Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel ( spr.) Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stypendium naukowego I stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dziekana Uniwersytetu z dnia [...] Nr [...], II orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia wyroku.

W dniu [...]r. J. O. złożyła w Uniwersytecie [...] podanie o przyznanie stypendium za wyniki w nauce. Jednocześnie wnioskodawczyni zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia podania o przyznanie stypendium wyjaśniając, iż została wprowadzona w błąd przez pracownika dziekanatu, co skutkowało uchybieniem terminu do złożenia tego podania.

Decyzją z dnia [...]., nr [...], działająca

w imieniu Dziekana Uniwersytetu , Wydziałowa Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu, odmówiła J. O. przyznania stypendium za wyniki w nauce, za rok [...], z powodu złożenia podania po terminie przewidzianym w § 28 pkt 7 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...].

J. O. złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej.

W uzasadnieniu strona zarzuciła organowi nierozpatrzenie prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium. Nadto podała, iż jest osobą poszkodowaną i została pozbawiona należnych jej świadczeń z winy pracownika dziekanatu, który przyznał się do popełnionego błędu.

Wnioskodawczyni przedłożyła organowi odwoławczemu pismo pracownika Dziekanatu Uniwersytetu [...] z dnia [...]., potwierdzające zdaniem strony istnienie przesłanek, uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia podania o przyznanie stypendium naukowego.

Decyzją z dnia [...]., nr [...], wydaną na podstawie art. 175 ust.3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn zm.) oraz § 5 ust. 2 i 3 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu , działająca w imieniu Rektora [...], Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że decyzja ta jest zgodna z § 28 ust. 10 powołanego wyżej Regulaminu.

Na powyższą decyzję J. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżąca w uzasadnieniu podała, że jej zdaniem decyzja wydana została z istotnymi brakami formalnymi. Przede wszystkim organ nie odniósł się do złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu, pomimo tego, że skarżąca uważa, iż potwierdziła przesłanki dotyczące uchybienia terminowi bez swojej winy. Skarżąca nie zgadza się również ze stanowiskiem organu, że złożenie wniosku w bieżącym roku o przyznanie jej stypendium jest bezzasadne, a także, iż zmiana regulaminu może w kolejnym roku akademickim może gwarantować jej prawo do ubiegania się o stosowne świadczenie.

Rektor Uniwersytetu [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia [...]. J. O. podtrzymała dotychczasowe zarzuty skargi, dotyczące wadliwości zaskarżonych decyzji. Dodatkowo wyjaśniła, iż studenci nie mogli uzyskać w dziekanacie informacji o zmianach w dotychczasowym sposobie przyznawania stypendiów, a zasady ich przyznawania nie były znane nawet pracownikom uczelni. Wszelkie informacje dotarły do studentów w okresie pomiędzy [...] ., a z procedury odwoławczej studenci skorzystali w momencie wywieszenia Regulaminu w gablocie informacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153,poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do wskazań zawartych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd ten w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt w istotny sposób narusza prawo - uchyla ten akt lub stwierdza jego nieważność, w zależności od tego jakiego rodzaju naruszenie prawa występuje.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednakże związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonana przez Sąd kontrola decyzji wydanych w niniejszej sprawie doprowadziła do uznania, że decyzje te wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo

o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) studentom przysługuje prawo do ubiegania się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, w formie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie.

W celu realizacji tego prawa rektor uczelni, na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ustala w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielenia świadczeń pomocy materialnej dla studentów.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kopia zarządzenia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] . nr [...] w sprawie wprowadzenia w życie "Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [..]". Z treści tego zarządzenia wynika, iż Regulamin wprowadzony został w życie z dniem jego ogłoszenia tj. z dniem [...]. i od tego dnia obowiązuje.

Osoby uprawnione, zgodnie z treścią § 28 pkt 7 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], winne były składać wnioski o przyznanie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie do dnia [...] r., a wnioski "złożone po terminie określonym w ust.7 lub uzupełnione po terminie określonym w ust.8 nie będą rozpatrywane, co skutkuje utratą prawa do stypendium" (§ 28 pkt 10 tego Regulaminu). Innymi słowy wniosek złożony po terminie "pozostawia się bez rozpoznania", co oznacza, że pismo nie wywiera żadnych skutków w sprawie, a więc w praktyce sprowadza się do niepodjęcia żadnych czynności procesowych przez właściwe organy uczelni, a tym samym niewydania żadnych aktów administracyjnych w sprawie.

W tych okolicznościach Sąd stwierdził, iż wydanie decyzji obu instancji w sprawie rozpatrzenia podania J. O. o przyznanie stypendium za wyniki w nauce, pozbawione było podstaw prawnych (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa).

Kolejną kwestią w tej sprawie jest zdaniem Sądu pozbawienie strony prawa do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia podania o przyznanie stypendium za wyniki w nauce.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2006r., sygn. akt II SA/Sz 475/06 dotyczące podobnej sprawy tj. przyznania studentowi Uniwersytetu [...] stypendium naukowego. W orzeczeniu tym Sąd stwierdził, iż terminy zawarte w Regulaminie zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] należą do terminów prawa procesowego, co powinno skutkować możliwością występowania przez wszystkie uprawnione strony z wnioskiem o przywrócenie przedmiotowego terminu. Zgodnie z § 27 pkt 8 Regulaminu możliwość złożenia takiego wniosku przewidziano jedynie dla studentów niepełnosprawnych, starających się o stypendia socjalne.

Ujęte w powyższy sposób przepisy Regulaminu w części dotyczącej terminów

do złożenia podania o przyznanie stypendium wpływają, zdaniem Sądu, na nierówne traktowanie stron w dostępie do środków prawnych przewidzianych prawem procesowym, do których to środków zalicza się wniosek o przywrócenie terminu. Organy uczelni nie powinny zatem stosować § 28 pkt 10 regulaminu w zakresie,

w jakim nie przewiduje on możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

W sprawie bezspornym jest, iż J. O. wraz z podaniem o przyznanie stypendium naukowego złożyła wiosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Wniosek ten skarżąca skierowała do Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej [...], jednakże pomimo istnienia prawnego obowiązku, wniosek ten nie został przez organ rozpatrzony.

Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę na wyjątkowo krótki okres vacatio legis wejścia w życie Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów. Regulamin ten został wprowadzony w życie zarządzeniem Rektora Uniwersytetu [...] nr [...] z dniem jego podpisania, tj. dnia [...]. Na podstawie akt sprawy nie można w sposób bezsporny ustalić, czy informacja o tym akcie została przekazana studentom w sposób umożliwiający im zapoznanie się z treścią tego Regulaminu i spełnienie warunków z niego wynikających. Część okresu vactio legis obejmowała okres przerwy wakacyjnej

i studenci mieli zbyt krótki okres czasu na zapoznanie się z nowymi przepisami

i przygotowanie się do ewentualnych zmian, jakie mogą wynikać z jego obowiązywania.

W ocenie Sądu zapisy powołanego wyżej Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów, w zakresie dotyczącym terminów do składania wniosku o przyznanie stypendium, budzą poważne wątpliwości co do ich konstytucyjności.

Przy ponownej ocenie wniosku J. O. organy winny wziąć pod uwagę wymienione wyżej uwagi Sądu. Nadto przy podjęciu stosownego rozstrzygnięcia, organy winny dochować wymogów określonych w art.107 § 3 Kpa. Analiza treści decyzji obu instancji doprowadziła Sąd do wniosku, iż nie zawierają one podstawowych składników określonych w powołanym wyżej przepisie. Obowiązkowym składnikiem decyzji administracyjnej (z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 107 § 4 i 5 Kpa) jest jej uzasadnienie. W uzasadnieniu organ winien przedstawić ocenę faktów i przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Staranność przekazywania adresatowi uzasadnienia własnych argumentów wykorzystanych przy formułowaniu treści decyzji jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.