Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w P. na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Sokółce w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Sokółce do rozpoznania wniosku skarżącej F. Sp. z o.o. w P. z dnia 11 marca 2026 r. w części dotyczącej zapisów warunków finansowych - § 14 Umowy Nr DO.4492.2024.MZ; 2. stwierdza, że Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Sokółce dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Sokółce na rzecz skarżącej F. Sp. z o.o. w P. kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

F. w G. (dalej powoływana jako: "skarżąca", "wnioskodawca") wnioskiem z dnia 11 marca 2026 r., złożonym drogą elektroniczną, zwróciła się do Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Sokółce (dalej w skrócie: "SP ZOZ") o udostępnienie, na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), kopii obowiązującej umowy zawartej pomiędzy SP ZOZ, a spółką O., wskazując na jawność umów dotyczących wydatkowania środków publicznych.

W odpowiedzi udzielonej 25 marca 2026 r. SP ZOZ przesłał wnioskodawcy żądaną umowę w formie elektronicznej, dokonując anonimizacji (usunięcia) postanowień dotyczących warunków finansowych tejże (§ 14 umowy).

Skarżąca zakwestionowała zakres przesłanej odpowiedzi wskazując, że dane są niepełne albowiem nie zawierają wartości z § 14 umowy (warunki finansowe), a te nie podlegają anonimizacji. Powołując się na powyższe okoliczności skarżący wezwał SP ZOZ do udostępnienia pełnej treści umowy w tym zakresie.

W związku z brakiem odpowiedzi organu, skarżąca Spółka wniosła do tut. Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora SP ZOZ w Sokółce, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 nr 38 poz.167) w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,

2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U z 1997 nr 78 poz. 483) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,

3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca Spółka wskazała, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymała pełnej odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 11 marca 2026r., co oznacza pozostawanie organu w bezczynności. Argumentowała, że żądane dane w zakresie warunków finansowych, na jakich zawarta została umowa pomiędzy SP ZOZ, a spójką O., mają charakter informacji publicznej, ponieważ dotyczą wydatkowania środków publicznych przez podmiot realizujący zadania publiczne oraz gospodarujący majątkiem publicznym. Powołała się w tym zakresie na art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji obejmuje m.in. działalność organów władzy publicznej oraz innych jednostek wykonujących zadania publiczne w zakresie gospodarowania mieniem publicznym. W ocenie skarżącej wnioskowane informacje mieszczą się w konstytucyjnie i ustawowo zagwarantowanym prawie do informacji publicznej, a ich nieudostępnienie stanowi naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę SP ZOZ wniosła o jej oddalenie wyjaśniając, że nie pozostawała w bezczynności, ponieważ w ustawowym terminie udzieliła odpowiedzi na wniosek z dnia 11 marca 2026 r., przekazując drogą elektroniczną żądaną kopię umowy zawartą ze Spółką O. Tym samym doszło do realizacji obowiązku wynikającego z ustawy o dostępie do informacji publicznej, niezależnie od tego, że udostępniona informacja nie odpowiadała w pełnym zakresie żądaniu wniosku. W ocenie organu zarzut bezczynności jest niezasadny, gdyż jakikolwiek przejaw działania w sprawie - w tym udostępnienie żądanej informacji - wyłącza możliwość przypisania organowi bezczynności. Ewentualna zaś rozbieżność co do zakresu udostępnionych danych nie stanowi podstawy do uznania, że organ nie podjął działania, lecz może jedynie rodzić spór co do prawidłowości udzielenia informacji. Organ wyjaśnił też, że dokonana anonimizacja części postanowień umowy, dotyczących warunków finansowych, była uzasadniona ochroną tajemnicy przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Informacje te mają wartość gospodarczą, nie są powszechnie ujawniane i ich ujawnienie mogłoby naruszyć interesy kontrahenta oraz osłabić jego pozycję rynkową.

Jednocześnie wskazano, że dane finansowe zawarte w umowie odnoszą się do modelu współpracy w zakresie świadczenia usług medycznych o charakterze specjalistycznym, realizowanych przez podmiot zewnętrzny w ramach systemu ochrony zdrowia. Ich ujawnienie mogłoby negatywnie wpłynąć na stabilność relacji kontraktowych, w tym warunki negocjacyjne zarówno SP ZOZ, jak i jego kontrahenta, a także zaburzyć funkcjonowanie rynku usług medycznych w regionie. Organ podkreślił, że ochrona tych informacji znajduje dodatkowe uzasadnienie w realiach funkcjonowania organu, który działa w warunkach ograniczonego finansowania ze środków NFZ oraz trudnej sytuacji ekonomicznej jednostki. W takich okolicznościach ujawnienie szczegółowych warunków finansowych mogłoby dodatkowo osłabić jego pozycję negocjacyjną w przyszłych postępowaniach kontraktowych oraz wpłynąć na możliwość zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych. Konkludując SP ZOZ stwierdziło, że dokonana anonimizacja była zgodna z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i nie stanowiła naruszenia prawa do informacji publicznej, lecz realizację ustawowych ograniczeń tego prawa.

W piśmie z dnia 26 maja 2026r. skarżąca Spółka, odnosząc się do odpowiedzi na skargę, podtrzymała zarzut bezczynności wskazując, że organ nie udostępnił informacji publicznej w pełnym zakresie. Podkreśliła, że szczegółowa argumentacja dotycząca anonimizacji danych finansowych została przedstawiona dopiero w odpowiedzi na skargę, podczas gdy powinna była zostać sformułowana na etapie rozpoznania wniosku. Odnosząc się zaś do tajemnicy przedsiębiorcy, skarżąca wskazała, że żądane informacje dotyczą wydatkowania środków publicznych przez podmiot publiczny, a zatem podlegają zasadzie jawności wynikającej z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1483, dalej w skrócie: "u.f.p."), w tym art. 35 tej ustawy. Konkludując skarżąca wskazała, że dane dotyczące wynagrodzenia nie stanowią tajemnicy przedsiębiorcy w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2026r. poz. 85, dalej: "u.z.n.k."), a postanowienia umowne o poufności nie mogą wyłączać ustawowego prawa dostępu do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."). W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W analizowanej sprawie skarżąca Spółka domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: "u.d.i.p."). Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek, zgodnie z art. 10 u.d.i.p. Wniosek niewątpliwie wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zakreślając krąg podmiotów tego postępowania oraz jego przedmiot. Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego) przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego organu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością.

Jak wynika z powyższego w sprawach ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego, a także czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Poza tym zobowiązany jest ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą. Przy czym, co istotne w okolicznościach przedmiotowej sprawy, udzielenie informacji niepełnej, czy też niezgodnej z treścią żądania, należy oceniać jako bezczynność adresata wniosku o udostępnienie informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2015r., I OSK 1513/14 oraz z 17 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 3109/12 – oba dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").

Jak wynika z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 tej ustawy każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym w myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: (1) organy władzy publicznej; (2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; (3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; (4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; (5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że skarżąca Spółka była legitymowana do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, natomiast Dyrektor SP ZOZ w Sokółce, jako organ reprezentujący podmiot, który wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Bezsporne jest bowiem, że gospodarka finansowa ww. podmiotu prowadzona jest w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2026 r. poz. 156) w szczególności regulujących status podmiotów leczniczych niebędących przedsiębiorcami (art. 4 ust. 1 pkt 2), a także na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.

Kluczową kwestią w niniejszej sprawie pozostawała natomiast ocena, czy żądane przez skarżącą Spółkę informacje stanowią informację publiczną, a jeżeli tak, to czy podlegały udostępnieniu w pełnym zakresie, czy też jej udostępnienie mogło zostać ograniczone z uwagi na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy – na co powołał się organ w odpowiedzi na skargę. W konsekwencji ocenie podlegało, czy organ w prawidłowej formie załatwił wniosek skarżącej Spółki, tj. czy dokonana anonimizacja stanowiła wystarczającą formę załatwienia wniosku, czy też w tym zakresie konieczne było wydanie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej – jak stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że żądane informacje w postaci umowy nr DO.4492.2024.MZ zawartej pomiędzy SP ZOZ w Sokółce, a spółką O., stanowią informację publiczną. Pozostają one w ścisłym związku z wykonywaniem przez podmiot leczniczy zadania publicznego w zakresie ochrony zdrowia oraz gospodarowaniem środkami publicznymi, tj. realizacją świadczeń zdrowotnych w oparciu o umowę zawartą z kontrahentem. Wskazana umowa, w tym również postanowienia dotyczące warunków finansowych zawarte w § 14 tejże umowy, podlegały zatem udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ich wyłączenie mogło nastąpić jedynie na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Wątpliwości w tym zakresie, co do zasady nie miał też sam organ, albowiem w dniu 25 marca 2026r. przesłał skarżącemu kopię obowiązującej umowy. Przesłana umowa w części dotyczącej §14 "Warunki finansowe" została zanonimizowana, a zatem w tym zakresie SP ZOZ nie udzielił żądanej - informacji. Wprawdzie w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że dokonana anonimizacja postanowień § 14 umowy była uzasadniona ochroną tajemnicy przedsiębiorcy na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i jej dokonanie stanowiło prawidłową i wystarczającą formę realizacji wniosku w granicach dopuszczalnych ograniczeń ustawowych, tym niemniej stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie sądu skoro skarżącej Spółce nie udzielono pełnej informacji publicznej, zgodnie z żądaniem wniosku, ani też nie odmówiono jej udostępnienia we właściwej formie, tj. decyzji administracyjnej zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., uznać należało, że SP ZOZ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności.

W tym miejscu należy jeszcze raz przypomnieć, że jeżeli do realizacji umowy zawieranej przez podmiot publiczny wykorzystywane są środki publiczne, to informacje dotyczące warunków finansowych takiej umowy – należy uznać za informacje o charakterze publicznym w rozumieniu u.d.i.p. Z art. 33 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wynika zasada jawności gospodarowania środkami publicznymi. Ponadto z art. 35 tej ustawy wynika zasada domniemania niezastrzeżenia klauzuli dotyczącej wyłączenia jawności w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych. Przepis ten przewiduje, że klauzule umowne dotyczące wyłączenia jawności ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych lub inne podmioty, o ile wynikające z umowy zobowiązanie jest realizowane lub przeznaczone do realizacji ze środków publicznych, uważa się za niezastrzeżone, z wyłączeniem informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych przedsiębiorstwa lub innych posiadających wartość gospodarczą, w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w tajemnicy, lub w przypadku gdy jednostka sektora finansów publicznych wykaże, że informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa z uwagi na to, że wymaga tego istotny interes publiczny lub ważny interes państwa.

Niewątpliwie komentowany art. 35 ustawy o finansach publicznych miał zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem stroną wnioskowanej umowy, jest SP ZOZ w Sokółce jako jednostka sektora finansów publicznych, a sama umowa dotyczy gospodarowania środkami publicznymi w związku z realizacją świadczeń zdrowotnych. W konsekwencji nie ulega wątpliwości, że zapisy umowne, na które powołał się Dyrektor SP ZOZ w odpowiedzi na skargę - wyłączające jawność postanowień umownych z zakresu rozliczeń finansowych za usługi zdrowotne z zakresu ortopedii i traumatologii narządu ruchu nie mogą same w sobie ograniczać zasady transparentności wydatkowania środków publicznych, a ograniczenie w udostępnieniu tego typu informacji może nastąpić wyłącznie w granicach art. 5 ust. 2 u.d.i.p., tj. po wykazaniu przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy oraz zastosowaniu właściwej formy rozstrzygnięcia przewidzianej ustawą. W okolicznościach przedmiotowej organ mógł wprawdzie uznać, że żądane informacje dotyczące rozliczeń finansowych i warunków finansowych współpracy, określone w § 14 umowy, nie podlegają udostępnieniu albowiem stanowią tajemnicę przedsiębiorcy – art. 5 ust. u.d.i.p., tym niemniej podjętą w tym zakresie "argumentację" na etapie odpowiedzi na skargę – należy uznać za bezskuteczną.

W tym miejscu przypomnieć należy, że fakt, iż dana informacja stanowi informację publiczną, nie oznacza automatycznie, że podlega ona pełnemu udostępnieniu wnioskodawcy. Choć zasadą jest jawność informacji publicznej, to zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. prawo do informacji podlega ograniczeniu m.in. ze względu na prywatność osoby fizycznej oraz tajemnicę przedsiębiorcy. Ochrona tajemnicy przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., znajduje oparcie w definicji zawartej w art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, zgodnie z którą stanowią ją nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne posiadające wartość gospodarczą, co do których podjęto niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. W orzecznictwie podkreśla się, że ochrona ta obejmuje informacje znane jedynie ograniczonemu kręgowi osób, związane z działalnością gospodarczą, wobec których przedsiębiorca wyraził wolę ich nieujawniania i podjął realne działania zabezpieczające ich poufność. Tajemnica przedsiębiorcy wymaga spełnienia zarówno elementu materialnego (posiadanie wartości gospodarczej), jak i formalnego (zamiar i działania zmierzające do zachowania poufności), przy czym samo przekonanie podmiotu udostępniającego informację o jej poufności nie jest wystarczające (por. wyroki NSA z 5 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 192/13 oraz z 5 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 511/13, CBOSA).

Jak wynika z powyższego zastosowanie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wymaga każdorazowego wykazania przesłanek ograniczenia prawa do informacji, przy czym ciężar dowodu spoczywa na organie (por. wyroki NSA z 27 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3176/15 oraz z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2143/13, CBOSA). W nowszym orzecznictwie wskazuje się również, że tajemnica przedsiębiorcy może obejmować także informacje wpływające na sytuację ekonomiczną i konkurencyjność podmiotu, jeżeli ich ujawnienie mogłoby oddziaływać na jego pozycję rynkową (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt III OSK 2387/25, CBOSA). Jednocześnie podkreśla się, że ograniczenie jawności ma charakter wyjątkowy i podlega ścisłej wykładni w świetle zasady transparentności gospodarowania środkami publicznymi oraz zasady proporcjonalności (art. 33 ust. 1 ustawy o finansach publicznych oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).

Powyższe prowadzi do wniosku, że w sprawach dotyczących umów zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych ocena przesłanek z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. powinna koncentrować się na tym, czy dane objęte wnioskiem rzeczywiście mają charakter techniczny, technologiczny, organizacyjny lub gospodarczy, a ich ujawnienie może wpływać na sytuację rynkową kontrahenta, przy czym kontrahenci podmiotów publicznych muszą liczyć się z ograniczonym zakresem ochrony informacji dotyczących wydatkowania środków publicznych. Przy czym, co istotne w okolicznościach przedmiotowej sprawy, samo dokonanie anonimizacji dokumentu nie stanowi równoważnika decyzji o odmowie udostępnienia informacji. Jeżeli wniosek obejmuje informacje podlegające ochronie, a ich wyłączenie dotyczy istotnej części żądania, organ obowiązany jest zastosować tryb z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie przyjmuje się szerokie rozumienie bezczynności w sprawach dostępu do informacji publicznej, obejmujące także sytuacje udostępnienia informacji niepełnej w stosunku do treści wniosku, co oznacza, że brak pełnej realizacji żądania przy jednoczesnym braku wydania decyzji odmownej stanowi bezczynność organu (por. wyroki NSA z: 2 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1513/14; z 4 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 531/14, z 31 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2335/18, CBOSA).

Zatem w sytuacji, gdy wnioskodawcy nie udostępniono pełnej informacji publicznej zgodnie z zakresem wniosku, a jednocześnie nie wydano decyzji o odmowie udostępnienia informacji w odpowiednim zakresie, organ naraża się na zarzut bezczynności. Jeżeli bowiem uznaje, że żądane informacje podlegają ochronie na podstawie art. 5 u.d.i.p., zobowiązany jest - zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej w tym zakresie.

W okolicznościach niniejszej sprawie organ zobowiązany był do udostępnienia wnioskowanych informacji w pełnym zakresie, ewentualne zaś ograniczenie żądanych informacji mogło nastąpić wyłącznie w granicach przewidzianych w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., tj. po wykazaniu, że określone fragmenty umowy rzeczywiście stanowią tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Wymagało to ustalenia zarówno spełnienia przesłanki materialnej, polegającej na posiadaniu przez informacje wartości gospodarczej i możliwości negatywnego wpływu ich ujawnienia na sytuację kontrahenta, jak i przesłanki formalnej, związanej z podjęciem przez przedsiębiorcę skutecznych działań zmierzających do zachowania ich poufności. Ocena ta wymaga z kolei indywidualnego rozważenia okoliczności sprawy i w przypadku odmowy udostępnienia żądanej informacji - wydania decyzji administracyjnej stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zarzut bezczynności jest uzasadniony, albowiem organ nie doprowadził do prawidłowego zakończenia postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej Spółki w zakresie postanowień § 14 umowy dotyczących warunków finansowych współpracy pomiędzy SP ZOZ w Sokółce, a spółką O. Jak wskazano bowiem wyżej, organ uznając potrzebę ograniczenia żądanych informacji na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. zobowiązany był do jednoznacznego i formalnego rozstrzygnięcia sprawy w przewidzianej prawem formie, tj. decyzji administracyjnej.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej określa bowiem zamknięty katalog sposobów zakończenia postępowania zainicjowanego wnioskiem, wskazując, że podmiot zobowiązany powinien albo udostępnić informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 w zw. z art. 13 i 14 u.d.i.p.), albo - w przypadku uznania, że zachodzą przesłanki ograniczające dostęp do informacji - wydać decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie umorzyć postępowanie w przypadkach określonych w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy bezspornie zabrakło prawidłowego rozstrzygnięcia dla złożonego wniosku albowiem SP ZOZ dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego w odpowiedzi na skargę, przedstawił szczegółowe uzasadnienie dokonanej anonimizacji § 14 umowy, powołując się na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Oznacza to, że organ zajął stanowisko w sprawie, tym niemniej uczynił to dopiero na etapie postępowania sądowego, a zatem w nieprawidłowej formie i w niewłaściwym trybie postępowania. Warto zaakcentować, że odpowiedź na skargę nie może zastępować ustawowo przewidzianej formy rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której organ dokonuje selektywnego udostępnienia informacji poprzez wyłączenie jej części, co w istocie stanowi materialnoprawną odmowę w tym zakresie. Jak wskazano zaś już wyżej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej lub jej ograniczenia na podstawie przesłanek z art. 5 u.d.i.p., organ zobowiązany jest wydać decyzję administracyjną zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., gdyż wyłącznie taka forma stanowi prawidłowe zakończenie postępowania wszczętego wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej.

W konsekwencji brak wydania przez SP ZOZ decyzji w zakresie objętym anonimizacją § 14 umowy, przy jednoczesnym ograniczeniu zakresu udostępnionej informacji wyłącznie w drodze czynności faktycznej, stanowi o nieprawidłowym załatwieniu wniosku. Bezczynność organu w niniejszej sprawie polegała nie na całkowitym braku reakcji, lecz na zaniechaniu zastosowania właściwej formy prawnej rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy organ przyjął istnienie podstaw do ograniczenia dostępu do informacji. W tym kontekście należy podkreślić, że w sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej, w których dochodzi do kolizji prawa do informacji publicznej z ochroną tajemnicy przedsiębiorcy, istotne znaczenie ma nie tylko sama trafność argumentacji organu, lecz przede wszystkim prawidłowość zastosowanej procedury i formy załatwienia sprawy. Zatem nawet częściowo trafna ocena materialna przesłanek z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. nie zwalnia organu z obowiązku zastosowania przewidzianej ustawą formy działania, w szczególności wydania decyzji administracyjnej, jeżeli wniosek nie został zrealizowany w pełnym zakresie. Jak konsekwentnie wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, istotą kontroli jest nie tylko ocena merytoryczna przesłanek ograniczenia prawa do informacji, ale również weryfikacja, czy organ zastosował właściwy tryb zakończenia postępowania zainicjowanego wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 34/24, CBOSA).

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że SP ZOZ pozostawał w bezczynności w zakresie objętym wnioskiem skarżącej Spółki dotyczącym postanowień § 14 Umowy odnoszących się do warunków finansowych współpracy. Z tych względów sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Dyrektora SP ZOZ w Sokółce do rozpoznania wniosku skarżącej Spółki z dnia 11 marca 2026r. w części dotyczącej zapisów warunków finansowych zawartych w § 14 Umowy Nr DO.4492.2024.MZ, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku.

Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, co znalazło odzwierciedlenie w pkt 2 sentencji wyroku. Sąd uznał jednak, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ocena ta została dokonana z uwzględnieniem okoliczności sprawy, w szczególności faktu, że organ nie zignorował wniosku skarżącej i w ustawowym terminie podjął działania zmierzające do jego realizacji poprzez udostępnienie kopii umowy. Wadliwość działania organu polegała na błędnej wykładni przepisów regulujących dostęp do informacji publicznej i ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, a nie na świadomym lekceważeniu obowiązków ustawowych. Z tych względów sąd, działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od Dyrektora SP ZOZ w Sokółce na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.

Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Małgorzata Roleder Marek Leszczyński Anna Bartłomiejczuk