Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 14 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł., kwotę 340 (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...], na podstawie miedzy innymi: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej k.p.a.) oraz art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej u.p.r.d.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., znak: [...] odmawiającą A. Spółce z o.o. w Ł. zarejestrowania pojazdu marki Chevrolet Epica o nr rej. [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że 23 kwietnia 2013 r. spółka A. Spółka z o.o. wystąpiła o zarejestrowanie ww. pojazdu. Do wniosku załączono uwierzytelnione przez radcę prawnego kserokopie m.in.: dowodu rejestracyjnego ser. [...], zaświadczenia sprzedaży ruchomości (sygn. akt [...]) potwierdzające nabycie przez spółkę 51% udziału w pojeździe, zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu Nr [...], zaświadczenia Nr [...], wyciągu ze świadectwa homologacji sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem. Po wezwaniu wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o oryginały załączonych dokumentów, oryginał dowodu własności na podstawie, którego spółka nabyła wyłączne prawo własności pojazdu oraz oryginału faktury za montaż instalacji przystosowującej pojazd do zasilania gazem, pełnomocnik spółki udzielił informacji, że wszystkie wymagane dokumenty zostały złożone w kopiach poświadczonych za zgodność z oryginałem zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 76a § 2 k.p.a. Jednocześnie wyjaśnił, że spółka nabyła jedynie 51% udziału we własności. W odpowiedzi na kolejne wezwanie, w którym zobowiązano wnioskodawcę między innymi do skorygowania (uzupełnienia) formalnego wniosku o dane współwłaściciela pojazdu oraz uzupełnienie wniosku o oryginał pełnomocnictwa udzielonego przez współwłaściciela pojazdu do jego reprezentacji przed organem rejestrującym, pełnomocnik spółki poinformował, że nie posiada wiedzy kto jest drugim z udziałowców samochodu, a tym bardziej nie posiada pełnomocnictwa pochodzącego od tej osoby. Ponadto pełnomocnik spółki wyjaśnił, że złożony wniosek o rejestrację w żaden sposób nie narusza praw drugiego współwłaściciela pojazdu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ pierwszej instancji decyzją z [...]r. odmówił zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. W motywach decyzji organ wskazał, że strona nie przedstawiła oryginałów dokumentów wymaganych do rejestracji, a także nie ujawniła pozostałych współwłaścicieli pojazdu. Dokumenty te i dane były zaś niezbędne przy rejestracji.

Od tej decyzji pełnomocnik strony wniósł 17 czerwca 2013 r. odwołanie do organu drugiej instancji.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podzieliło przede wszystkim pogląd, zgodnie z którym, przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu właściciel obowiązany jest przedstawić oryginał dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był zarejestrowany, także ostatni dowód rejestracyjny. Oba rodzaje dokumentów musiały być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Dokumentem własności był dokument przenoszący w konkretnej sytuacji prawo własności, zaś dowodem rejestracyjnym – dokument sporządzony przez właściwy organ na podstawie dowodu własności w powyższym znaczeniu. Osoba nie będąca właścicielem pojazdu nie może przenieść jego własności na inną osobę. Ostatni dowód rejestracyjny musi ponadto zawierać zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy numery identyfikacyjne pojazdu, a mianowicie numer silnika i nadwozia. W przypadku niedopełnienia powyższych wymogów żaden pojazd nie mógł i nadal nie może być zarejestrowany. Organ odwoławczy zauważył, że wprawdzie § 4 ust. 2a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322) przewidywał wyjątek od obowiązku przedstawienia dowodu własności w formie oryginału, jednak wyjątek ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie do wniosku o rejestrację nie przedłożono oryginału dowodu własności, lecz uwierzytelnione przez pełnomocnika zaświadczenie sprzedaży ruchomości (sygn. akt KM 16/12), zaświadczające nabycie przez spółkę A. Sp. z o.o. 51% udziału w pojeździe. Wnioskodawca nie wypełnił zatem ciążącego na nim obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów pozwalających na dokonanie rejestracji pojazdu.

Ponadto organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu pierwszej instancji co do tego, że wniosek o rejestrację pojazdu powinni złożyć i podpisać wszyscy współwłaściciele lub współwłaściciel legitymujący się pełnomocnictwem pozostałych współwłaścicieli. Zdaniem SKO rejestracji pojazdu dokonuje się tylko na wniosek właściciela pojazdu. Jeżeli osoba składająca wniosek nie jest wyłącznym właścicielem pojazdu, to wszyscy współwłaściciele tego pojazdu powinni wykazać przed organem swoje prawo własności i wystąpić ze stosownym wnioskiem. W niniejszej sprawie spółka nabyła w drodze sprzedaży komorniczej 51 % udziałów i tylko ona złożyła wniosek o rejestrację pojazdu działając w imieniu własnym, a dokumenty dołączone do wniosku potwierdzały nabycie przez nią udziału we własności pojazdu. Drugi ze współwłaścicieli w niniejszej sprawie nie był zainteresowany rejestracją pojazdu, nie złożył wniosku ani też nie udzielił pełnomocnictwa do działania w tej sprawie. Zdaniem organu brak zgodnego wniosku współwłaścicieli jest przeszkodą do pozytywnego załatwienia wniosku o rejestrację. Złożenie przedmiotowego wniosku tylko przez jednego współwłaściciela pojazdu nie mogło być uznane za równoznaczne ze złożeniem wniosku przez właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 1 u.p.r.d.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez pełnomocnika spółki A., który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając jej naruszenie prawa procesowego to jest: art. 76a § 2 k.p.a. w związku z art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oraz art. 61 k.p.a. Zdaniem skarżącego do wniosku złożonego w jego imieniu przez pełnomocnika – radcę prawnego – złożone zostały wszystkie wymagane dokumenty, w odpisach poświadczonych za zgodność zgodnie z wymogami prawa. Ponadto skarżący podtrzymał stanowisko, że wbrew twierdzeniom organu, rejestracja pojazdu zgodnie z wnioskiem, w żaden sposób nie naruszała prawa własności drugiego ze współwłaścicieli.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 t.j.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W przedmiotowej sprawie sporne pozostaje to, czy można zarejestrować samochód w sytuacji braku oryginalnych dokumentów i braku wniosku drugiego współwłaściciela.

Przede wszystkim nie można zgodzić się z tezą SKO, że "złożenie wniosku o rejestrację pojazdu tylko przez jednego współwłaściciela nie może być uznane za równoznaczne ze złożeniem wniosku przez właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 1 u.p.r.d." Podzielić należy pogląd wyrażony w wyroku NSA z 27 września 2011 r., I OSK 1598/10 ( Lex 1068445) , zgodnie z którym jeżeli pojazd, którego dotyczy wniosek o rejestrację jest współwłasnością kilku osób, a wniosek złożył tylko jeden współwłaściciel, to organ ma obowiązek, wynikający z art. 61 § 4 k.p.a., powiadomić o postępowaniu wszystkie osoby będące stronami w sprawie, zatem pozostałych współwłaścicieli.

W dalszej kolejności zaś, jeżeli dokumentacja przedłożona wraz z wnioskiem odpowiada wymogom przewidzianym przepisami, to organ jest zobligowany zarejestrować pojazd i powiadomić o tym wszystkie strony. Taki obowiązek wynika z art. 73 ust. 1 u.p.r.d.

Zgodnie z tym przepisem – rejestracji pojazdu dokonuje na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania ( siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice ( tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną jeżeli jest wymagana , z zastrzeżeniem ust. 2-5.

Wbrew temu co twierdzi organ, sytuacja faktyczna niniejszej sprawy jest analogiczna do tej, która była w wyroku NSA. Z treści ksera dowodu rejestracyjnego, załączonego do wniosku, wynika bowiem wyraźnie, że drugim współwłaścicielem jest B. SA o/J.. Nie było zatem tak, jak twierdzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. że organ nie wiedział kogo zawiadomić o toczącym się postępowaniu . Organ miał więc wiedzę co do tego, kogo należy zawiadomić o toczącym się postępowaniu. Powinien zatem zawiadomić o toczącym się postępowaniu B. SA o/J., zarejestrować pojazd i powiadomić o tym wszystkie strony.

Zauważyć także należy, że zgodnie z wyrokiem NSA z 7 grudnia 2011 r. I OSK 28/11( orzeczenia. nsa. gov.pl) "nabycie pojazdu w toku postępowania egzekucyjnego co prawda nie zwalnia z ogólnie ustanowionych rygorów, w tym dotyczących dokumentów wymaganych dla rejestracji, to jednak charakter tej czynności wymusza korekcję generalnego podejścia do owych restrykcyjnych regulacji. /.../ Skoro doszło do skutecznej sprzedaży i pojazd przeszedł na własność nabywcy, który nie powinien ponosić negatywnych skutków ewentualnych zaniedbań podczas licytacji, zaszłości te pozbawione są oddziaływania na wynik niniejszej sprawy." Z treści tego orzeczenia można wysnuć myśl, zgodnie z którą organ rejestrujący (tylko) pewien stan faktyczny, jakim jest organ dokonujący rejestracji pojazdów, nie może nakładać na nabywcę pojazdu w drodze licytacji komorniczej nadmiernych obowiązków. Nie może zatem zobowiązywać go do ustalania drugiego ze współwłaścicieli, w sytuacji, gdy w toku postępowania egzekucyjnego nabywca ruchomości nie ma narzędzi prawnych, by uzyskać taką informację od komornika. Zauważyć także wypada, że pozostaje poza sporem, że skarżąca spółka stała się współwłaścicielem pojazdu oraz dotychczasowy współwłaściciel przestał nim być. Nie zasługuje zatem na akceptację taka interpretacja przepisów odnoszących się do rejestracji pojazdów, która nie pozwala na ujawnienie niewątpliwego i legalnego właściciela, a nakazuje pozostawienie w dowodzie rejestracyjnym danych osoby, która właścicielem już nie jest. W ww. orzeczeniu sąd podkreślił służebny charakter urzędowej rejestracji, w stosunku do rzeczywistego stanu rzeczy. Ponadto zgodzić się również wypada ze skarżącym, że ujawnienie jego prawa w dowodzie rejestracyjnym w żadnym stopniu nie uchybia prawu drugiego współwłaściciela pojazdu.

Po drugie zgodzić się również należy ze skarżącym, że organy bezzasadnie pominęły treść art. 76a § 2 k.p.a.

Zgodnie z tym przepisem – zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza, albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.

Jak podaje Cz. Martysz w komentarzu do tego przepisu celem jego wprowadzenia było "odformalizowanie postępowania cywilnego, administracyjnego, sądowo-administracyjnego oraz podatkowego poprzez racjonalizację istniejącego obowiązku dołączania do akt sprawy dokumentów oryginalnych lub ich odpisów notarialnych. Zmiana polega na szerszym niż dotychczas umożliwieniu uwierzytelniania odpisów dokumentów przez profesjonalnych pełnomocników stron, reprezentujących zawody zaufania publicznego. Jej zamierzonym skutkiem jest wydatne umniejszenie uciążliwości polegającej na konieczności wyzbycia się przez strony postępowania, często na długi czas dokumentów oryginalnych albo poniesienia kosztów ich notarialnego uwierzytelniania bądź uzyskania ich urzędowych odpisów." Treść wspomnianego przepisu jest jednoznaczna i nakazuje organowi administracji uwzględnienie na równi z dokumentami oryginalnymi, tych dokumentów, które zostały poświadczone przez radcę prawnego reprezentującego stronę w postępowaniu administracyjnym. Powoływanie się przy tym na przepisy podustawowe (§ 4 ust. 2a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów) nie może podważać znaczenia przepisów rangi ustawowej. Organ zatem nie mógł zatem odmówić rejestracji samochodu powołując się na brak oryginalnych dokumentów.

W tej sytuacji decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji musiały być uznana za wydane z naruszeniem art. 8 k.p.a. oraz art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Uchybienie to mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. należało uchylić decyzje organów obu instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji pierwszej instancji rozstrzygnie sprawę, uwzględniając całość powyższych rozważań prawnych.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi, zaś rozstrzygnięcie dotyczące wykonalności zaskarżonej decyzji znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a.

e.o.