Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 24/23 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr l.dz. [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek J. W. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 24/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. W. (dalej: wnioskodawca, skarżący) na decyzję Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (dalej: organ) z dnia 26 sierpnia 2022 r. l.dz. [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I), zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II).

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Wnioskiem z dnia 20 września 2021 r. skarżący zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych (dalej: OIRP) o udzielenie informacji publicznej w zakresie dotyczącym poniższych pytań:

A) Czy postępowanie prowadzone przez Rzecznika Dyscyplinarnego przy OIRP Warszawa za numerem/sygnaturą RD [...] jest w toku, czy też się zakończyło, ewentualnie w jaki sposób zostało ono ukończone?

B) W przypadku gdyby postępowanie, o którym mowa w punkcie A, było w toku, proszę o informację, na jakim etapie jest wyżej wymienione postępowanie?

C) W przypadku gdyby postępowanie, o którym mowa w punkcie A, uległo zakończeniu, proszę o nadesłanie odpisu orzeczenia kończącego wraz z pisemnym uzasadnieniem oraz wykazu dokumentów zgromadzonych w postępowaniu, o którym mowa w punkcie A.

D) W przypadku gdyby w ramach postępowania, o którym mowa w punkcie A, doszło do ukarania jakiegokolwiek radcy prawnego, proszę o informację, jaki rodzaj sankcji został zastosowany i czy orzeczona kara została wykonana?

Pismem z dnia 28 września 2021 r. organ poinformował skarżącego, że poinformował skarżącego, że żądane dokumenty nie stanowią informacji publicznej. Wobec tego skarżący wniósł skargę na bezczynność organu, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 lipca 2022 r. w sprawie sygn. akt II SAB/Wa 16/22 uwzględnił, zobowiązując organ do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 20 września 2021 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że dane dotyczące postępowań i orzeczeń dyscyplinarnych członka samorządu zawodowego radców prawnych, a więc osoby wykonującej zawód zaufania publicznego, stanowią informacje publiczne.

W konsekwencji powyższego wyroku, organ decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r. I.dz. [...], wydaną na podstawie art. 16 w zw. z art. 5 ust. 2 i 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 20 września 2021 r., odmówił udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazano, że prawo do informacji publicznej nie ma charakteru bezwzględnego, a ustawodawca dopuścił możliwość jej ograniczenia na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

W ocenie organu dla rozstrzygnięcia, czy organ ma obowiązek zastosowania w przedmiotowej sprawie normy wynikającej z przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. należy rozważyć, czy wniosek dotyczy informacji o zidentyfikowanej przez wnioskodawcę lub możliwej do zidentyfikowania przez niego osoby fizycznej. Innymi słowy należy rozważyć, czy wnioskodawca, składając wniosek, wie lub może łatwo ustalić, o kogo w tym wniosku chodzi, tj. wie lub może łatwo ustalić, jakiego radcy prawnego dotyczy postępowanie dyscyplinarne, którego sygnaturę wskazał we wniosku.

Organ wskazał, że pod sygn. RD [...] prowadził czynności wyjaśniające w sprawie radcy prawnego, którego dotyczy wniosek dostępowy. Czynności wyjaśniające w ww. sprawie były prowadzone na skutek zawiadomienia złożonego przez osobę prawną - spółkę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: Spółka), w imieniu której działał M. W. – Prezes Zarządu Spółki. Wnioskodawca, składając niniejszy wniosek o dostęp do informacji publicznej, posłużył się adresem do korespondencji stanowiącym adres siedziby Spółki, co oznacza, że w niniejszej sprawie będzie odbierał korespondencję w siedzibie tej Spółki. Ponadto wnioskodawca, jak wynika z danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym Spółki, w okresie poprzedzającym złożenie przedmiotowego wniosku o dostęp do informacji publicznej pełnił funkcję prokurenta samoistnego w Spółce, wobec czego miał nieograniczony dostęp do danych zgromadzonych w Spółce, w tym do danych osobowych radcy prawnego, o którego sprawę wnioskodawca pyta. Jednocześnie organ zauważył, że wnioskodawca nie pyta o żadną inną sprawę lub sprawy z zakresu funkcjonowania OIRP.

Z uwagi na powyższe organ uznał, że wnioskodawca żąda informacji o osobie fizycznej, której dane osobowe przynajmniej w postaci imienia i nazwiska oraz wpisu na listę radców prawnych w OIRP są mu znane. Dlatego też w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i wypływająca z niego ochrona prawa do prywatności, którą objęte są również dane zgromadzone w postępowaniu dyscyplinarnym, prowadzonym przez samorząd zawodowy. Radca prawny, którego dotyczy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, nie pełni funkcji publicznej, a organ nie dysponuje oświadczeniem radcy prawnego o rezygnacji z przysługującego mu prawa do prywatności. Brak jest więc w niniejszym przypadku podstaw do ograniczenia zakresu zastosowania normy wypływającej z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Skarżący zaskarżył ww. decyzję w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zawnioskował o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zgodnie z ww. prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawód radcy prawnego ma status zawodu zaufania publicznego, a ponadto podkreślono, że udzielenie odpowiedzi na pytania zawarte w punktach A, B i D wniosku dostępowego nie obligowały organu do podania danych osobowych radcy prawnego, którego zapytanie dotyczyło, a jedynie przebiegu i ewentualnego wyniku postępowania dyscyplinarnego. Skarżący wskazał również, że realizacja żądania zawartego w punkcie C wniosku dostępowego byłaby możliwa po dokonaniu anonimizacji danych osobowych radcy prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację wskazaną w uzasadnieniu decyzji.

Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku powołano treść art. 1 § 1-2, art. 134 § 1, art. 153 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 16/22 wynika, że żądane przez skarżącego informacje są informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ocena prawna zawarta w tym wyroku wiąże organy administracji i Sąd orzekający w tej sprawie. W sprawie tej Sąd podkreślił, że dane dotyczące postępowań i orzeczeń dyscyplinarnych członka samorządu zawodowego radców prawnych, a więc osoby wykonującej zawód zaufania publicznego, stanowią informacje publiczne tak w świetle przesłanki ogólnej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), jak i przesłanki szczególnej (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Kolejno Sąd pierwszej instancji powołał treść art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 6 ust. 2 u.d.i.p., art. 115 § 13 pkt 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1138 ze zm., dalej: k.k.) oraz przywołał przykłady z orzecznictwa wskazujące, że orzeczenia dyscyplinarne wraz z uzasadnieniami w konkretnie określonych sprawach są dokumentami stanowiącymi informację publiczną. Sąd pierwszej instancji skonstatował, że żądanie udostępnienia danych i dokumentów opisanych we wniosku dostępowym dotyczy informacji publicznych, bowiem przedmiotem udostępnienia są informacje publiczne dotyczące działalności organów lokalnych samorządu zawodowego w zakresie wykonywania zadań publicznych, określonych m.in. w art. 41 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166, dalej: ustawa o radcach prawnych), tj. sprawowanie nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu przez radców prawnych.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była weryfikacja prawidłowości wydanej przez organ decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej. Sąd pierwszej instancji przytoczył treść będącego podstawą prawną wydanej decyzji przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i wskazał, że w ocenie organu radca prawny nie jest osobą pełniącą funkcję publiczną, natomiast w treści uzasadnienia ww. wyroku o sygn. akt II SAB/Wa 16/22 wskazano, że radca prawny, to osoba wykonująca zawód zaufania publicznego, nie precyzując, że jest to osoba pełniąca funkcję publiczną. W ocenie Sądu pierwszej instancji należy jednak uznać radcę prawnego jako osobę wykonującą zawód zaufania publicznego, która realizuje funkcje i zadania publiczne, a zatem nie jest osobą prywatną, a podczas i w związku z realizowaniem czynności zawodowych korzysta z ochrony prawnej przysługującej sędziemu i prokuratorowi (art. 12 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Na potwierdzenie tej tezy Sąd pierwszej instancji przytoczył stosowne przykłady z orzecznictwa sądowoadministracyjnego i podkreślił, że radca prawny, którego zadaniem jest świadczenie obywatelom i podmiotom prawnym pomocy prawnej spełnia funkcje publiczne, co skutkuje możliwością udostępnienia informacji publicznej w zakresie prowadzonego przez samorząd zawodowy wobec radcy prawnego (niewskazanego z imienia i nazwiska) postępowania dyscyplinarnego o wymienionej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji brak było podstaw do reglamentacji prawa do informacji publicznej w oparciu o art. 5 ust. 2 u.d.i.p., ponieważ regułą jest dostęp do informacji publicznej, zaś odmowę należy traktować jako wyjątek, którego nie można interpretować rozszerzająco.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, zaskarżając go w całości i zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 17 ust 1, art. 61 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 47 i art. 51 ust. 1 Konstytucji RP oraz w związku z art. 2 i art. 4 ustawy radcach prawnych przez błędną jego wykładnię polegająca na przyjęciu, że wykonywanie zawodu zaufania publicznego jest tożsame z pełnieniem funkcji publicznej i w konsekwencji przyjęcie, że osobą pełniącą funkcję publiczną jest - automatycznie - każda osoba wykonująca zawód radcy prawnego, bez względu na to, na rzecz kogo i jakiego rodzaju świadczy pomoc prawną; w konsekwencji zaskarżonym wyrokiem Sąd pierwszej instancji dokonał błędnego – w wyniku wadliwej wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p. – przyjęcia, że możliwe jest udostępnienie informacji publicznej w zakresie prowadzonego przez samorząd zawodowy wobec radcy prawnego postępowania dyscyplinarnego (do którego zastosowania mają odpowiednio przepisy o postępowaniu w sprawach karnych) o wskazanej sygnaturze bez konieczności zastosowania przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stanowiącego ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku/wynik sprawy, art. 151 p.p.s.a. przez jego błędne niezastosowanie (tj. przez brak oddalenia skargi w całości) oraz art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. (przez błędne zastosowanie) polegające na uwzględnieniu skargi w sytuacji dokonania przez Sąd uprzedniej błędnej oceny zgromadzonego w aktach sprawy administracyjnej materiału dowodowego, w wyniku której to wadliwej oceny (i błędnych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy) Sąd uznał, że wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczył nieznanego wnioskodawcy z imienia i nazwiska radcy prawnego, w sytuacji gdy w rzeczywistości wniosek dotyczył konkretnej - znanej wnioskodawcy z imienia i nazwiska – osoby; to błędne ustalenie Sądu pierwszej instancji miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do uznania, że w sprawie możliwe było udostępnienie informacji publicznej w zakresie prowadzonego wobec radcy prawnego postępowania dyscyplinarnego o wskazanej przez wnioskodawcę sygnaturze, bez konieczności odwoływania się do przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Wskazując na ww. zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi, a następnie jej oddalenie w całości, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonej w niej podstawy.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie rozpoznane zostaną zarzuty naruszenia prawa materialnego, gdyż na gruncie rozpoznawanej sprawy są on najdalej idące. Ich istota jest związana z zakresem dostępu do informacji publicznej.

Powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że co do zasady informacją publiczną w rozumieniu przywołanej wyżej ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich, i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi się odnosić do sfery faktów.

Art. 61 ust. 1-2 Konstytucji RP gwarantuje każdemu dostęp do informacji publicznej. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Z kolei z ustępu 2 wynika, że prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku i obrazu. Z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach, ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Ograniczenie to musi mieć swoją wyraźną podstawę w ustawie, nie może być oparte na domniemaniu. Musi też posiadać materialną legitymację, a więc jego wprowadzenie jest możliwe jedynie z uwagi na konieczność ochrony wartości wymienionych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP.

Konstytucja bardzo ogólnie zakreśliła zakres przedmiotowy prawa do informacji publicznej przez wskazanie, iż chodzi o informacje o działalności organów władzy publicznej. Zakres podmiotowy prawa do informacji publicznej oznaczony został przez wskazanie, iż dotyczy ona organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Konstytucja na plan pierwszy wysuwa kryterium przedmiotowe, uznając że istota informacji publicznej skoncentrowana jest w działalności organów i innych podmiotów. Wolą ustrojodawcy jest, by za informację publiczną była uznawana informacja o całej działalności wszystkich organów czy podmiotów władzy publicznej. Wypływa z tego wniosek, że pod pojęciem działalności rozumieć należy działalność wykonywaną we wszystkich formach prawnych, we wszystkich sferach aktywności związanych z wykonywaniem kompetencji poszczególnych władz.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że użyte w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.) sformułowanie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od zawartego w art. 61 ust. 1 zd. drugie Konstytucji RP określenia "zadania władzy publicznej". Pojęcia te różnią się zakresem podmiotowym, albowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy władzy lub podmioty, którym te zadania zostały powierzone. Sformułowanie "zadania publiczne" pomija bowiem element podmiotowy użyty w określeniu "zadania władzy publicznej". Zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności ustawowego przekazywania im tych zadań (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 18 sierpnia 2010 r.; sygn. akt I OSK 851/10, 24 września 2014 r.; sygn. akt 655/14, 15 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 312/15, 12 kwietnia 2016 r.; sygn. akt I OSK 3132/15).

Jak trafnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, informacją publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje treść i charakter żądanej informacji. Udostępnieniu podlega więc informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p.), w szczególności dotycząca treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Z żądaniem udostępnienia dokumentu urzędowego mamy także do czynienia w przypadku podejmowania przez samorząd zawodowy rozstrzygnięć dotyczących postępowań dyscyplinarnych. Rozstrzygnięcia sądów dyscyplinarnych samorządów zawodowych nie odnoszą się do spraw organizacyjnych ani porządkowych, lecz do spraw publicznych, gdyż służą realizacji zadań publicznych, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji i ustawie, a w szczególności ochrony życia i zdrowia społeczeństwa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Op 46/14). W związku z powyższym sprawowanie władzy dyscyplinarnej przez organy samorządu zawodowego jest formą wykonywania władzy publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 196/13).

W tym miejscu podkreślić należy, że zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej (art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, Dz.U. z 2022 r., poz. 1166 ze zm., dalej: ustawa o radcach prawnych), a w szczególności udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed urzędami i sądami w charakterze pełnomocnika lub obrońcy (art. 6 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych). Ponadto, tytuł zawodowy "radca prawny" podlega ochronie prawnej (art. 1 ust. 2 ww. ustawy o radcach prawnych), a radca prawny podczas i w związku z wykonywaniem czynności zawodowych korzysta z ochrony prawnej przysługującej sędziemu i prokuratorowi (art. 12 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych). Z powyższego wynika, że radca prawny, jako osoba wykonująca zawód zaufania publicznego i korzystająca w związku z jego wykonywaniem z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym, realizuje zatem funkcje i zadania publiczne. Istota jego działalności sprowadza się do zapewnienia obywatelom fachowej pomocy prawnej i zastępstwa procesowego, co z kolei kwalifikuje się jako pełnienie funkcji publicznej.

Immanentną cechą działalności zawodowej radców prawnych jest jej publiczny charakter, co potwierdza treść art. 11 ust. 2 Kodeksu etyki radcy prawnego (załącznik do uchwały Nr 884/XI/2023 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 7 lutego 2023 r.). Uchybieniem godności zawodu radcy prawnego jest bowiem w szczególności takie postępowanie radcy prawnego, które mogłoby zdyskredytować go w opinii publicznej lub podważyć zaufanie do zawodu radcy prawnego.

Zwrócić należy także uwagę na dyspozycję art. 11 ust. 1-2 ustawy o radcach prawnych), według którego radca prawny przy wykonywaniu czynności zawodowych korzysta z wolności słowa i pisma w granicach określonych przepisami prawa i rzeczową potrzebą. Nadużycie tej wolności stanowiące ściganą z oskarżenia prywatnego zniewagę lub zniesławienie strony, jej pełnomocnika lub obrońcy, kuratora, świadka, biegłego lub tłumacza, podlega ściganiu tylko w drodze dyscyplinarnej. Jest to immunitet o charakterze materialnym, co oznacza, że czyn popełniony przez radcę prawnego w związku z wykonywaniem zawodu nie będzie przestępstwem, lecz deliktem dyscyplinarnym, o którym orzekać może wyłącznie sąd dyscyplinarny. Wskazana prerogatywa sądu dyscyplinarnego świadczy o publicznym charakterze wykonywanych przez niego zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości (zob. w tej materii wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wr 56/18).

Na gruncie spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym, lecz dotyczących osób wykonujących zawód adwokata, utrwalony jest w judykaturze pogląd, zgodnie z którym brak jest możliwości skorzystania przez adwokata z ograniczenia dostępu do informacji publicznych, które go dotyczą, z powołaniem się na prywatność osoby fizycznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 2932/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1826/17; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 175/25; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2025 r., sygn. akt III OSK 486/25). Nie oznacza to jednak, że wszystkie informacje dotyczące adwokata są związane z wykonywaniem zadań władzy publicznej. Takimi informacjami nie są przykładowo informacje dotyczące aktywności zawodowej adwokata i aplikanta adwokackiego w sprawach konkretnych podmiotów, czyli związane z tajemnicą zawodową. Natomiast informacje ogólne, dotyczące wykonywania zawodu przez konkretnego adwokata, odnoszące się do jego wykształcenia, tytułu naukowego, miejsca i formy prowadzonej działalności, ewentualnych postępowań dyscyplinarnych, działalności w samorządzie adwokackim, będą stanowiły informację publiczną (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 2697/21). Uwagi te należy odnieść w drodze analogii do radcy prawnego z uwagi na tożsamość pełnionych funkcji w sferze publicznej przez omawiane zawody.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości fakt, że organ będący adresatem wniosku jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a celem wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest uzyskanie informacji publicznej od podmiotu realizującego zadania publiczne, tj. samorządu zawodowego (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.). Treść wniosku dostępowego dotyczy bowiem udostępnienia informacji dotyczących przebiegu postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec osoby wykonującej zawód radcy prawnego oraz ewentualnie sposobu zakończenia tego postępowania; wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej w żadnym zakresie wniosek ten nie dotyczy udostępnienia danych osobowych, a zatem ta iluzoryczna okoliczność nie może stanowić ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Treść wniosku dostępowego odnosi się do sfery faktów.

Również zarzuty naruszenia prawa procesowego należy uznać za bezpodstawne.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a., podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednolity pogląd, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzuty te nie są trafne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14; z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 78/14; z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1442/13; z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1443/13). Należy zauważyć, że art. 151 p.p.s.a., który reguluje sposób rozstrzygnięcia sprawy, nie mógł stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż błąd w postaci uwzględnienia lub oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji, jest następstwem uchybienia innym przepisom procedury sądowoadministracyjnej, stosowanym w fazie wcześniejszej niż etap orzekania tj. w fazie kontroli zaskarżonego aktu. Podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepis określający samo rozstrzygnięcie (por. H. Knysiak – Molczyk Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 240, i powołane tam orzecznictwo). Należy dodać, że do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c lub art. 151 p.p.s.a. mogłoby dojść jedynie wyjątkowo, gdyby Sąd pierwszej instancji nadał orzeczeniu inną formułę niż przewidziana w powołanym przepisie. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca.

Pozbawiony zasadności jest także zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji orzekał na podstawie akt rozpoznawanej sprawy i nie wykroczył poza ich zakres. Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przekazane wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu akta administracyjne. W konsekwencji naruszenie normy prawnej z art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na oddaleniu skargi pomimo niekompletnych akt sprawy, pominięciu istotnej części akt sprawy, przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a., ewentualnie oparciu wyroku na dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1277/18 oraz z 3 października 2019 r., sygn. akt II GSK 591/17). Żadne z tych naruszeń nie miało miejsca w tej sprawie. Podkreślenia natomiast wymaga fakt, że przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie służy kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego, ani zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2023 r., sygn. akt II FSK 1955/20 oraz z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 99/21), a zarzut właśnie tak sformułowany postawił autor skargi kasacyjnej.

Mając na uwadze powyższe argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego od organu w pkt. II wyroku, albowiem strona skarżąca takowych kosztów nie poniosła – odpowiedź na skargę kasacyjną została sporządzona i wniesiona samodzielnie przez skarżącego.