Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wykładnia przepisów k.r.i.o. oraz ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, że to sąd powszechny przyznaje wynagrodzenie za sprawowanie opieki, a także kurateli. Do kurateli stosuje się odpowiednio przepisy o opiece, to oznacza, że sąd powszechny ustala wysokość oraz wskazuje podmiot zobowiązany do pokrycia wynagrodzenia. W przypadku wskazania przez sąd powszechny, że wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych, rola organu administracji publicznej sprowadza się do wykonania czynności materialno-technicznej polegającej na wypłacie wynagrodzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi W. N. na akt Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu dla osób częściowo ubezwłasnowolnionych uchyla zaskarżony akt.

W piśmie z dnia 6 czerwca 2012 r. złożonym w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej (dalej: GOPS) w [..] W.N. zawarła żądanie wypłacenia jej wynagrodzenia na sprawowanie opieki nad ubezwłasnowolnionymi częściowo Z. i K.K. Do podania dołączyła trzy prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego w [..] przyznające jej wynagrodzenie z opisanego tytułu płatne ze środków publicznych. W postanowieniu z dnia [..] października 2011 r. sygn. akt III RNs [..] /11 przyznano W.N. wynagrodzenie z tytułu opieki nad Z.K. w kwocie po 250 zł miesięcznie za okres od dnia 14 czerwca do 30 września 2011 r. W postanowieniu z dnia [..] grudnia 2011 r. sygn. akt III RNs [..] /11 przyznano jej wynagrodzenie z tytułu opieki nad K.K. w kwocie po 250 zł miesięcznie za okres od dnia 13 października do 31 grudnia 2011 r. W postanowieniu z dnia [..] marca 2012 r. sygn. akt III RNs [..] /11 przyznano wynagrodzenie z tytułu opieki nad Z.K. w kwocie po 250 zł miesięcznie za okres od dnia 1 stycznia do 31 marca 2012 r., a z tytułu opieki nad K.K. w kwocie po 250 zł miesięcznie za okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 marca 2012 r.

W piśmie z dnia [..] lipca 2012 r. nr [..]. Kierownik GOPS poinformował wnioskodawczynię, że przepisy ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 18 ust. 1 pkt 9, art., 36 ust. 1 pkt 1 lit. h i art. 53a przewidują wypłatę ze środków publicznych wynagrodzenia przyznanego przez sąd opiekunowi. W przepisach tych nie przewidziano wypłaty wynagrodzenia kuratorowi.

W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia 13 lipca 2012 r. wnioskodawczyni wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa i zażądała ponownego rozpatrzenia podania. Podniosła, że wynagrodzenie zostało jej przyznane przez Sąd i powinno zostać jej wypłacone przez GOPS.

W piśmie z dnia 8 sierpnia 2012 r. Kierownik GOPS podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z 2 lipca 2012 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie W.N. zaskarżyła czynność z zakresu administracji publicznej polegającą na odmowie wypłaty wynagrodzenia dla kuratora osób częściowo ubezwłasnowolnionych. Strona domaga się uchylenia wymienionej czynności oraz nakazania organowi dokonania wypłaty wynagrodzenia. W uzasadnieniu skargi przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania. Wyraziła ocenę, że podstawę wypłaty żądanego świadczenia powinny stanowić przepisy ustawy o pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę Kierownik GOPS wniósł o jej oddalenie, przedstawiając argumentację zawartą w pismach kierowanych do skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 715) dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargi nie jest związany ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznaje skargi w granicach danej sprawy.

W ocenie Sądu skarga W.N. zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że skarżąca spełniła prawem określone wymogi formalne, które uzasadniają dopuszczalność jej skargi, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie organ odmówił skarżącej wypłaty wynagrodzenia za sprawowanie kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnionym uznając, że luka prawna związana z wynagrodzeniem kuratora ustanowionego z urzędu nie może zostać zastąpiona odesłaniem do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących opieki.

Sąd nie podziela takiego stanowiska. Podstawą do rozstrzygania o prawie kuratora do wynagrodzenia za sprawowanie kurateli jest art. 179 § 1 k.r.io. Zgodnie z tym przepisem organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora. Na zasadzie odesłania wynikającego z treści art. 178 § 2 k.r.io., w zakresie nie uregulowanym przez przepisy, które przewidują ustanowienie kuratora, stosuje się odpowiednio do kurateli przepisy o opiece.

Stosownie do treści art. 162 § 3 k.r.io. wynagrodzenie za sprawowanie opieki pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka została ustanowiona, a jeżeli ta osoba nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) świadczeniem z pomocy społecznej jest wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd. W myśl art. 18 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy wypłacanie wynagrodzenia za sprawowanie opieki. Natomiast na podstawie art. 53a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynagrodzenie za sprawowanie opieki wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd. Wynagrodzenie to obliczone w stosunku miesięcznym nie może przekraczać 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres poprzedzający dzień przyznania wynagrodzenia. Udzielenie świadczeń w postaci wynagrodzenia za sprawowanie opieki nie wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz wydania decyzji administracyjnej.

Z powołanych przepisów k.r.io. wynika, że sąd opiekuńczy na żądanie kuratora, orzeka o przyznaniu, bądź o odmowie przyznania wynagrodzenia należnego z tytułu sprawowania kurateli.

W regulacji dotyczącej przyznawania wynagrodzenia dla kuratora zabrakło unormowania, które wprost odnosiłoby się do sytuacji, kiedy kurator został ustanowiony z urzędu. Podkreślić jednak trzeba, że brak normy prawnej w tym zakresie nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla osób, które sprawują kuratelę.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt I FSK 93/06 (LEX nr 279784) wskazał, że w demokratycznym państwie prawnym jednostka nie może ponosić ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy, w tym zwłaszcza takich, które powodują lukę w prawie naruszającą podstawowe zasady porządku konstytucyjnego. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii.

Powyższe stanowisko Sąd w pełni podziela. Tym samym przyjęta przez organ interpretacja wyżej wskazanych przepisów nie zasługuje na akceptację.

Dodatkowo wskazać należy, że wyrażona w art. 6 k.p.a. zasada praworządności, nawiązująca w swojej treści do art. 7 Konstytucji RP, nakłada na organy obowiązek zastosowania w rozpatrywanej sprawie właściwej normy prawnej, oraz obowiązek ustalenia jej właściwego rozumienia. Przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa należy posiłkować się wnioskami płynącymi z zastosowania różnych rodzajów wykładni – językowej, systemowej, funkcjonalnej, a wreszcie celowościowej. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25.04.2003 r., III CZP 8/2003 (OSNC 2004/1/1) wyraził stanowisko, zgodnie z którym "wolno odstąpić od sensu językowego wykładni, mimo że przepis jest jasny i oczywisty, gdy prowadzi to do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne, gdy językowe znaczenie przepisu pozostaje w oczywistym konflikcie lub sprzeczności ze znaczeniem innych norm systemu, zwłaszcza gdy te normy mają wyższą moc prawną, gdy znaczenie to prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi, albo gdy znaczenie to prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego".

Reasumując, przyjąć należy, że wykładnia przepisów k.r.io. oraz ustawy o pomocy społecznej, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, że to sąd powszechny przyznaje wynagrodzenie za sprawowanie opieki, a także kurateli. Do kurateli stosuje się odpowiednio przepisy o opiece, to oznacza, że sąd powszechny ustala wysokość oraz wskazuje podmiot zobowiązany do pokrycia wynagrodzenia. W przypadku wskazania przez sąd powszechny, że wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych, rola organu administracji publicznej sprowadza się do wykonania czynności materialno-technicznej polegającej na wypłacie wynagrodzenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego, dokonując jego nieprawidłowej wykładni.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obowiązane będą uwzględnić ocenę prawną wskazaną przez Sąd w uzasadnieniu.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 146 § 1 p.p.s.a Sąd uchylił zaskarżony akt.