Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi W. I. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Sprawiedliwości dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego W. I. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Postępowanie w sprawie zainicjował w dniu [...] maja 2025r. wniosek W. I. w trybie dostępu do informacji publicznej a skierowany do Ministra Sprawiedliwości. Zawierał on w sobie następującą treść :

"W audycji Radia [...] pt. "[...]" w dniu [...] maja 2025 r. redaktor A. S. obnażył publicznie, to co od jakiegoś czasu przekazuję Panu jako Ministrowi Sprawiedliwości, że bez problemów można w Polsce wyszukać informacje o nieruchomościach dowolnej osoby. Jest to możliwe, ponieważ funkcjonują tzw. komercyjne bazy danych utworzone metodą scrapingu z portalu ekw.ms.gov.pl prowadzonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Taka sytuacja powoduje, że prywatność obywateli nie jest w Polsce chroniona, a działalność MS i UODO skoncentrowała się na rozwiązaniu problemu zastępczego, czyli niezasadnym uznaniu numerów KW za dane osobowe i zablokowaniu wyświetlaniu ich w rządowym serwisie [...].

Redaktor S. wyraził to w słowach skierowanych do Posła B. K.: "Nie Jest to szczególnym wyzwaniem dla dziennikarzy sprawdzić, kto ile ma mieszkań, było wiele publikacji na ten temat i jeśli Pan pozwoli, Pan ma chyba na drugie imię J., mogę Panu dzisiaj dostarczyć wszystkie informacje o Pana nieruchomościach..." fZał.l-film mp4).

I na koniec audycji przedstawił Posłowi K. wykaz jego nieruchomości i podsumował to stwierdzeniem: "Jak Państwo widzą nie trzeba wielkiego ABW, żeby w ciągu kilkunastu minut ustalić, gdzie kto miał kiedyś mieszkanie". (Zał. 2 - film mp4].

W związku z powyższym w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie doinformacji publicznej proszę Pana o informacje, jakie działania w związku z powyższym Pan podjął lub podejmie jako minister odpowiedzialny za rejestr Ksiąg Wieczystych w trosce o obywatelskie prawo do prywatności wyrażone w art 47 Konstytucji RP?"

Dnia [...] czerwca 2025r. W. I. wywiódł do tut. Sądu skargę na bezczynność pytanego organu akcentując rażący charakter bezczynności i domagając się zobowiązania organu do udzielenia odpowiedzi na wniosek.

W dniu [...] czerwca 2025r. zostało podpisane elektronicznie i przesłane do strony pismo od pytanego podmiotu stanowiące odpowiedz na wniosek o następującej treści :

"Zgodnie z założeniami projektu przeglądanie księgi wieczystej w systemie teleinformatycznym możliwe będzie po uprzednim uwierzytelnieniu się użytkownika. Oznacza to, że każda osoba, która będzie chciała zapoznać się z treścią księgi wieczystej, najpierw potwierdzi swoją tożsamość:

- elektronicznie za pomocą środka identyfikacji elektronicznej (w ramach Krajowego Węzła Identyfikacji Elektronicznej),

- bądź osobiście w ekspozyturze Centralnej Informacji, po okazaniu dowodu osobistego lub innego dokumentu tożsamości uprawnionemu pracownikowi.

Wprowadzenie obowiązkowej weryfikacji użytkowników chcących uzyskać dostęp do treści ksiąg wieczystych uniemożliwi zbiorcze pobieranie danych przez nieuprawnione podmioty, zablokuje automatyczne (masowe) zapytania składane przez tzw. roboty oraz zwiększy ochronę prywatności i danych osobowych, gdyż osoba przeglądająca księgę wieczystą nie będzie anonimowa.

Projektowane rozwiązania nie będą naruszały zasady art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zakresie domniemań wynikających z zasady jawności ksiąg wieczystych. Wraz z wprowadzeniem omawianych zmian zachowany zostanie swobodny dostęp do przeglądarki ksiąg wieczystych dla obywateli.

Zgodnie z zasadami rządowego procesu legislacyjnego, po zakończeniu prac wewnątrzresortowych i wpisie projektu do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, projekt zostanie skierowany do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania. Z tym momentem zostanie także opublikowany w serwisie Rządowego Centrum Legislacji.

W Ministerstwie Sprawiedliwości dostrzegamy potrzebę ciągłego wzmacniania mechanizmów chroniących przed nieuprawnionym dostępem do ksiąg wieczystych. Z tego powodu prowadzimy prace nad projektem nowelizacji przepisów dotyczących dostępu do ksiąg wieczystych. Celem prac jest poprawa skuteczności prawnych mechanizmów ochrony danych osobowych przy jednoczesnym zapewnieniu swobodnego dostępu obywateli do przeglądania treści ksiąg wieczystych".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej nieuwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługiwała na uwzględnienie.

Wskazać należy, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej określa informację publiczną bardzo szeroko, jako każdą informację w sprawach publicznych. Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 i art. 61 Konstytucji RP informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Ustawa powyższa nie definiuje pojęcia sprawy publicznej. W związku z tym, dla wyjaśnienia pojęcia sprawy publicznej, należy kierować się treścią art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na prawo do informacji publicznej, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, składa się również uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych, których definicja zawarta jest w art. 6 ust. 2 cytowanej ustawy. Tak więc informacją publiczną jest zarówno informacji o działalności organów władzy publicznej, jak i treść dokumentów i innych materiałów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia informacji, które mają walor informacji publicznej, treści wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów urzędowych, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi, bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są więc nią też m.in treści dokumentów i materiałów bezpośrednio wytworzonych przez organy.

Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.

Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. Ważne także przy tym jest, że dostęp do informacji publicznej realizowany jest w pierwszej kolejności przez wgląd do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy). Oznacza to, że skarżący, zainteresowany uzyskaniem dostępu do wskazanej informacji swoje prawo do informacji publicznej może zrealizować, udając się do organu w celu zapoznania się z treścią tych dokumentów lub też może to nastąpić w inny wskazany przez skarżącego sposób, choćby poprzez wydanie kserokopii dokumentów. Ostatecznie to bowiem wnioskodawca określa formę, w jakiej organ ma mu udostępnić żądaną informację.

Tak więc organ administracji publicznej, lub inny podmiot o jakim mowa w art.4 ust.1 omawianej ustawy, rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej mógł:

1. udostępnić żądaną informację bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1),

2. powiadomić stronę w ww. terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2),

3. udostępnić informację zgodnie z wnioskiem - po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, związanej z dodatkowymi kosztami spowodowanymi wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia, które to powiadomienie winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 15 ustawy),

4. odmówić udostępnienia żądanej informacji w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy),

5. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż żądana informacja nie ma charakteru publicznego,

6. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż nie posiada żądanej informacji.

Bezczynność lub przewlekłość organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega zatem na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje m.in. z uwagi na błędne zakwalifikowanie żądanej informacji jako nie posiadającej przymiotu informacji publicznej, lub na błędne przeświadczenie że udostępnił ją w BIP, lub też na tym, że organ "milczy" wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należało, iż okolicznością niesporną i nie budzącą wątpliwości Sądu było to, że adresat wniosku jest co do zasady zobowiązany do udostępniania informacji publicznej jak i to, że przedmiotem wniosku była informacja o takim właśnie charakterze. Stąd jej istota na obecnym etapie postępowania sprowadzała się do oceny tego, czy organ rozpoznał wniosek inicjujący postępowanie w jeden z w/w prawem przewidzianych sposobów.

W ocenie tut. Sądu na powyższe pytanie należało udzielić negatywnej odpowiedzi.

Jak wynika z całokształtu dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych organ dopiero pismem podpisanym i przesłanym w dniu [...] czerwca 2025r. – a więc już po wywiedzeniu niniejszej skargi - udzielił odpowiedzi na wniosek.

W ocenie tut. Sądu powyższe świadczy niezbicie o tym, że organ znalazł się w bezczynności w rozpoznaniu spornego wniosku gdyż nie udzielił stronie żądanych odpowiedzi w ustawowym terminie 14 dni od złożenia wniosku.

W realiach niniejszej sprawy nie zachodzi natomiast konieczność zobowiązywania pytanego podmiotu do rozpoznania wniosku. Z treści odpowiedzi na wniosek wynika, iż organ ustosunkował się do żądania strony. Biorąc pod uwagę powyższe, jak też obowiązek czynnego udziału stron w postepowaniu sądowym i fakt niezakwestionowania przez skarżącego otrzymania odpowiedzi na wniosek, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt.1 sentencji wyroku na podstawie art.149 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935

z późn. zm.).

Tut. Sąd doszedł też do przekonania, iż stwierdzona bezczynność, nie jawiła się jako mająca cechy rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). Organ zareagował na wniosek strony a nic nie wskazuje na to, by końcowa przewlekłość jakiej dopuścił się pytany podmiot wynikała ze złej woli organu.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji przepisu art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).