Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor sądowy WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Słupsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

W dniu 13 października 2025 r. powołując się na przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. Z 2022 r., poz. 902), powoływanej dalej jako "u.d.i.p.", M. P. wystąpił do Prokuratury Rejonowej w Słupsku z wnioskiem o udostępnienie informacji z prowadzonych postepowań przygotowawczych i umorzonych na podstawie art. 322§ 1 k.k., w następującym zakresie:

1. Z postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...] kopii:

a) Postanowienia o wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

b) Postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

c) Postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku na zażalenie o postanowieniu o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

d) Postanowienia o ponownym wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

e) Postanowienia o ponownym umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

f) Postanowienia Prokuratury Okręgowej w zw. z zażaleniem na ponowne umorzenie postępowania, o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania;

g) Zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa;

h) Protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa;

i) Zeznań pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

j) Zeznań świadków wskazanych przez pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

k) Zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania;

l) Zażalenie na postanowienie o ponownym umorzeniu postępowania.

2. Z postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...] kopii:

a) Postanowienia o wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

b) Postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

c) Postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku na zażalenie o postanowieniu o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

d) Postanowienia o ponownym wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

e) Postanowienia o ponownym umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

f) Postanowienia Prokuratury Okręgowej w zw. z zażaleniem na ponowne umorzenie postępowania, o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania;

g) Zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa;

h) Protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa;

i) Zeznań pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

j) Zeznań świadków wskazanych przez pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

k) Zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania;

l) Zażalenie na postanowienie o ponownym umorzeniu postępowania.

3. Z postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...] kopii:

a) Postanowienia o wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

b) Postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

c) Postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku na zażalenie o postanowieniu o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

d) Postanowienia o ponownym wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

e) Postanowienia o ponownym umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

f) Postanowienia Prokuratury Okręgowej w zw. z zażaleniem na ponowne umorzenie postępowania, o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania;

g) Zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa;

h) Protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa;

i) Zeznań pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

j) Zeznań świadków wskazanych przez pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

k) Zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania;

l) Zażalenie na postanowienie o ponownym umorzeniu postępowania.

4. Z postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...] kopii:

a) Postanowienia o wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

b) Postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

c) Postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku na zażalenie o postanowieniu o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

d) Postanowienia o ponownym wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

e) Postanowienia o ponownym umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

f) Postanowienia Prokuratury Okręgowej w zw. z zażaleniem na ponowne umorzenie postępowania, o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania;

g) Zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa;

h) Protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa;

i) Zeznań pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

j) Zeznań świadków wskazanych przez pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

k) Zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania;

l) Zażalenie na postanowienie o ponownym umorzeniu postępowania.

5. Z postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...] kopii:

a) Postanowienia o wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

b) Postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

c) Postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku na zażalenie o postanowieniu o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

d) Postanowienia o ponownym wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

e) Postanowienia o ponownym umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

f) Postanowienia Prokuratury Okręgowej w zw. z zażaleniem na ponowne umorzenie postępowania, o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania;

g) Zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa;

h) Protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa;

i) Zeznań pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

j) Zeznań świadków wskazanych przez pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

k) Zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania;

l) Zażalenie na postanowienie o ponownym umorzeniu postępowania.

6. Z postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...] kopii:

a) Postanowienia o wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

b) Postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

c) Postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku na zażalenie o postanowieniu o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

d) Postanowienia o ponownym wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

e) Postanowienia o ponownym umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

f) Postanowienia Prokuratury Okręgowej w zw. z zażaleniem na ponowne umorzenie postępowania, o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania;

g) Zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa;

h) Protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa;

i) Zeznań pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

j) Zeznań świadków wskazanych przez pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

k) Zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania;

l) Zażalenie na postanowienie o ponownym umorzeniu postępowania.

7. Z postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...] kopii:

a) Postanowienia o wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

b) Postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

c) Postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku na zażalenie o postanowieniu o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

d) Postanowienia o ponownym wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem;

e) Postanowienia o ponownym umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem;

f) Postanowienia Prokuratury Okręgowej w zw. z zażaleniem na ponowne umorzenie postępowania, o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania;

g) Zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa;

h) Protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa;

i) Zeznań pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

j) Zeznań świadków wskazanych przez pokrzywdzonego/zawiadamiającego;

k) Zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania;

l) Zażalenie na postanowienie o ponownym umorzeniu postępowania.

Pismem z dnia 22 października 2025 r., w odpowiedzi na wniosek, Zastępca Prokuratora Rejonowego w Słupsku poinformował wnioskodawcę, że procedura udostępnienia żądanych informacji dotyczących spraw Prokuratury Rejonowej w Słupsku o sygn. akt [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wymienione w punktach od 1 do 7 i od a-l, znajdujących się w aktach wyżej wskazanych spraw, które zostały zakończone decyzja merytoryczną, podlegają rozpoznaniu w trybie przepisów kodeksu postępowania karnego (art. 156 § 5 i § 5b). Przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) – dalej jako: "u.d.i.p." – zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 ww. ustawy nie stosuje się, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowania karnego.

W dniu 29 października 2025 r. M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Słupsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,

2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,

3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, .że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie,

4) art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 u.d.i.p. w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku ograniczenia prawa do informacji.

W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący przedstawił przebieg postępowania i wyjaśnił, że 14-dniowy termin na załatwienie wniosku upłynął bezskutecznie. Zdaniem skarżącego organ błędnie utożsamił wniosek o konkretne dokumenty urzędowe z wnioskiem o wgląd w całość akt sprawy. Organ wysyłając pismo informacyjne nie załatwił sprawy. Organ nie udostępnił bowiem żądanej informacji, ani tez nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie. Pozbawił tym samym skarżącego kontroli instancyjnej i sadowej, co stanowi rażące naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy w Słupsku wniósł o jej oddalenie. W ocenie prokuratora, art. 16 u.d.i.p. reguluje kwestię odmowy udostępnienia informacji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, ale tylko wtedy gdy chodzi o informację publiczną. W przedmiotowym przypadku zachodziła zatem niemożność udzielenia informacji w trybie przewidzianym ustawą. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów k.p.k., o czym organ poinformował skarżącego pismem z 22 października 2025 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Kontrola ta, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", obejmuje m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei art. 149 § 1b p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Stosownie zaś do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że z "bezczynnością" organu mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Celem zaś złożenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie nieuzasadnionego braku działania (zwłoki) w załatwianiu przez organ określonej sprawy administracyjnej.

W niniejszej sprawie, ze względu na przedmiot zaskarżenia, kluczowe znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej w skrócie jako "u.d.i.p.". Ustawa ta gwarantuje prawo do informacji publicznej, określając zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku skargi na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej art. 37 k.p.a. nie ma zastosowania, zatem brak ponaglenia przed złożeniem skargi nie jest wymagany i nie tamuje merytorycznego rozpoznania skargi.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Bliższe sprecyzowanie tego pojęcia obejmuje art. 6 ust. 1 ustawy, który w formie przykładowego katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź dotyczących go w jakikolwiek sposób. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzone, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (por. wyroki NSA z dnia 30 października 2002 r. sygn. akt II SA 1956/02, z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 678/11). O zakwalifikowaniu zatem określonej informacji jako publicznej decyduje treść i charakter żądanej informacji.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Ustawodawca wskazał, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

Z wyżej powołanych przepisów wynika wprost, że organ, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej co do zasady udostępnia ją wnioskodawcy w formie wskazanej we wniosku w terminie 14 dni od wpływu wniosku albo odmawia jej udostępnienia wydając decyzję administracyjną lub umarza postępowanie w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Nadto załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może nastąpić w formie zwykłego pisma w przypadku, gdy podmiot zobowiązany nie posiada żądanej informacji bądź gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną lub nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej obowiązane są organy władzy publicznej, a takim organem niewątpliwie pozostaje Prokurator Rejonowy w Słupsku, który należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, która znajduje się w jego posiadaniu. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są bowiem szeroko pojęte władze publiczne, a także podmioty dysponujące majątkiem publicznym oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Organy prokuratury mieszczą się w zakresie podmiotowym stosowania ww. ustawy.

W niniejszej sprawie nie został jednak spełniony przedmiotowy wymóg zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem sformułowane we wniosku z 13 października 2025 r. żądanie udostępnienia informacji publicznej w postaci kopii: postanowienia o wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem; postanowienia o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem; postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku na zażalenie o postanowieniu o umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem; postanowienia o ponownym wszczęciu postępowania wraz z uzasadnieniem; postanowienia o ponownym umorzeniu postępowania wraz z uzasadnieniem; postanowienia Prokuratury Okręgowej w zw. z zażaleniem na ponowne umorzenie postępowania, o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania; zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa; protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa; zeznań pokrzywdzonego/zawiadamiającego; zeznań świadków wskazanych przez pokrzywdzonego/zawiadamiającego; zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania; zażalenie na postanowienie o ponownym umorzeniu postępowania, z akt siedmiu postępowań przygotowawczych dotyczy informacji publicznej, która nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p.

Organ słusznie stwierdził, że żądana informacja pozostaje poza zakresem przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacja w kształcie objętym wnioskiem podlega bowiem rozpoznaniu jedynie w trybie przepisów kodeksu postępowania karnego tj. art. 156 § 1 k.p.k. oraz art. 156 §§ 5 i 5b k.p.k.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy tylko w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie.

O ile dostęp stron postępowania i innych podmiotów do akt sprawy uregulowany jest odrębnie, to tym samym w zakresie żądania strony o udostępnienie informacji o materiale zawartym w aktach wyłączone jest stosowanie przepisów u.d.i.p.

Zasady dostępu do akt postępowania karnego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy regulują przepisy zawarte w art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 37 ze zm.), dalej powoływanej jako "k.p.k.". I tak, art. 156 § 1 k.p.k. stanowi, że stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Z kolei przepisy art. 156 § 5, § 5a i § 5b k.p.k. odnoszą się do postępowania przygotowawczego. Zgodnie z art. 156 § 5 k.p.k. jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej. Z kolei w razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b (art. 156 § 5a k.p.k.). Przepis art. 156 § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego, o czym stanowi dodany do ustawy przepis art. 156 § 5b k.p.k. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z ), wprowadzającej w art. 3 pkt 1 lit. b normę art. 156 § 5b k.p.k. wyraźnie wskazano, że "Projekt przewiduje unormowanie w Kodeksie postępowania karnego problematyki dostępu do akt zakończonego postępowania przygotowawczego, poprzez dodanie do art. 156 przepisu, oznaczonego jako § 5b, zgodnie z którym do udostępniania takich akt stosować się będzie odpowiednio § 5 tego artykułu. Dodanie wskazanego unormowania połączone jest z wyłącznie dostosowawczą modyfikacją przepisu § 5, eliminującą z jego brzmienia fragment zdania pierwszego, który wobec dodania nowego przepisu staje się zbędny. Projektowane rozwiązanie ma na celu jednoznaczne ukształtowanie podstawy do udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych, zapewniającej możliwość szerokiego udostępnienia materiałów określonej sprawy w przypadkach takie udostępnienie uzasadniających, z drugiej zaś strony gwarantującej ochronę materiałów w sprawach, które pomimo formalnie zapadłej decyzji o zakończeniu postępowania przygotowawczego nie są sprawami zakończonymi w sensie merytorycznym (np. sprawy zakończone umorzeniem z powodu niewykrycia sprawcy przestępstwa albo braku wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie) i mogą zostać podjęte w razie ujawnienia nowych faktów, dowodów lub zaistnienia określonych zdarzeń prawnych. Do udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych stosowane są obecnie regulacje ustawy o dostępie do informacji publicznej, przy czym niejednokrotnie są one stosowane niewłaściwie prowadząc do nieadekwatnego zakresowo w stosunku do celów tej ustawy ujawniania informacji zawartych w aktach takich postępowań. Szczególnie jaskrawymi przypadkami niewłaściwego stosowania tej ustawy w odniesieniu do materiałów postępowania przygotowawczego są przypadki udostępniania takich akt w całości, pomimo że znaczna ilość dokumentów w nich zawartych nie obejmuje informacji publicznej. Niewłaściwa interpretacja przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i ich nieprawidłowe stosowanie może doprowadzić do udostępnienia niewykrytemu sprawcy przestępstwa lub osobie działającej na jego zlecenie dokumentów z akt umorzonego postępowania przygotowawczego, co ułatwi mu uniknięcie odpowiedzialności karnej. Jako zagrażające konstytucyjnie gwarantowanym wolnościom i prawom należy ocenić potencjalne ujawnienie w tym trybie okoliczności dotyczących życia prywatnego określonych osób, a także ujawnienie danych osobowych, w tym danych wrażliwych, zawartych w materiałach postępowania, w szczególności w treści protokołów przesłuchań i opinii biegłych. Projektowane rozwiązanie, przewidujące odpowiednie stosowanie do akt zakończonego postępowania przygotowawczego reguł określonych w art. 156 § 5 k.p.k., pozwoli na objęcie ochroną informacji zawartych w materiałach sprawy, w celu zagwarantowania możliwości efektywnego kontynuowania postępowania w przypadku zaistnienia do tego podstaw oraz zapewnienia dostatecznej ochrony interesów osób uczestniczących w postępowaniu, z drugiej zaś strony pozwoli na udostępnianie akt sprawy w przypadkach za tym przemawiających, np. do celów naukowych, analitycznych lub szkoleniowych."

Przepisów u.d.i.p. nie stosuje się, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że takimi przepisami są m.in. przepisy art. 156 § 1, § 5 i § 5b k.p.k. (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4343/21, z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt III OSK 1381/22, z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5052/21, z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 1866/23, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt II SAB/Ol 18/24, wyroki WSA w Gdańsku z dnia 25 października 2024 r. sygn. akt III SAB/GD 210/24, z dnia 25 stycznia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 249/23, z dnia 20 marca 2025 r. sygn. akt III SAB/Gd 472/24). Wskazane regulacje k.p.k. adresowane są w stosunku do wszystkich potencjalnych adresatów, a nie tylko do stron postępowania karnego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego i zakończonego postępowania przygotowawczego. Są one przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i ustawa ta nie ma do nich zastosowania. Przepisy te zawierają bowiem zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Skoro zatem dostęp do żądanych informacji publicznych określają przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., to w sprawie nie mają zastosowania przepisy u.d.i.p.

Skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej lub że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania.

W tym miejscu wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 9 grudnia 2013 r. (I OPS 7/13), wyjaśnił, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są m.in. przepisy 156 i 321 K.p.k. Przepis art. 156 §1 K.p.k. prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz możność sporządzania odpisów przyznaje stronom, obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu w art. 416 K.p.k. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Chociaż przepis nie stanowi tego expressis verbis należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Art. 156 § 5 i 5a odnoszą się z kolei do postępowania przygotowawczego. Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. adresowane są w stosunku do wszystkich potencjalnych adresatów, a nie tylko wobec stron postępowania karnego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego. Są one przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Całość wywodu Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi do następujących wniosków. Po pierwsze, przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 K.p.k., z której wynika, iż akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom. Po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Po trzecie, wskazane przepisy K.p.k. stanowią "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej.

W konsekwencji przyjąć należało, że informacje żądane we wniosku z dnia 13 października 2025 r. nie stanowią informacji publicznej, której udostępnienia można się domagać w trybie u.d.i.p. Z tego też względu Sąd stwierdził, że Prokurator udzielając wnioskodawcy odpowiedzi pismem informacyjnym z dnia 22 października 2025 r., a zatem w ustawowym terminie 14 dni, nie pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego na gruncie u.d.i.p.

Skarga podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako niezasadna.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).