Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. Ch. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie w udostępnieniu informacji publicznej oddala skargę.

Wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2025 r. A. C. (dalej jako: "strona", "skarżąca"), zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w O. (dalej jako: "Prezes", "organ") o udostępnienie pisemnych wyjaśnień kuratorów sądowych złożonych w związku z jej skargą na kuratorów sądowych oraz na Kuratora Okręgowego w O. z [...] r. w związku z ich obecnością na kontaktach realizowanych w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w O. Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu [...] r. w sprawie [...] postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, w którym kontakty małoletniego L. C. z ojcem P. L. miały odbywać się w obecności kuratora sądowego oraz w jej obecności jako matki małoletniego.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów:

- art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP,

- art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p.").

Jednocześnie wniosła o zobowiązanie organu do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznych zgodnie z wnioskiem z 14 sierpnia 2025 r., stwierdzenie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca stwierdziła, że żądana informacja jest informacją publiczną i wniosek jest skonkretyzowany. Podkreśliła, że kuratorzy są funkcjonariuszami publicznymi i ich pisemne wyjaśnienia są informacją publiczną, z którą strona ma prawo się zapoznać. Nie są to prywatne zapiski, ale odpowiedź na zarzuty strony stawiane kuratorom.

Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że decyzją z [...] lutego 2025 r. odmówił udzielenia ww. informacji publicznej. Wskazał wówczas, że żądane dokumenty nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

Decyzją z [...] września 2025 r., Prezes Sądu Okręgowego w O. stwierdził nieważność decyzji Prezesa, uznając, że postanowienia art. 14 ust. 2 u.d.i.p. mają zastosowanie tylko wówczas, gdy koniczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenia postępowania oraz spełniony jest warunek przedmiotowy, czyli żądana informacja ma charakter informacji publicznej, a także podmiotowy oznaczający, że dany podmiot ustawowo jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Brak jednego z tych elementów oznacza zakaz załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej.

W sytuacji, gdy organ uznaje, że dana informacja nie stanowi informacji publicznej, winien jedynie zawiadomić wnioskodawcę stosownym pismem. Wydanie decyzji w sytuacji, gdy przepisy nie przewidują takiej formy działania oznacza wydanie jej bez podstawy prawnej

i skutkuje stwierdzeniem jej nieważności.

Od powyższej decyzji strona odwołała się do prezesa Sądu Apelacyjnego w B.. Po rozpatrzeniu odwołania, Prezes Sądu Apelacyjnego w B. decyzją z [...] listopada 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając argumentację zawartą w jej uzasadnieniu.

Następnie, pismem z [...] stycznia 2026 r. Prezes Sądu Rejonowego w O. poinformował stronę, że żądana przez nią informacja nie jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. (§ 2). Oznacza to, że rola sądu sprowadza się do badania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania organu w załatwianiu spraw poprzez wydanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z bezczynnością, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Nie jest przy tym wymagany wniosek strony.

Wskazać należy, że w piśmiennictwie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem stosownej czynności (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2005, uw. 72 do art. 3).

W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Z kolei art. 6 ust. 1 u.d.i.p. określa przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu. Obejmuje on m. in. informacje o podmiotach,

o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. i zasadach funkcjonowania tych podmiotów.

W orzecznictwie przyjęto, że informację publiczną stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Przy czym, prawo do informacji publicznej jest zasadą, a wyjątki od niej powinny być interpretowane ściśle (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3572/02, LEX nr 144641).

Do takich podmiotów należy bez wątpienia Prezes Sądu Rejonowego, który jest podmiotem publicznym, zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w sprawach, dotyczących bieżącego funkcjonowania Urzędu. Jest to organ dysponujący majątkiem publicznym i wykonujący zadania publiczne.

Złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nakłada na podmiot zobowiązany określone obowiązki. Winien on albo udzielić takiej informacji w terminie określonym w art. 13 u.d.i.p., albo odmówić jej udostępnienia trybie decyzji administracyjnej (o czym stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) lub też umorzyć postępowanie

(w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W sytuacji zaś, gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, brak jest podstaw do wydawania decyzji i należy jedynie wnioskodawcę poinformować pismem, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2003 r., sygn. II SA/Gd 1153/03, LEX nr 299295.

W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia właśnie z taką informacją, która nie stanowi informacji publicznej, o czym strona została poinformowana pismem organu

z [...] stycznia 2026 r.

Brzmienie przepisów u.d.i.p. wskazuje, że realizacja prawa dostępu do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1-3 u.d.i.p.) wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek: po pierwsze przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2, to jest zawierająca aktualną wiedzę o sprawach publicznych, po drugie, adresatem żądania udzielenia informacji na zasadach ustanowionych w ustawie musi być podmiot obowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy, a po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie.

Żądana zaś przez skarżącą informacja nie jest informacją publiczną, mającą charakter publiczny, nie zawiera aktualnej wiedzy o sprawach publicznych.

Trzeba bowiem wskazać, że pisma procesowe nie są dokumentami o charakterze informacji publicznej, gdyż mają one charakter procesowy i funkcjonują jedynie w ramach toczącego się postępowania sądowego. Zauważyć też należy, że celem u.d.i.p. jest troska o dobro publiczne nie zaś zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż dbałość o dobro publiczne. Nie można zatem co do zasady korzystać z instytucji dostępu do informacji publicznej dla celów prywatnych.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, bowiem skarżąca we wniosku zażądała udostępnienia dokumentów (wyjaśnień kuratorów) dotyczących jej sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w O. Z akt sprawy wynika, że opinie te dotyczą szeroko rozumianej jej sytuacji rodzinnej, a nie spraw publicznych.

Ostatecznie skarżącej pozostaje wyjaśnić, że skarżąca jako strona postępowania

w sprawie o sygn. akt [...] jest uprawniona do przeglądania akt tej sprawy

i otrzymywania z nich odpisów, kopii lub wyciągów, w trybie określonym w art. 9 ustawy

z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468

z późn. zm.) oraz § 126 i nast. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 867 z późn. zm.). To te przepisy, a nie przepisy u.d.i.p., regulują zatem dostęp skarżącej do wnioskowanych dokumentów.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.