Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem W. a Burmistrzem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.R. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta L. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku

Pismem z dnia 12 września 2013 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., działającym z upoważnienia Prezydenta W., a Burmistrzem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. R. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 22 sierpnia 2013 r. do wnioskodawcy przekazany został przez Kierownika MOPS w L. do rozpoznania wniosek K. R. wraz aktami sprawy o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Powołano się przy tym na art. 102 ust 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2013 r., poz. 182 ze zm.), uznając, że K. R. jest osobą bezdomną.

W ocenie wnioskodawcy takie stanowisko jest błędne. Przytaczając treść art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, Dyrektor MOPS we W. podniósł, że K.R. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przeznaczonym na pobyt stały w celu zaspokajania swoich potrzeb mieszkaniowych, tj. w L. przy ul. [...]. Po opuszczeniu w dniu 21 sierpnia 2013 r. szpitala K. R. powrócił do mieszkania brata (które zajmował wcześniej) i miesza wraz z nim i jego rodziną. Tam znajduje się jego centrum życiowe. Ponadto z informacji uzyskanych od J.R. (brata) wynika, że K.W. chciałby być umieszczony w domu pomocy społecznej blisko aktualnego miejsca zamieszkania, tj. w okolicy L.

W związku z ustalonym stanem faktycznym, właściwość miejscowa gminy powinna zostać ustalona zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, według miejsca zamieszkania, którym w przypadku K.W. jest Miasto L. Właściwym, zatem organem do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz Miasta L.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta L. reprezentowany przez pełnomocnik wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta W. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku.

W uzasadnieniu podniesiono, że z wywiadu przeprowadzonego przez Burmistrza Miasta L. wynika, że K.W. nie posiada miejsca stałego zameldowania, a ostatnim miejscem stałego zameldowania jest: ul. [...] we W., gdzie przebywał do 2004 r. Od 2004 r. K.W. jest osoba bezdomną, przebywającą na terenie L. lub W., gdzie pomieszkiwał w wynajętych lokalach lub u brata przy ul. [...] w L. W okresie od maja do sierpnia 2013 r. K.W. przebywał w szpitalu w K. Po opuszczeniu szpitala J. R. przyjął chorego brata tylko i wyłącznie na czas oczekiwania na DPS, jednakże w dniu 29 września 2013 r. złożył oświadczenie, że nie zapewnia bratu opieki i mieszkania. W dniu 4 października 2013 r. K.W. złożył oświadczenie, że gdyby tylko miał możliwość uzyskać mieszkanie na terenie W. to chciałby tam powrócić i zamieszkać na stałe, jednocześnie oświadczył, że na terenie L. nie posiada żadnego mieszkania. Burmistrz Miasta L., mając na względzie charakter przebywania K.W. na terenie Miasta L., przyjął, że spełnia on przesłanki by uznać go za osobę bezdomną w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Gdyby jednak przyjąć, że zastosowanie w sprawie znajdzie art. 101 ust 1 ustawy o pomocy społecznej, to o zamieszkiwaniu w jakieś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej danej, dorosłej osoby fizycznej. K.W. przebywał w L. u brata, lecz były to pobyty krótkotrwałe, częstokroć w oparciu o najem i powodowane one były jego trudną sytuacją życiową. K.W. nie wyraża chęci pozostania na terenie L., lecz wyraża nadzieje na powrót do W. i z tym miejscem wiąże swoje plany życiowe. W ocenie Burmistrza Miasta L. organem właściwym do rozpoznania wniosku K.W. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta W.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku K.W. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).

Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należało, zatem w pierwszej kolejności rozważyć, czy K.W. jest osobą posiadającą miejsce zamieszkania, czy też jest osobą bezdomną.

Z akt sprawy wynika, że K.W. nie jest nigdzie zameldowany. Aktualnie przebywa u brata J.W. przy ul. [...] w L., gdzie oczekuje na skierowanie go do domu pomocy społecznej. Lokal, w którym przebywa K.W. jest lokalem mieszkalnym, o którym mowa w ustawie o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Tym samym nie są spełnione przesłanki wskazane w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej niezbędne dla uznania K.W. za osobę bezdomną. Również oświadczenie J.W. z dnia 29 września 2013 r. o tym, że nie zapewnia bratu opieki i mieszkania, nie świadczy o tym, że K.W. jest osobą bezdomną. Obecnie K.W. mieszka w L. u brata, oczekując na skierowanie do domu pomocy społecznej z uwagi na stan zdrowia gdyż jest osobą wymagającą stałej opieki, a brat nie jest w stanie sprostać temu zadaniu.

W tych okolicznościach przepisem określającym właściwość miejscową gminy jest art. 101 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W świetle tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z art. 59 ust 1 tej ustawy wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Obecnie K.W. korzysta ze wsparcia udzielonego mu przez brata w postaci zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w L. Miasto L. stanowi, zatem centrum aktywności życiowej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej. W chwili obecnej, ze względu na stan rodzinny i stan zdrowia K.W. nie można przyjąć odmiennego stanowiska. Nie można, także przyjąć – jak chce tego Burmistrz Miasta L. – że chęć zamieszkania w innej miejscowości, w tym przypadku we W. (plany na przyszłość), może przesądzać o tym, że brak jest przesłanki "zamiaru stałego pobytu" (art. 25 ustawy Kodeks cywilny).

W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust 1 ustawy o pomocy społecznej jest Burmistrz Miasta L.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Burmistrza Miasta L.