Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. i J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt. I SA/Wa 1287/09 o odmowie uzupełnienia wyroku co do kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. S. i J. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 listopada 2009 r. sygn. akt. I SA/Wa 1287/09 oddalił skargę M. S. i J. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

M. S. i J. S., pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. (data wpływu), wnieśli o uzupełnienie w/w wyroku o rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania sądowego, wskazując, że Sąd pierwszej instancji wprawdzie stwierdził nieważność kwestionowanej przez nich decyzji, lecz nie zasądził na ich rzecz od organu zwrotu kwoty 5245 zł z tytułu poniesionych przez nich kosztów sądowych. Ponadto stwierdzili, że pomimo obecności na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r., nie zostali przez Sąd pouczeni o konieczności złożenia wniosku o zwrot kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt. I SA/Wa 1287/09 odmówił uzupełnienia w/w wyroku.

W uzasadnieniu postanowienia podał, że co prawda art. 210. § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. nakłada na Sąd obowiązek zamieszczenia w wyroku orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania, jednakże tylko wówczas, gdy strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia zgłosiła wniosek o przyznanie należnych kosztów, będąc uprzednio pouczona przez Sąd o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż M. S. i J. S. zostali pouczeni o prawie do zgłoszenia wniosku o zwrot kosztów najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia oraz o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie, gdyż w zawiadomieniu o rozprawie z dnia 28 września 2009 r., które doręczono skarżącym w dniu 2 października 2009 r., zawarte były stosowne pouczenia. Podkreślił również, iż M. S. obecny na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r. przed jej zamknięciem nie zgłosił wniosku o zwrot kosztów postępowania sądowego.

W uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skoro wniosek skarżących o zwrot kosztów postępowania sądowego został złożony dopiero po zamknięciu rozprawy, tj. w dniu 6 stycznia 2010 r., to w niniejszej sprawie brak było podstawy prawnej do uzupełnienia w/w wyroku o dodatkowe orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia M. S. i J. S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie byli reprezentowani przez adwokata lub radcę prawnego, a zatem stosownie do treści art. 210 P.p.s.a obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było ich pouczenie o konieczności złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania sądowego przed zamknięciem rozprawy. Przy czym, w jego ocenie, obowiązku takiego nie można zastąpić pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o rozprawie. Skarżący wskazali, że podstawę do zamieszczenia stosownej informacji w zawiadomieniu o rozprawie stanowi art. 6 P.p.s.a.

W konkluzji stwierdzili, że skoro Sąd pierwszej instancji na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r. nie pouczył ich o konsekwencjach niezgłoszenia wniosku o zwrot kosztów, to nie można uznać, że wywiązał się z nałożonego na niego w tym zakresie obowiązku, a zatem żądanie przez nich uzupełnienia wyroku o rozstrzygnięcie dotyczące kosztów jest zasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 210 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie.

Wskazany przepis w zdaniu pierwszym zakreśla termin, w którym strona musi złożyć wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego - do zamknięcia rozprawy. Wyjaśnić należy, że wniosek w przedmiocie zwrotu kosztów może być zamieszczony w skardze, w piśmie procesowym skierowanym do sądu, jak również może zostać złożony ustnie do protokołu rozprawy, przed jej zamknięciem. Przy czym, z akt sprawy wynika, że skarżący wniosku o zwrot kosztów w żaden z w/w sposobów do momentu zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku nie zgłosili. Natomiast brak wniosku w tym przedmiocie wywiera skutek w postaci utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów.

Niemniej jednak dla strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego skutek w postaci utraty uprawnień uzależniony został od uprzedniego pouczenia dokonanego przez sąd. Wynika to wprost ze zdania drugiego art. 210 § 1 P.p.s.a., przy czym przepis ten stanowi doprecyzowanie - uzupełnienie zasady ogólnej wyrażonej w art. 6 P.p.s.a. - udzielania pomocy stronom i ma na celu zapewnienie stronie działającej bez fachowej pomocy prawnej realizację przysługujących uprawnień. Redakcja art. 210 § 1 P.p.s.a. i użycie w tym przepisie słowa "powinien" oznacza nie tylko nałożenie na sąd obowiązku pouczenia o przysługującym uprawnieniu i skutkach zaniechania, ale również uprawnia do konstatacji, że w przypadku braku pouczenia stronę działającą bez pomocy prawnej nie można obarczać skutkiem w postaci utraty przysługujących jej uprawnień. Jak wskazał, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt II OZ 411/07 (niepubl.) skutek w postaci utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów nie wystąpi, jeżeli Sąd do zamknięcia rozprawy nie pouczy strony o przysługującym uprawnieniu i związanych z brakiem takiego wniosku skutkach.

Z akt sprawy wynika, że na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r. skarżący nie zostali co prawda, pouczeni przez Sąd o przysługującym im uprawnieniu oraz o warunkach jego realizacji, jednakże jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji stosowne pouczenie zawarte było już w zawiadomieniu o tej rozprawie, które skarżącym doręczono w dniu 2 października 2009 r. Ponadto, wskazać należy, że stosowne pouczenie zawierało również pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2009 r., doręczone skarżącym w dniu 3 września 2009 r.

W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić stanowiska skarżących, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie udzielił im pouczenia, o którym w art. 210 P.p.s.a.

Wyjaśnić należy, że zawiadomienie o rozprawie, ma formę urzędowego formularza, który wypełnia zgodnie z zarządzeniem przewodniczącego lub sędziego sprawozdawcy pracownik sekretariatu. Natomiast art. 93 P.p.s.a. wskazuje jedynie obowiązkowe informacje, które w tym zawiadomieniu mają być zawarte. Można w nim jednak zawrzeć także inne informacje, które będą miały znaczenie dla praw i obowiązków strony, np. poinformowanie strony skarżącej o utracie uprawnienia żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie jej należnych kosztów (por. Dauter B. w : Dauter B. ,Gruszczyński B. ,Kabat A. ,Niezgodka-Medek M. ,Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005r s. 231 oraz postanowienie NSA z dnia 20 lipca 2006 r. sygn. akt I OZ 1002/06 niepubl.). A zatem pokwitowanie przez skarżących doręczenia takiego zawiadomienia stanowi zarazem dowód na pouczenie ich przez Sąd o skutkach niezgłoszenia najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, wniosku o przyznanie należnych kosztów.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2, art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.