Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej specjalistycznych usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) podatku od towarów i usług.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie przez Z. W. terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Kolegium z dnia [...], nr [...].

W podstawie prawnej postanowienia organ powołał art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i art. 129 § 1-2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia Kolegium wskazało, iż w dniu 22 czerwca 2009 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej wskazaną wyżej decyzją o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Kolegium z dnia 3 września 2007 r., która została mu doręczona w dniu 5 czerwca 2009 r. W związku z tym termin do wniesienia środka zaskarżenia upłynął w dniu 19 czerwca 2009 r. Składając zatem środek zaskarżenia po tej dacie - zdaniem organu - skarżący uchybił ustawowemu terminowi nie składając jednocześnie wniosku o jego przywrócenie.

Postanowienie to stało się przedmiotem skargi Z. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarżący wnosząc o uchylenia zaskarżonego postanowienia podniósł, iż w jego ocenie decyzję doręczono w dniu 8 czerwca 2009 r. Nawet gdyby decyzję doręczono 5 czerwca 2009 r. to - zdaniem skarżącego - "uchybienie terminowi jest nikłe a sprawa kluczowa". Nadto wskazał, iż Kolegium z urzędu wie, iż od lat jest niepełnosprawny "co wystarczająco uprawdopodabnia uchybienie terminu z powodu choroby". W takiej sytuacji organ z urzędu winien rozpatrzyć, mimo braku wniosku o przywrócenie terminu, tę kwestie pozytywnie z uwagi na znane mu fakty z urzędu. Brak pouczenia oraz wystąpienia organu o złożenie takiego wniosku jest wyrazem uchylania się organu od załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ ponownie zaakcentował, że wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło z uchybieniem czternastodniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Przy dokonaniu tej czynności strona nie zgłaszała natomiast wniosku o przywrócenie wspomnianego terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada wymogom prawa.

Na wstępie godzi się podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) od decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji. Jest ono postanowieniem formalnym, bo organ stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego, zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania administracyjnego.

Przechodząc zatem do kwestii merytorycznej, jaką w rozpoznawanej sprawie jest wyłącznie zgodność z prawem postanowienia wydanego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie) nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Stosownie zatem do treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia stronie. Natomiast, jak stanowi art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Jak podkreśla się zarówno w doktrynie jak i w judykaturze warunkiem skuteczności czynności prawnej, jaką w niniejszej sprawie jest wniesienie przez stronę postępowania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu w myśl bowiem przywołanych przepisów powoduje bezskuteczność odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy ma zatem obowiązek w momencie gdy wpływa do niego odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) zbadać w pierwszej kolejności, w ramach postępowania wstępnego, czy odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ) zostało wniesione w terminie.

Rozpatrzenie odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi bowiem o rażącym naruszeniu prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem nic innego jak weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości, stosownie do zasady ogólnej kodeksu postępowania administracyjnego trwałości decyzji ostatecznych statuowanej w art. 16 § 1 k.p.a. (por. B. Adamiak [w]: B. Adamika, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006, s. 598 a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2405/07, publ.: LEX nr 484921).

Trzeba przy tym wyjaśnić, że każde, nawet nieznaczne przekroczenie ustawowego terminu stanowi jego uchybienie gdyż jest to okoliczność (kategoria) obiektywna. Należy również zaakcentować, iż treść przywołanego już art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na związany charakter rozstrzygnięcia i nie pozostawia organowi odwoławczemu jakiejkolwiek sfery uznania (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1225/06, publ.: LEX nr 320589).

Jednakże aby złagodzić te negatywne skutki uchybienia terminu ustawowego do dokonania czynności prawnej ustawodawca wprowadził instytucję przywrócenia przez organ terminu do podjęcia czynności procesowej przez stronę postępowania administracyjnego. Instytucja przywrócenia terminu unormowana jest w art. 58 k.p.a. Z jego treści wynika, iż przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) uzależnione jest od spełnienia przez zainteresowanego czterech przesłanek przywrócenia terminu, które muszą być spełnione kumulatywnie (łącznie), a mianowicie:

1) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu,

2) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu.

3) dochowanie przez zainteresowanego zawitego (nieprzywracalnego) terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec od dnia ustania przyczyny uchybienia i wynosi 7 dni;

4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin - np. wniesienie odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, iż z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że doręczenie Z. W. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] nastąpiło za pośrednictwem poczty w dniu 5 czerwca 2009 r. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zwrotnym potwierdzeniu odbioru (vide: karta 73 akt administracyjnych). W konsekwencji, termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął z dniem 19 czerwca 2009 r. Równocześnie jest poza sporem, że skarżący swój wniosek o ponowne rozpatrzenie złożył osobiście w siedzibie Kolegium dopiero w dniu 22 czerwca 2009 r. (vide: prezentata organu na tym wniosku – karta 76 akt administracyjnych).

Jednocześnie, - co należy podkreślić - bezspornym jest, iż skarżący przed wydaniem zaskarżonego aktu nie zgłaszał wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ani nie powoływał się na okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że opóźnienie w dokonaniu tej czynności procesowej nastąpiło bez jego winy. W związku z tym nie ulega wątpliwości, iż tym samym nie została spełniona przez niego pierwsza z przesłanek do ewentualnego przywrócenia terminu przez organ, wskazana w art. 58 k.p.a.

Brak spełnienia tej przesłanki powoduje, iż bezprzedmiotowe są rozważania na temat spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych do ewentualnego przywrócenia terminu. Należy bowiem wyraźnie podkreślić iż przywrócenie terminu jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości. Przywrócenie terminu nie może zatem nastąpić z urzędu przez organ odwoławczy. Powoływanie się przez skarżącego na posiadane przez niego schorzenia - znane w jego ocenie organowi z urzędu - dopiero na etapie postępowania sądowego nie może rzutować na ocenę zaskarżonego aktu. Sąd nie jest bowiem adresatem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, albowiem Sąd kontroluje jedynie prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji i nie jest trzecią instancją postępowania administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny może jedynie przeprowadzić kontrolę, natomiast nie dysponuje żadnymi uprawnieniami umożliwiającymi mu merytoryczne rozstrzyganie w sprawie, a tym samym nie dysponuje możliwościami przywracania uchybionego terminu.

Reasumując, w ocenie sądu, podczas wydawania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to skutkuje koniecznością, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenia skargi.

O wynagrodzeniu adwokata, ustanowionego dla skarżącego z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 ww. ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).