizowany z uwagi na to, iż w pomieszczeniu przeznaczonym do tego celu zamontowany jest już schładzalnik o pojemności 600 litrów i drugiego pojemnika o podobnej wielkości nie można zamontować z uwagi na brak miejsca. Dodał przy tym, że ponieważ przewidywał zwiększenie sprzedaży ilości mleka, to złożył do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prośbę o wyrażenie zgody na zakup schładzalnika o pojemności 1200 l. Oświadczenie to zostało przyjęte i naniesiono zmiany w planie. Do chwili obecnej nie przekazano mu informacji, że zakup schładzalnika o pojemności 1200 litrów może być zakwestionowany.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] organ I instancji na podstawie art. 162 § 2 i 3 k.p.a. w związku z § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 17, poz. 142 ze zm.) uchylił w całości własną decyzję Nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, wskazując, iż przedsięwzięcie, na które przyznano pomoc, nie zostało wykonane zgodnie z planem dostosowania.

W odwołaniu od decyzji H.W. podniósł, że posiada stado 26 krów mlecznych o średniej wydajności mlecznej 7000 litrów. Średnia produkcja mleka od jednej krowy wynosi 27 litrów, zaś dzienny udój daje 700 litrów mleka. Część pozyskiwanego mleka wykorzystuje do odchowu cieląt, a pozostałe schładza i sprzedaje do mleczarni. Ponieważ mleko jest odbierane co drugi dzień, musi przechowywać około 1200 litrów schłodzonego mleka. Dlatego schładzalnik o pojemności 800 litrów byłby za mały i nie pozwoliłby na spełnienie obowiązujących standardów w zakresie higieny produkcji mleka. Wyjaśnił, że w trakcie realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego okazało się, iż w pomieszczeniu do przechowywania mleka nie ma możliwości ustawienia dwóch schładzalników. Dlatego w dniu 29 sierpnia 2006 roku złożył do Biura Powiatowego ARiMR w P. oświadczenie, że zamierza zakupić schładzalnik o pojemności 1200 litrów. Równocześnie zwrócił się z zapytaniem do pracownika Biura Powiatowego ARiMR w P., czy może zakupić schładzalnik o pojemności 1200 litrów. W odpowiedzi, poinformowano go, że płatność realizowana jest ryczałtowo za schładzalnik o pojemności nie większej niż 800 litrów. Z uwagi więc na to, że pojemność ta mieści się w zakupie schładzalnika o pojemności 1200 litrów, to nie ma przeszkód i przeciwwskazań do zakupu większego. Wskazano również, że otrzyma płatność, mieszczącą się w przedziale 400 - 800 litrów, a pozostałą kwotę będzie musiał dołożyć z własnych funduszy.

Opierając się na tej wskazówce dokonał zakupu schładzalnika o pojemności 1200 litrów i był pewien, że prawidłowo realizuje przedsięwzięcie zakreślone we wniosku o pomoc. Podkreślił przy tym, że w jego gospodarstwie zakup schładzalnika o pojemności 1200 litrów był niezbędny dla spełnienia standardów Unii Europejskiej.

Decyzją z dnia [...] Nr [...], znak [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na podstawie 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), pkt. 9.8: "Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej" - Obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich (M.P. z 2004 r. Nr 56, poz. 958), § 3 pkt 1 - 3, § 5 ust. 3 pkt 2, § 6 ust. 2, § 7 ust. 1, § 9 ust. 1-3, § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 17, poz. 142 ze zm.), art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. WE L 153/30, z 30 kwietnia 2004 r.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W motywach decyzji organ odwoławczy podkreślił, że H.W. wnioskował m.in. o pomoc finansową na wyposażenie gospodarstwa rolnego w schładzalnik do mleka o pojemności od 400 do 800 litrów, precyzując we wniosku, że planuje nabyć schładzalnik do mleka o pojemności 750 litrów. Plan zawierał również deklarację producenta rolnego wyposażenia gospodarstwa rolnego w schładzalnik do mleka o pojemności 400 do 800 litrów. W tabeli 6.3 Planu "informacje dodatkowe" wnioskodawca poinformował, że wydajność mleczna wynosi 7000 litrów Średnia produkcja mleka od 1 krowy wynosi 27 litrów dziennie. Krowy dojone są dwa razy dziennie, a mleko odbierane jest co drugi dzień. Dzienny udój dochodzi do 700 litrów. Ponieważ mleko przechowywane jest w gospodarstwie przez dwa dni, potrzebny jest zbiornik o pojemności co najmniej 1400 litrów. W gospodarstwie znajduje się (zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy) zbiornik o pojemności ok. 650 litrów. Dlatego istnieje potrzeba dokupienia zbiornika o pojemności 750 litrów, co jest przedmiotem złożonej obecnie zmiany wniosku.

W oparciu o powyższe dane, organ II instancji stwierdził, że przy 27 litrach mleka od jednej krowy (krów jest 14 sztuk) odbieranego co drugi dzień wystarczająca, aczkolwiek minimalna pojemność dla schładzalnika na mleko powinna wynosić około 1400 litrów (27x2x26 = 1404 l). Uwzględniając oświadczenie strony, że gospodarstwo jest wyposażone w zbiornik (schładzalnik na mleko) o pojemności ok. 650 litrów, dla spełnienia wymagań weterynaryjnych w zakresie przechowywania mleka wystarczającym będzie wyposażenie gospodarstwa w schładzalnik do mleka o pojemności 750 litrów.

W ocenie organu, gospodarstwo H.W. spełnia wymagania stawiane przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2004 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych (Dz.U. Nr 198, poz. 1946 ze zm.) w zakresie przechowywania mleka (wyposażenia w schładzalnik do mleka).

Sporną pozostaje natomiast kwestia wypełnienia dyspozycji normy prawnej wyrażonej w § 3 pkt 3 lit. b w zw. z § 5 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 17, poz. 142 ze zm.) stanowiącej, iż pomoc finansowa na dostosowanie gospodarstwa produkcyjnego, przyznawana jest producentowi rolnemu, jeżeli ten wyposaży to gospodarstwo w schładzalnik do mleka o pojemności nie większej niż 800 litrów. Pomoc ta jest zatem przyznawana wnioskodawcy, pod warunkiem wywiązania się ze wszystkich zobowiązań, jakie wziął na siebie, składając podpis na wniosku o pomoc finansową pod oświadczeniami i zobowiązaniami (Sekcja IX "Oświadczenia i zobowiązania" wniosku). Z treści zobowiązania wynika, iż wnioskodawca zobowiązał się m.in. do realizacji przedsięwzięć określonych w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Ponadto Wnioskodawca oświadczył, iż znane są mu zasady przyznawania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej".

Odnosząc się do zawartych w odwołaniu twierdzeń wnioskodawcy dotyczących złożenia oświadczenia o zamiarze kupna schładzalnika o pojemności 1200 litrów w drodze pisma z dnia 29 sierpnia 2006 r. i otrzymanej od pracownika Biura odpowiedzi, iż otrzyma płatność mieszczącą się w przedziale 400-800 litrów, a pozostałą kwotę będzie musiał dołożyć z własnych funduszy, organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty te nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że kupno schładzalnika do mleka o pojemności 1200 litrów nie mogło być sfinansowane w ramach pomocy przewidzianej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r., ponieważ przepisy tego rozporządzenia wprowadzają ograniczenie co do wielkości tego typu urządzeń. § 5 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia wprowadza wprost ograniczenie co do maksymalnej pojemności schładzalnika do mleka, określając ją na poziomie 800 litrów.

Jednocześnie organ powołując się na art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. wskazał, iż odwołujący złożył oświadczenie o wykonaniu przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, mimo iż przeprowadzona u niego kontrola wykazała, że przedsięwzięcie nie zostało wykonane zgodnie z planem dostosowania. Ustalony stan faktyczny uzasadniał zastosowanie § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka A.J., specjalisty zatrudnionego w Ośrodku Doradztwa Rolniczego w B., Oddział w P. dla ustalenia, że Powiatowe Biuro ARiMR w P. było powiadomione przez skarżącego o zamiarze zakupu schładzalnika mleka o pojemności 1200 litrów, że zamiar ten zaakceptowało, a nawet zalecało zakupienie takiego schładzalnika. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Stwierdził przy tym, że złożenie oświadczenia z dnia 29 sierpnia 2006 roku było poprzedzone konsultacją z pracownikami Powiatowego Biura ARiMR w P., zarówno co do możliwości zakupu większego schładzalnika, jak też co do formy składanego oświadczenia. Oświadczenie to zostało przyjęte i nie spotkało się z żadną reakcją ze strony Agencji, choćby w postaci pisemnej informacji, że zgłoszony zakup nie będzie objęty pomocą. Wskazał, że dokonał zakupu schładzalnika dopiero po dopełnieniu powyższych czynności i upewnieniu się w ARiMR, że może to uczynić. Dodał, że korzystał także z porady w kwestii zakupu większego schładzalnika, udzielonej przez specjalistę zatrudnionego w Ośrodku Doradztwa Rolniczego w P., A.J.. Doradca ten jest świadkiem, że pracownicy Powiatowego Biura ARiMR w P. interpretowali normę prawną wyrażoną w § 5 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. jako podstawę do wyznaczenia górnej granicy dotacji, tj. do wypłacenia równowartości schładzalnika mleka o pojemności 800 litrów.

W konkluzji skarżący wskazał, że w sprawie zachodził brak podstaw do zastosowania § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. oraz art. 162 § 2 i 3 k.p.a. Zarzucił ponadto naruszenie art. 8 i 9 k.p.a., poprzez błędne pouczenie strony przez pracowników ARiMR o możliwości nabycia schładzalnika mleka o pojemności 1200 litrów. Brak zaś pisemnej odpowiedzi na jego oświadczenie z dnia 29 sierpnia 2006 roku nie może stanowić żadnej podstawy do wysnucia wniosku o dopuszczeniu się przez niego jakichkolwiek zaniedbań.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji bądź postanowienia nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stosownie zaś do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. stanowi podstawę do jej uchylenia.

Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. o uchyleniu własnej decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej z dnia [...], z uwagi na niewykonanie przedsięwzięcia określonego planem dostosowania gospodarstwa do tych standardów.

Podstawę prawną zaskarżonego aktu administracyjnego stanowił między innymi art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.UE.L.04.153.30).

Zgodnie z tym przepisem, każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy. Gdy fałszywa deklaracja została złożona celowo, beneficjent zostanie wykluczony również na rok następny.

W ocenie Sądu, brzmienie przytoczonej normy prawnej pozwala stwierdzić, że podstawą wykluczenia beneficjenta ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich na dany rok kalendarzowy jest niebudzące żadnych wątpliwości stwierdzenie przez właściwy organ administracji publicznej wystąpienia dwóch następujących przesłanek:

1. beneficjent złożył fałszywą deklarację,

2. złożenie takiej deklaracji było wynikiem poważnego zaniedbania beneficjenta.

Przesłanką pozbawienia przyznanych środków na rok następny jest natomiast dodatkowo stwierdzenie, że złożenie fałszywej deklaracji miało charakter celowy.

Skład orzekający analizując w tym kontekście zgromadzony materiał dowodowy doszedł do przekonania, iż organy orzekające w sprawie nie udowodniły jednoznacznie, że skarżący H.W. na skutek poważnego zaniedbania złożył fałszywą deklarację. W rezultacie zaś bezpodstawnie zastosowały sankcję przewidzianą w art. 72 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Poza sporem jest, że H.W. decyzją organu I instancji z dnia [...] otrzymał pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Podstawą przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia było stosownie do treści § 7 ust. 1 w związku z § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 17, poz. 142 ze zm.), złożenie wniosku o przyznanie płatności, do którego należało załączyć między innymi plan dostosowania gospodarstwa rolnego do tych standardów. W planie skarżący musiał wskazać przedsięwzięcie, które zamierza zrealizować (§ 6 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów).

Dodać przy tym trzeba, że plan, o którym tutaj mowa, powinien być sporządzony na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (§ 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów). Zakres informacji nim objętych, a wymienionych w § 6 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów, ma - w ocenie Sądu - charakter otwarty. Świadczy o tym przede wszystkim, redakcja wspomnianego § 6, w którym ustawodawca posłużył się zwrotem "w szczególności", co oznacza, że w planie tym wnioskodawca może zawrzeć również inne dodatkowe informacje, na temat przedsięwzięcia, które zamierza zrealizować (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2008 r., II SA/Łd 46/08).

W rozpoznawanej sprawie, w korekcie planu dostosowania gospodarstwa do standardów UE złożonej wraz ze zmianą wniosku o przyznanie pomocy w siedzibie organu I instancji w dniu 30 stycznia 2006 roku, H.W. w tabeli 6.3, dotyczącej informacji dodatkowych wskazał: "wydajność mleczna wynosi 7000 l. Średnia produkcja mleka od 1 krowy wynosi 27 l dziennie. Krowy dojone są dwa razy dziennie, a mleko odbierane jest co drugi dzień. Dzienny udój dochodzi do 700 litrów. Ponieważ mleko przechowywane jest w gospodarstwie przez dwa dni, potrzebny jest zbiornik o pojemności co najmniej 1400 l. W gospodarstwie znajduje się zbiornik o pojemności ok. 650 l. Dlatego istnieje potrzeba dokupienia zbiornika o pojemności 750 l, co jest przedmiotem złożonej obecnie zmiany wniosku. Natomiast w samym wniosku oraz pozostałych tabelach przedmiotowego planu, odnoszących się realizacji zamierzonego przedsięwzięcia zaznaczył, iż chce wyposażyć gospodarstwo produkcyjne w schładzalnik do mleka o pojemności 800 litrów. W oparciu o te informacje, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. przyznał skarżącemu pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Co istotne, w uzasadnieniu wydanej w tym przedmiocie decyzji, ani jednym zdaniem nie ustosunkował do zamiaru zakupu schładzalnika o wskazanej przez wnioskodawcę niezbędnej pojemności 1400 litrów oraz nie poinformował skarżącego o skutkach prawnych, jakie mogą dla niego wyniknąć z realizacji takiego przedsięwzięcia. Dodatkowo w tym miejscu podnieść należy, iż w także w oświadczeniu z dnia 29 sierpnia 2006 roku skarżący informował organ o zamiarze zakupu schładzalnika o pojemności do 1200 litrów, oczekując zajęcia stanowiska przez tenże organ w kwestii prawidłowości zakupu schładzalnika o tej pojemności. Organ jednak w żadnej mierze nie poinformował skarżącego o skutkach mogących wyniknąć z realizacji tego przedsięwzięcia.

W tym stanie rzeczy, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających, iż H.W. złożył fałszywe oświadczenie o wykonaniu zadań wymienionych w planie. Stronie skarżącej nie można również postawić zarzutu "poważnego zaniedbania", o którym stanowi art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, albowiem o jakimkolwiek zaniedbaniu, które miało miejsce w trakcie tego postępowania można w mówić tylko i wyłącznie w stosunku do organów orzekających w sprawie, które wbrew obowiązkom wynikającym z art. 9 k.p.a. nie poinformowały należycie strony skarżącej, iż w myśl obowiązujących przepisów może zakupić schładzalnik mleka o pojemności nieprzekraczającej 800 litrów.

Dlatego też w pełni uzasadnione jest, w ocenie Sądu, przekonanie skarżącego, że kupując schładzalnik mleka o pojemności 1200 litrów, wykonał przedsięwzięcie zgodnie z planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów unijnych i, że złożył wiarygodne oświadczenie o wykonaniu zadań określonych przedmiotowym planem.

Dodatkowym argumentem świadczącym o naruszeniu art. 9 k.p.a., jest fakt, że skarżący w odwołaniu od decyzji I instancji, jak i w skardze do Sądu zarzucił, że nabył przedmiotowy schładzalnik, ponieważ o takiej możliwości poinformowali go pracownicy ARiMR, zastrzegając przy tym, że płatność zostanie mu przyznana w kwocie przewidzianej dla schładzalników o pojemności 400-800 litrów. Zwrócić należy także uwagę, że potwierdzenie takiej interpretacji przepisów, jak podaje skarżący, uzyskał także pracownik Ośrodka Doradztwa Rolniczego, który pomagał skarżącemu wypełnić wniosek o przyznanie pomocy finansowej.

Art. 9 k.p.a. ustanawia podstawową zasadę ogólną postępowania administracyjnego, w myśl której organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Zasada ta ma, w przekonaniu składu orzekającego, szczególne znaczenie w postępowaniu dotyczącym przyznawania płatności z funduszy unijnych, albowiem następuje w oparciu o przepisy, co do których występuje wymóg ich zgodności z prawem wspólnotowym. Postępowanie regulujące sposób wypłat płatności z tytułu udzielenia pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej jest procedurą skomplikowaną, posiadającą szczególnie zawiły charakter. Rola organów administracji w tego typu sprawach nie może się ograniczać tylko do ogólnikowego udzielenia informacji prawnej poprzez wskazanie bądź zacytowanie przepisu, lecz musi polegać na dokładnym wyjaśnieniu stronie, jak winna postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2045/04, LEX nr 164957, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 marca 2008 r., II SA/Łd 46/08). Dlatego też w tym zakresie konieczne jest dbałe i rzetelne wypełnianie obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a.

W niniejszej sprawie argument organów orzekających, iż skarżący H.W. podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej jest bez znaczenia wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w którym brak jest jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o rzetelnym i jasnym udzieleniu skarżącemu informacji o zasadach i procedurze wiążącej się z przyznawaniem przedmiotowych płatności i sposobem realizacji przedsięwzięć określonych planem dostosowania. Wobec powyższego, niedopuszczalne było wywodzenie przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa negatywnych dla skarżącego skutków prawnych w tym zakresie.

Na marginesie tych uwag, godzi się jeszcze podnieść, że prawo do informacji przewiduje także Europejski Kodeks Dobrej Administracji, który w art. 10 ust. 3 stanowi, iż w razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jej działania oraz dotyczącą pożądanego rozstrzygnięcia sprawy, natomiast art. 22 reguluje sposób postępowania w razie zwrócenia się z prośbą o udzielenie informacji.

Niezależnie od naruszenia zasady informowania, wynikającej z art. 9 k.p.a., wskazać jeszcze należy na naruszenie art. 8 k.p.a., który to przepis ustanawia dla organów administracyjnych obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko bowiem postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz konkretnego ustosunkowania do żądań i twierdzeń stron (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 789/04, LEX nr 189248). Zasada zaufania obywatela do państwa pozwala mu bowiem przypuszczać, iż dokonywane wobec niego czynności, przez będący emanacją państwa organ, czy inną jednostkę do tego upoważnioną, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 208/05, LEX nr 188971).

Błędne pouczenie H.W. o przysługujących mu prawach, spoczywających na nim obowiązkach oraz skutkach podejmowania konkretnych działań w trakcie postępowania o przyznanie płatności, w sposób oczywisty naruszało zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i wykraczało poza granice praworządnego i sprawiedliwego postępowania.

Analiza akt sprawy, a także lektura zaskarżonej decyzji dowodzi również, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie podjął żadnych czynności, których celem byłoby należyte wyjaśnienie kwestii udzielenia stronie błędnej informacji, czym bezspornie, w ocenie Sądu, naruszyła art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Co więcej, organ odwoławczy, w uzasadnieniu decyzji nie ustosunkował się do zarzutu udzielenia błędnej informacji i skoncentrował swoje wywody w zasadzie na powtórzeniu rozważań organu I instancji, czym naruszył

art. 107 § 3 kpa.

W konkluzji stwierdzić należy, że w niniejszym postępowaniu organy administracji publicznej popełniły szereg błędów zarówno w zakresie stosowania przepisów prawa materialnego, jak i procedury administracyjnej, których stwierdzenie obliguje Sąd do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji powinien zwrócić uwagę na konieczność przestrzegania ogólnych standardów procedury administracyjnej, a przede wszystkim ustalić rzeczywisty stan faktyczny sprawy i przeanalizować wskazane wyżej uchybienia, tak by rezultacie wydać rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa materialnego i Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności zaś, powinien mieć na uwadze, że strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnych działań organów administracji publicznej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 135 i art. 152 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

W kwestii kosztów orzeczono zaś na podstawie art. 200 p.p.s.a.

(MSi)