Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. J. i E. T.– J. o przyznanie pomocy ze względu na trudną sytuację bytowo-materialną postanawia: wskazać Prezydenta m.st. Warszawy jako organ właściwy w sprawie

Wójt Gminy K., działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójt Gminy K. a Prezydentem m.st. Warszawy, przez wskazanie Prezydenta m.st. Warszawy jako organu właściwego dla załatwienia sprawy dotyczącej wniosku D. J. i E. T.– J. o przyznanie pomocy ze względu na trudną sytuację bytowo-materialną.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 16 stycznia 2015 roku D. J. wskazujący swój adres: ul. [...], Warszawa złożył wniosek w Ośrodku Pomocy Społecznej Filia I Dzielnicy [...] m.st. Warszawy o udzielenie "wszelkiej możliwej pomocy i zapomóg ze względu na bardzo trudną sytuację bytowo-materialną" w ich trzyosobowej rodzinie. Wywiad został przeprowadzony z żoną D. J. – E. T.-J. w miejscu zamieszkania rodziny tj. Warszawa ul. [...], w dniu 26 stycznia 2015 roku, pracownik jednak nie wypełnił VIII części wywiadu - plan pomocy i działań na rzecz osoby lub rodziny. Następnie wywiad wraz ze zgromadzoną dokumentacją pismem datowanym 06 lutego b.r , a otrzymanym w dniu 23 lutego b.r, przekazano Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K., jako zdaniem OPS Filia I Dzielnicy [...] organowi właściwemu do załatwienia sprawy, wskazując, że E. J.-T. przebywa w noclegowni.

Małżonkowie są zameldowani na pobyt stały D. J. [...], E. T.-J. [...]. Z informacji uzyskanych z wywiadów od samych zainteresowanych i ich rodziców wynika, że młodzi ludzie starają się ustabilizować sobie życie. Nie mając jednak możliwości podjęcia zatrudnienia w ich miejscach stałego zameldowania, korzystając z pomocy rodziny podjęli decyzję o wyjeździe. W dniu 04 stycznia 2015 roku podpisali umowę najmu mieszkania ul. [...], w Warszawie na okres do 04 lipca 2015 r. z możliwością przedłużenia, gdzie mieszkają. Małżonkowie obydwoje poszukiwali zatrudnienia bowiem mają na utrzymaniu niespełna 3 letniego syna, którym się zamiennie opiekują.

Nie mając pracy nawet dorywczej zgłosili się do Ośrodka Pomocy Społecznej Filia I Dzielnicy [...] m.st. Warszawy o udzielenie stosownej pomocy. Po przekazaniu OPS-owi w K. dokumentacja została uzupełniona o wywiady u rodziców małżonków w trybie art. 103 ustawy o pomocy społecznej. Zgromadzoną dokumentację wysłano w dniu 17 marca 2015 roku do OPS Filia I Dzielnicy [...] jako naszym zadaniem organowi właściwemu do rozpatrzenia sprawy.

OPS Filia I Dzielnicy [...] w piśmie z dnia 26 marca 2015 roku nie uznał się za organ właściwy do podjęcia decyzji i przekazał je do OPS K. powołując się m.in. na fakt wypłacania przez OPS K. świadczeń rodzinnych.

OPS w K. nie uznał się organem właściwym do podjęcia decyzji, bowiem:

1. wnioskodawca i jego małżonka nie są osobami bezdomnymi w rozumieniu art.6 pkt.8 ustawy o pomocy społecznej,

2. mają podpisaną formalną umowę najmu mieszkania w Warszawie na okres od 04 stycznia do 04 lipca 2015 roku z możliwością przedłużenia,

3. wnioskodawca pracuje na umowę zlecenie od lutego do kwietnia 2015 roku,

4. małżonka wnioskodawcy podjęła kurs przygotowawczy w firmie, która daje jej możliwość zatrudnienia po pomyślnym ukończeniu szkolenia,

5. złożyli zgodnie z oświadczeniem dokumenty dla syna o miejsce w przedszkolu w L., lecz tylko dlatego, aby zabezpieczyć taką ewentualność w przypadku gdy już ostatecznie nie będą mieli możliwości mieszkania w Warszawie,

6. w przeprowadzonej rozmowie telefonicznej dnia 02 kwietnia br. małżonka wnioskodawcy stwierdziła, że zostali wyrejestrowani jako bezrobotni z PUP L., bowiem mąż podjął pracę, a ona wiedząc o szkoleniu nie zgłosiła się na wizytę, mają zamiar nadal mieszkać w Warszawie, ze względu na większą dostępność pracy, a ich syn zapisany jest do lekarza w Warszawie, co świadczy o zamiarze stałego pobytu,

7. przyznanie świadczeń rodzinnych było możliwe, bowiem małżonka wnioskodawcy ma stały meldunek na terenie Gminy K. i nie jest konieczne, aby świadczenia przyznane na określony czas przenoszone były do miejsca aktualnego pobytu, może osoba takie świadczenia otrzymywać w miejscu zameldowania lub w miejscu pobytu po udokumentowaniu, że nie uzyskuje ich w miejscu zameldowania.

Wskazano, że z dokumentacji wynika, iż małżonkowie przebywają stale w Warszawie gdzie również odbierają korespondencję, fakt zawarcia przez nich umowy najmu lokalu mieszkalnego wskazuje, iż bez wątpienia miasto to stanowi dla nich centrum aktywności życiowej. Zgodnie więc z art. 101 ust. 1 gminą właściwą do podjęcia decyzji w powyższej sprawie winna być Warszawa, która mogła uznać sytuację małżonków jako szczególnie trudną w myśl art.101 ust.3, gdyż składając podanie, na utrzymaniu siebie i dziecka mieli tylko zasiłek rodzinny, po wypłaceniu stosownej pomocy finansowej gmina zobowiązana byłaby tylko do zwrotu udzielonej pomocy.

Wniesiono o wskazanie jako organu właściwego w niniejszej sprawie Ośrodka Pomocy Społecznej Filia I Dzielnicy [...] m.st. Warszawy.

W odpowiedzi na wniosek OPS w Warszawie wskazał, że Państwo J. w Warszawie wynajęli mieszkanie na okres od 1.01.2015r. do 4.07.2015r., w którym mieszkają, niemniej w ocenie organu nie wiążą swojej przyszłości z obecnym miejscem zamieszkania. Świadczy o tym m.in. złożenie wniosku o przyjęcie dziecka do przedszkola w L. a nie w Warszawie, pozostawienie syna pod opieką dziadków oraz pobieranie zasiłku rodzinnego w M. Zaznaczono, że powyższe małżonka wnioskodawcy potwierdziła w oświadczeniu złożonym w dniu 24.03.2015r. Dodatkowo podała - rozważamy powrót do L., ponieważ przerosły nas koszty utrzymania i w związku z tym zadłużyliśmy się.

W ocenie organu z oświadczenia wynika brak zamiaru stałego pobytu Wnioskodawców w Warszawie co czyni właściwym do rozpoznania sprawy Wójta Gminy K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku D. J. i E. T. – J. o przyznanie pomocy ze względu na trudną sytuację bytowo-materialną.

Punkt wyjścia do rozważań stanowią przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), które określają właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej.

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika zaś, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Pojęcie osoby bezdomnej zostało zdefiniowane w art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej. Osobą bezdomną na gruncie ustawy jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (j.t. Dz.U. z 2014, poz. 150) pod pojęciem "lokalu" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (por. post. NSA z dnia 16 listopada 2010 r., I OW 81/10).

D.J. w chwili składania wniosku o przyznanie pomocy przebywał w Warszawie przy ul. [...] na podstawie umowy najmu z której wynika, że najem ten może być przedłużany. W lokalu tym zamieszkuje również jego małżonka E. T.-J., zajmowany lokal wraz z pomieszczeniami przynależnymi, spełnia kryteria lokalu, o jakim mowa w art. 2 pkt 4) ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy (...), gdyż przeznaczony jest na pobyt ludzi, na dodatek z możliwością przedłużenia, jako że nie wskazano kryteriów przedłużenia.

W związku z tym na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s. organem właściwym w sprawie wniosku D. J. oraz E.T. – J. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej powinien być Prezydent m.st. Warszawy, według zasady, że o właściwości miejscowej organów gminy decyduje miejsce zamieszkania strony. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach k.c., który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru winno być oparte o kryteria zobiektywizowane (postanowienie NSA z 14 maja 2009 r., I OW 23/09). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swej aktywności życiowej w określonej miejscowości, co w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazuje na Warszawę. Jednocześnie charakter lokalu, w którym przebywa D. J. i jego małżonka, wyklucza uznanie ich za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s.

Z tego względu, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.