Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta do załatwienia wniosku M. S. z dnia 17 stycznia 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności w sprawie, o której mowa w pkt 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala; 5. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

M. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie rozpoznania wniosku z 17 stycznia 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o stwierdzenie bezczynności organu, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 3 000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożył do organu drogą elektroniczną na adres [...] w dniu 17 stycznia 2026 r. Wniosek dotyczył informacji o zasobie mieszkaniowym miasta oraz o stawkach czynszowych, w tym w szczególności listy adresów nieruchomości, wysokości stawek czynszu, rodzaju lokali, informacji o składnikach czynszu. Do dnia wniesienia skargi poprzez system e-Doręczenia, to jest do 13 kwietnia 2026 r. organ nie udzielił żądanej informacji publicznej oraz nie podjął jakiejkolwiek innej czynności w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, oddalenie wniosków o wymierzenie grzywny oraz przyznanie na rzecz skarżącego kwoty 3 000 zł, a ewentualnie, w przypadku uznania bezczynności organu, o stwierdzenie, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ stwierdził, że wiadomość e-mail skarżącego stanowiąca wniosek o udostępnienie informacji publicznej została oznaczona i sklasyfikowana przez program antywirusowy Urzędu Miejskiego w [...] jako potencjalnie niebezpieczna i uznana jako spam. Tym samym organ nie miał świadomości i wiedzy, że wniosek trafił do Urzędu Miejskiego w [...] i nie mógł podjąć działań w tym zakresie i nadać sprawie bieg. Organ pozyskał wiedzę o skierowaniu ww. wniosku dopiero w momencie otrzymania skargi na bezczynność, to jest 13 kwietnia 2026 r.

Organ udostępnił skarżącemu wnioskowaną informację w dniu 24 kwietnia 2026 r., to jest w terminie 14 dni od daty uzyskania wiedzy przez organ o wpływie wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Pismem z 7 maja 2025 r. skarżący podtrzymał w całości skargę i stwierdził, że okoliczność zakwalifikowania wiadomości jako spam nie może wyłączać odpowiedzialności organu za bezczynność. Sam fakt późniejszego udostępnienia informacji publicznej po wniesieniu skargi nie eliminuje wcześniejszego stanu bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a - mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 3 § 3 P.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej, zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku. Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie wniosku w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.) udostępnianie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Samo udostępnienie informacji następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), natomiast zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji. Decyzję wydaje się, gdy informacja jest informacją publiczna, ale jej udostępnienie jest ograniczone (np. przez prawo do prywatności lub tajemnicę ustawową). Natomiast w sytuacji, gdy żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ nie wydaje decyzji o odmowie, lecz powiadamia wnioskodawcę pismem zwykłym, że żądanie nie może być zrealizowane w trybie u.d.i.p.

Jak natomiast stanowi art. 21 u.d.i.p., do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Okolicznością bezsporną jest, że żądane informacje posiadały walor informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż jako organ władzy publicznej Prezydent Miasta jest zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, przy czym stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym organy władzy publicznej.

Co istotne, już po złożeniu skargi na bezczynność organ skierował do wnioskodawcy pismo z 24 kwietnia 2026 r., w którym udzielił odpowiedzi na wniosek, przekazując żądane informacje w formacie tabelarycznym. Oznacza to, ze skarga mogła okazać się zasadna w dniu jej wniesienia, niemniej jednak w chwili orzekania przez Sąd stan bezczynności ustał. Ponieważ bezczynność organu ustała po wniesieniu skargi, postępowanie sądowe - w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności - należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. Jak wskazuje się w judykaturze, jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to żądanie oparte na art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. staje się bezprzedmiotowe. Należy bowiem zgodzić się z poglądem, że ewentualne zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności jest możliwe jedynie wówczas, gdy organ nie zakończył toczącej się przed nim sprawy. Nie można zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana. Przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 a ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r. I OPS 6/08, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wydanie decyzji administracyjnej (odpowiednio: udzielenie odpowiedzi na wniosek) po wniesieniu skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, a przed wydaniem przez Sąd wyroku, nie czyni sprawy sądowoadministracyjnej bezprzedmiotową (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19). Bezprzedmiotowość będzie zachodzić wyłącznie w zakresie zobowiązania organu do podjęcia działania w sprawie.

W kontrolowanej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu 17 stycznia 2026 r., zaś udzielenie informacji żądanej przez skarżącego nastąpiło 24 kwietnia 2026 r., zatem z przekroczeniem ustawowego terminu do załatwienia wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie 149 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, a na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność ta nie miała charakter rażącego naruszenia prawa (pkt 2 i 3 wyroku). Rażące naruszenie prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do tego stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności i przewlekłości. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie zasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że do obowiązków organu administracji publicznej i podległych mu jednostek organizacyjnych należy taka konfiguracja poczty elektronicznej tych podmiotów (w tym filtrów antyspamowych, czy automatycznego usuwania wiadomości itp.) oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej tych podmiotów (obsługa poczty przez pracowników), aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przysłanych na oficjalny adres e-mail podań, właśnie wobec prawnej dopuszczalności wnoszenia ich także drogą elektroniczną (por np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2015 r. I OSK 1968/15, z 3 listopada 2015 r. I OSK 1940/15). Skutki błędów, trudności czy nieprawidłowości w zakresie obsługiwania przez organy administracji publicznej systemów służących do oficjalnej komunikacji z tymi organami (w tym tak systemu poczty elektronicznej, jak i odrębnie systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów wnioskodawców. Zatem ryzyko nieodebrania, czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku o udzielenie informacji publicznej, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę.

Sąd stoi na stanowisku, że bezczynność organu w kontrolowanym postępowaniu nie spełniała wskazanej przesłanki z art. 149 § 1a P.p.s.a. Organ przekroczył termin udostępnienia informacji publicznej wynikający z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. o 3 miesiące i 7 dni. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, o wpływie przedmiotowego wniosku organ powziął informację dopiero w dacie otrzymania skargi na bezczynność, (13 kwietnia 2026 r.), zaś odpowiedzi udzielił 24 kwietnia 2026 r. Okoliczność ta nie tłumaczy zaistniałej bezczynności. Wyjaśnienia organu, skoncentrowane jedynie na zakwalifikowaniu wniosku strony jako spam, nie przesądzają jednak o zaistnieniu kwalifikowanej formy naruszenia prawa, obligującej Sąd do stwierdzenia rażącego charakteru bezczynności organu. W kontrolowanym postępowaniu organ nie kwestionuje samego wpływu wiadomości e-mail skarżącego z 17 stycznia 2026 r. Brak odpowiedzi na żądanie strony nie był jednak wynikiem oczywistego i celowego lekceważenia prawa, a raczej niezamierzonym skutkiem uwarunkowań techniczno-organizacyjnych, względnie zaś niedoskonałości systemów informatycznych organu.

Sąd odstąpił od wymierzenia grzywny oraz przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., oddalając skargę w tym zakresie jak w pkt 4 wyroku. Uprawnienie Sądu do orzeczenia grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej jest środkiem dyscyplinowania organu i ma na celu doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Innymi słowy, o ile przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, powinna ona być zasądzana w tym tylko przypadkach, gdy jest to niezbędne dla osiągnięcia celu orzeczenia, tj. zwalczenia stanu zawinionej zwłoki (bezczynności lub przewlekłości) organu. Ustawodawca nie zobowiązał przy tym do automatycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, lecz jedynie uczynił to przedmiotem uznania sądu. W orzecznictwie przyjmuje się, że ocena zasadności przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej winna odbywać się każdorazowo z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności badanej sprawy.

Organ, już po wniesieniu skargi, udzielił żądanych informacji przy piśmie z 24 kwietnia 2026 r. Sąd doszedł do przekonania, że oczekiwany skutek w postaci udostępnienia żądanej informacji publicznej, dla osiągnięcia którego przewidziano instrumenty z art. 149 § 2 P.p.s.a., ziścił się w sprawie. Z tych względów Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania tego rodzaju dodatkowych środków prawnych.

W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono w pkt 5 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Zasądzone koszty stanowi opłata z tytułu wpisu od skargi na bezczynność w kwocie 100 zł wynikająca z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535).