Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.

Prezydent Miasta B. po rozpatrzeniu wniosku J. B. z dnia [...] grudnia 2018 roku, decyzją z dnia [...] roku nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów przejazdu oraz pobytu w sanatorium z uwagi na szczupłość środków jakimi dysponuje Ośrodek. Jako uzasadnienie organ pierwszej instancji przywołał brzmienie obowiązujących przepisów oraz wskazał na ustalenia stanu faktycznego, które uzasadniają zajęte stanowisko.

Podkreślił, że w dniu [...] grudnia 2018 roku został przeprowadzony wywiad środowiskowy w którym strona potwierdziła swoje potrzeby i oczekiwania zawarte w protokole przyjęcia podania oraz ustalono sytuację osobistą materialną, zdrowotną oraz dochodową strony Strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności. Źródłem dochodu strony jest zasiłek okresowy w wysokości 308,77 złotych, dodatek mieszkaniowy w wysokości 72,12 złotych oraz dodatek energetyczny w wysokości 11,35 złotych. Łączny dochód strony wynosi 392,24 złotych. Sytuacja gospodarstwa domowego jest na bieżąco monitorowana z uwagi na zakres jak i okres w jakim strona jest objęta wsparciem Gminy B. w ramach świadczeń w formie dodatku mieszkaniowego oraz pomocy społecznej.

Organ wskazał, że dostrzega trudną sytuację finansową jak i zdrowotną strony lecz zmuszony jest przyznawać pomoc w taki sposób, aby objąć jak największą liczbę osób potrzebujących. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc przyznaje się w miarę możliwości finansowych Ośrodka oraz zgodnie z Zarządzeniem nr [...] Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] roku w sprawie ustalania zasad przyznawania i wysokości zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego.

Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat wyrażając swoje niezadowolenie. Wskazał na swoją sytuację zdrowotna i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. 

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną decyzją utrzymało rozstrzygniecie organu I instancji w mocy.

Podkreśliło, że zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomoc społeczna nie ma, więc z założenia służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. Wspiera jedynie osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z wolą ustawodawcy ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody, który w rozpatrywanej sprawie został zachowany.

SKO zwróciło uwagę, iż regulacje prawne dotyczące pomocy społecznej należy rozumieć w ten sposób, że odpowiednie instytucje powołane do tego mają za cel udzielanie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym. Nie dopuszcza, zatem wykorzystania środków społecznych przez osoby, które mają możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych. Pomoc społeczna nie ma charakteru stałego i nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń. Ma ona przejściowo stanowić rodzaj wsparcia w celu pokonania trudności życiowych beneficjentów.

Organ pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz zastosował właściwe przepisy prawa. Zebrany materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż organ pierwszej instancji dokonał wnikliwej analizy sytuacji związanej z potrzebami bytowymi Pana J. B. Na mocy odrębnej decyzji stronie przyznano zasiłek okresowy od stycznia 2019 roku do lutego 2019 roku w kwocie 308,77 złotych miesięcznie. Z informacji zawartej w aktach sprawy wynika miedzy innymi, iż Prezydent Miasta B. w okresie od stycznia do grudnia 2018 roku przyznał stronie zasiłki okresowe w łącznej kwocie 3404,40 złotych, zasiłki celowe na żywność w łącznej kwocie 720,0 złotych, na realizację recept w łącznej kwocie 240,39 złotych, zasiłek celowy na zakup obuwia w kwocie 50 złotych oraz zasiłek celowy na zakup bielizny osobistej w wysokości 30,00 złotych, zasiłek celowy na zakup opału w wysokości 100,00 złotych. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, iż Gmina B. wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu udziela wsparcia stronie. Zważyć ponadto należy, iż do akt sprawy załączono opłaconą fakturę VAT nr [...] z tytułu leczenia sanatoryjnego oraz opłaty RTV na kwotę 252 złotych oraz potwierdzenie zapłaty opłaty uzdrowiskowej w wysokości 84,00 złotych za pobyt w dniach od [...] stycznia 2019 roku do [...] stycznia 2019 roku w Szpitalu "A" w I., Tym samym zgłoszona potrzeba bytowa została zaspokojona przez stronę.

Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Wyraził w niej swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia powołując się na udzielanie świadczeń osobom innych narodowości. Nie sformułował jednak żadnego zarzutu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.),), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Rozstrzygana sprawa dotyczy zasiłku celowego przyznawanego na podstawie art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507). Jest on przyznawany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Za takie uważa się pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Należy jednak podkreślić, że przyznanie powyższego zasiłku opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 września 2019 r. sygn. II SA/Po 318/19 – wszystkie orzeczenia za CBOSA).

Skoro więc zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej i w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 u.p.s., to prawidłowy jest wniosek, że z przepisu tego nie wynika indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie w nim przewidzianej (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 3348/18). Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób, wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. W takich sytuacjach odmowa ich przyznania osobie ubiegającej się o tego rodzaju świadczenia może być podyktowana wyłącznie brakiem dostatecznych środków na ich pokrycie i to nawet wówczas, gdy potencjalny beneficjent, z uwagi na swoją sytuację osobistą i majątkową, spełnia kryteria niezbędne do ich otrzymania.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie były prawidłowe. Przede wszystkim Sąd zauważa, iż potrzeba skarżącego została zaspokojona przed wydaniem rozstrzygnięcia. W aktach sprawy znajduje się faktura VAT nr [...] z tytułu leczenia sanatoryjnego oraz potwierdzenie zapłaty opłaty uzdrowiskowej w wysokości 84,00 złotych za pobyt w dniach od [...] stycznia 2019 roku do [...] stycznia 2019 roku w Szpitalu "A" w I. Skarżący domaga się zatem swojego rodzaju zwrotu kosztów podróży, a zasiłek celowy takiej funkcji nie pełni.

Niezależnie od tego organy administracji w sposób przekonujący wykazały swoje stanowisko w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku. Powołały się przy tym na sytuację dochodową skarżącego i zakres udzielonej mu dotychczas pomocy. W pełni należy zgodzić się zarówno z Prezydentem Miasta B., jak i SKO w Katowicach, że ograniczoność środków przeznaczanych na pomoc społeczną uniemożliwia zaspokojenie wszystkich potrzeb mieszkańców i konieczne jest w tym zakresie odpowiednie miarkowanie, i uznanych potrzeb, i posiadanych środków.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.