Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; II. określa, że decyzje wymienione w pkt I nie podlegają wykonaniu w całości; III. przyznaje adwokatowi A. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy ), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm., zwanej dalej k.p.a.), w związku z art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą), po rozpatrzeniu odwołania T.P. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta, z dnia [...] kwietnia 2012 r., [...], orzekającej o wymeldowaniu T.P. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podniesiono, że organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu T.P. z pobytu stałego w [...], przy ul. [...], z uwagi na spełnienie przesłanek art. 15 ust. 2 ustawy.

Organ odwoławczy stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że T.P. nie zamieszkuje na stałe w przedmiotowym lokalu od około 20 lat. Nadto wskazał, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób zameldowanych, a gromadzi tylko informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc bada wyłącznie czy osoba zameldowana faktycznie zamieszkuje w lokalu. Oznacza to, że organy administracji w sprawie o wymeldowanie obowiązane są jedynie do ustalenia czy występują okoliczności faktycznego opuszczenia lokalu. T.P. dobrowolnie i trwale opuściła miejsce swojego stałego pobytu i na stałe zamieszkała w Niemczech, a okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że stronie odwołującej się chodzi jedynie o utrzymywanie fikcyjnego zameldowania w przedmiotowym mieszkaniu.

Organ II instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych w odwołaniu. Stwierdził, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W związku z tym, że dotychczasowy materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że T.P. nie zamieszkuje na stałe [...] przy ul. [...], powołanie kolejnych świadków jest niewskazane i spowoduje znaczne przedłużenia postępowania. Dotyczy to również ponownego przesłuchania świadka B. S., T. J. i W. L. Zeznania tych osób znajdują się już bowiem w materiale dowodowym sprawy.

Skargę na powyższą decyzję złożyła T.P., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Zarzuciła dokonanie błędnych ustaleń faktycznych oraz nieuwzględnienie dowodów z zeznań świadków zgłoszonych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia wniosku o przesłuchanie kolejnych świadków, organ podniósł, że dotychczasowy materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżąca nie zamieszkuje na stałe w przedmiotowym lokalu, wobec czego powołanie kolejnych świadków nie jest konieczne i spowoduje tylko znaczne przedłużenie postępowania.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiedniej normy materialnoprawnej uzależnione jest od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego w myśl reguł przewidzianych w przepisach art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Ustalenia faktyczne muszą być poczynione na podstawie konkretnych dowodów, uzyskanych zgodnie z wymogami prawa. W przeciwnym razie, wadliwie przeprowadzone dowody nie mogą stanowić podstawy tych ustaleń.

Jeśli chodzi o dowody z zeznań świadków oraz przesłuchania stron, niezbędne jest, aby organ w celu umożliwienia realizacji uprawnień przewidzianych w art. 10 k.p.a., zawiadomił stronę o dopuszczeniu dowodu (art. 75 § 1 k.p.a.), poinformował o tym, w jakim miejscu i terminie owe dowody zostaną przeprowadzone – przynajmniej na 7 dni przed terminem (art. 79 § 1 k.p.a.). Strona bowiem ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodów, może zadawać pytania i składać wyjaśnienia (art. 79 § 2 k.p.a.).

Uzasadnienia wniosku o wymeldowanie nie można potraktować jako dowodu, skoro nie stanowi ono oświadczenia złożonego w trybie art. 75 § 2 k.p.a.

Analiza akt administracyjnych oraz zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej przekonuje, że zostały one wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów.

Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji przeprowadził dowody z zeznań świadków: E.C. (k.23), T.J. (k. 45), B.S. (k. 46) oraz z przesłuchania jednej ze stron, tj. M.P. (k. 20). W aktach administracyjnych znajduje się również protokół oględzin mieszkania (k. 44).

Powyższe dowody podlegają dyskwalifikacji, gdyż przeprowadzono je ad hoc, bez uprzedniego dopuszczenia i bez powiadomienia stron o miejscu i terminie przesłuchań oraz oględzin, wbrew wymogowi przewidzianemu w art. 79 § 1 k.p.a, co z kolei pociągnęło za sobą naruszenie art. 79 § 2 k.p.a. Możliwość zapoznania się przez strony z protokołem zeznań świadka nie czyni zadość zasadom czynnego bezpośredniego udziału w przeprowadzeniu takiego dowodu, w szczególności prowadzi do pozbawienia możliwości zadawania świadkowi pytań (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 1252/97 – LEX nr 37890). Również branie udziału w oględzinach polega na obecności przy czynności oględzin, a nie na zapoznaniu się z wynikami tych oględzin (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 189/09, LEX nr 509811).

Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1, 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegała ona uchyleniu. Z uwagi na to, że co do zasady - wszystkie dowody przeprowadza organ I instancji, zachodziła konieczność uchylenia również decyzji pierwszoinstancyjnej.

Rozpoznając sprawę, należy ponowić dowody dotychczas wadliwie przeprowadzone i przeprowadzić je zgodnie z wymogami prawa. Specyfika sprawy wymaga również przesłuchania stron postępowania.

Ponieważ sprawa powraca do I instancji, należy zobowiązać T.P. do złożenia oświadczenia czy podtrzymuje wniosek o przesłuchanie świadków zgłoszonych w odwołaniu. Jeśli tak, organ musi zbadać czy zaistniały przesłanki normatywne do uwzględnienia wniosku dowodowego, o których mowa w art. 78 § 1 i § 2 k.p.a.

Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne będą ustalenia, czy skarżąca w sposób dobrowolny i trwały opuściła przedmiot zameldowania na pobyt stały (lokal przy ul. [...]).

Z tych względów należało orzec jak w pkt I sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), zaś w pkt III - art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).