Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. C. na bezczynność Wójta Gminy [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się w sprawie bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wójta Gminy [...] do załatwienia wniosku z dnia 20 czerwca 2025 r., 3) zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego K. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

K.C. (dalej: skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] (dalej: Wójt) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarżący zarzucił organowi administracji naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji;

2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek;

3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.

Skarżący wniósł o stwierdzenie dopuszczenia się przez organ bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podał, że 20 czerwca 2025 r. złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej polegającej na udzieleniu odpowiedzi czy Gmina eksploatuje system zdalnego monitoringu i sterowania oświetleniem ulicznym (np. Philips CityTouch, Schreder Exedra, Lumion, itp.).

Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji skarżący wskazał przesłanie odpowiedzi za pośrednictwem poczty elektronicznej.

Skarżący podniósł, że nie otrzymał żadnej odpowiedzi na swój wniosek dostępowy, mimo upływu 14-dniowego terminu od dnia jego złożenia. Nie otrzymał również odpowiedzi na skierowane do organu 4 sierpnia 2025 r. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które wysłał również za pomocą usługi e-doręczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Organ przyznał, że nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego, który wpłynął 23 czerwca 2025 r. Jednak żądane informacje zostały skarżącemu przesłane 5 sierpnia 2025 r.

W skierowanym do tut. Sądu piśmie procesowym z 15 stycznia 2025 r. Wójt wskazał, że odpowiedź na wniosek dostępowy skarżącego została omyłkowo wysłana na błędny adres e-mail. W związku z tym, odpowiedź na ww. wniosek została ponownie przesłana 13 stycznia 2026 r., tym razem na wskazany przez skarżącego adres do doręczeń elektronicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz.143; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.

Należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej to sytuacja, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 5 lutego 1999 r., I SAB 90/98).

Na mocy art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm.; dalej: u.d.i.p.), udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

W świetle ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy, oznacza niepodjęcie przez ten podmiot, w terminie wskazanym w wyżej przytoczonym przepisie stosownych czynności.

Celem skargi na bezczynność wniesionej w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania unormowanego ustawą o dostępie do informacji publicznej. Dla rozstrzygnięcia takiej skargi znaczenie ma zatem kwestia tego, czy podmiot zobowiązany udostępnił żądaną od niego informację, względnie, czy wydał decyzję o odmowie jej udostępnienia bądź poinformował wnioskodawcę o niemożności udzielenia wnioskowanych danych (np. w sytuacji, kiedy ich nie posiada).

Dla stwierdzenia bezczynności nie są natomiast istotne przyczyny, z powodu których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy brak działania był zawiniony czy też niezawiniony, jak też czy spowodowany był przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany.

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowany charakter prawny informacji objętych wnioskiem skarżącego z 20 czerwca 2025 r. pod kątem zakwalifikowania ich jako informacji publicznej. Poza sporem pozostaje również, że Wójt będący organem wykonawczym gminy (art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 z późn. zm.) jest podmiotem zobowiązanym, co do zasady, do udostępniania informacji publicznej, jako organ władzy publicznej - w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że skarżący wnioskiem z 20 czerwca 2025 r. zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej szeroko pojętego systemu zdalnego monitoringu i sterowania oświetleniem ulicznym. Oznacza to, że czternastodniowy termin przewidziany na udostępnienie informacji publicznej na wniosek upłynął 4 lipca 2025 r. i we wskazanym terminie, co przyznaje sam organ, wniosek skarżącego nie został rozpatrzony. Wójt zareagował dopiero na pismo skarżącego - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w związku z nie udzieleniem odpowiedzi na wniosek dostępowy - w dniu 5 sierpnia 2025 r. i przesłał skarżącemu odpowiedź na jego wniosek, informując, że Gmina [...] nie posiada systemu zdalnego monitoringu i sterowania oświetleniem ulicznym. Jednak w skierowanym do Sądu już w toku postępowania sądowego piśmie procesowym z 15 stycznia 2026 r. (vide k.45 akt sądowych), Wójt ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego o braku otrzymania jakiejkolwiek odpowiedzi na złożony wniosek dostępowy, przyznał, że odpowiedź na wniosek dostępowy skarżącego została omyłkowo wysłana na błędny adres jego poczty elektronicznej, w związku z czym organ przesłał ją ponownie 13 stycznia 2026 r., na właściwy adres, tj. wskazany przez skarżącego adres do doręczeń elektronicznych.

Oznacza to, że odpowiedź na wniosek dostępowy skarżącego została udzielona 13 stycznia 2026 r., a zatem z opóźnieniem. Powyższe okoliczności obligowały Sąd do stwierdzenia, że Wójt dopuścił się bezczynności, mimo, że ostatecznie rozpoznał wniosek dostępowy skarżącego, uczynił to wszakże już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie.

Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącego w formie przewidzianej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, to postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku, ale tylko w tym zakresie, podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W niniejszym przypadku bezprzedmiotowe jest zobowiązywanie podmiotu zobowiązanego do rozpatrzenia w określonym terminie wniosku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), skoro już ten wniosek rozpatrzył. Zobowiązywanie podmiotu zobowiązanego w takich warunkach do działania byłoby więc niecelowe i niewykonalne. Tym samym postępowanie należało umorzyć w części dotyczącej wyznaczenia organowi terminu do rozpatrzenia wniosku (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Należy przy tym podkreślić, że zakończenie postępowania administracyjnego, przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Kompetencja ta pozwala na przesądzenie o istnieniu bezczynności lub przewlekłości nawet wówczas, gdy ten stan już ustał (wydano akt, interpretację albo dokonano czynności). Zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, że jeśli z uwagi na wydanie żądanego aktu, nie jest możliwe zobowiązanie do jego wydania, to w tym zakresie postępowanie ze skargi na bezczynność podlega umorzeniu. W zakresie zaś stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, w warunkach wniesienia skargi przed doręczeniem skarżącemu rozstrzygnięcia organu, skarga powinna zostać merytorycznie rozpoznana, a uwzględnienie skargi polega na wydaniu wyroku opartego na art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (zob. np. wyrok NSA z 18 stycznia 2019 r., II OSK 2401/18).

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że Wójt dopuścił się bezczynności (pkt 1 sentencji wyroku) oraz na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o umorzeniu postępowania o zobowiązanie w/w podmiotu do rozpoznania wniosku dostępowego (pkt 2 sentencji wyroku).

Oceniając charakter zaistniałej bezczynności, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., w świetle całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, Sąd uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 sentencji wyroku).

W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyroki NSA z: 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, 29 listopada 2018 r., II GSK 1619/18). W przekonaniu Sądu w niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, gdyż organ ostatecznie udzielił odpowiedzi na wniosek dostępowy skarżącego, a przekroczenie terminu nie było znaczne. Opóźnienie nie wynikało zatem z lekceważenia przez organ zasad porządku prawnego i nie było nacechowane jego złą wolą. Nie występuje zatem przypuszczenie, że nałożenie grzywny jest konieczne aby wymusić prawidłowe procedowanie przez organ wniosków w zakresie dostępu do informacji publicznej.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot niezbędnych kosztów postępowania w kwocie 100 zł (uiszczony wpis od skargi).