Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie sądowe; II. zasądzić od Wójta Gminy na rzecz skarżącego P. K. kwotę 357 ( trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 3 lipca 2015 r. (data wpływu do organu) P. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie – za pośrednictwem Wójta Gminy – skargę na bezczynność tego organu polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej w postaci treści umowy o obsługę prawną i zastępstwo procesowe, zawartą przez Gminę - zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia [...] r., przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] r. przesłał do Inne za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy Gmina w okresie od 2012 r. do chwili obecnej zawierała umowy dotyczące obsługi prawnej, zastępstwa procesowego z kancelariami, radcami prawnymi, adwokatami. W razie odpowiedzi twierdzącej skarżący dodatkowo wniósł o udostępnienie mu treści umowy.

W dniu [...] r. pracownik Urzędu Gminy A. za pośrednictwem poczty elektronicznej odpowiedziała na powyższy wniosek, informując wnioskodawcę, że ma zawartą umowę na obsługę prawną w okresie wskazanym we wniosku. Jednocześnie jednak nie udostępniono treści przedmiotowej umowy, co skarżący ocenił jako udzielenie mu informacji niepełnej, w sposób i w formie niezgodnymi z wnioskiem, co świadczy o bezczynności organu.

Powołując się na przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 782, dalej jako "u.d.i.p.") skarżący stwierdził, że Wójta [...] należy uznać za zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Zakresem tego pojęcia – jak wskazał skarżący – są natomiast objęte m.in. umowy cywilnoprawne zawierane przez organy władzy publicznej oraz osoby pełniące funkcje publiczne, gdy dotyczą spraw publicznych i stanowią informacje wytworzone przez organ władzy publicznej. Umowy o świadczenie usług prawnych, zdaniem skarżącego, dotyczą spraw publicznych, a więc Wójt [...] miał obowiązek je udostępnić w całości, wraz z załącznikami.

W ocenie skarżącego w rozpoznawanej sprawie obowiązywało domniemanie braku wyłączenia jawności postanowień zawartej umowy, albowiem po pierwsze zawarto ją z jednostką samorządu terytorialnego stanowiącego jednostkę sektora finansów publicznych, a po drugie wynikające z umowy zobowiązanie realizowane miało być przy zaangażowaniu środków publicznych Gminy. W takiej sytuacji prawo do informacji uzasadnione jest niezbędną potrzebą transparentności życia publicznego ocenianą zgodnie ze standardami przyjętymi w demokratycznym państwie prawa,

W oparciu o powyższe argumenty strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta Gminy do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi akt sprawy, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W przypadku zaś doręczenia skarżącemu żądanej informacji po wniesieniu skargi, strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. .

Organ podniósł, że w dniu [...] r. udzielił skarżącemu w formie mailowej odpowiedzi na jego wniosek z dnia [...] r. i tym samym udostępnił informację w zakresie zgodnym z owym wnioskiem. Ponadto do odpowiedzi na skargę załączył żądane umowy o obsługę prawną Gminy A. . W ocenie organu skarga jest w tej sytuacji niezasadna.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący stwierdził, że załączenie przez organ do odpowiedzi na skargę kserokopii żądanych umów oznacza, iż w dniu 14 sierpnia 2015 r. została mu udostępniona żądana informacja. Mając jednak na uwadze, że udzielenie informacji nastąpiło po upływie ustawowego terminu, a dodatkowo po wniesieniu skargi, skarżący wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Kontrola ta – w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu. Stosownie zaś do art. 149 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym do 14 sierpnia 2015 r., mającym wciąż zastosowanie do spraw wszczętych do tego dnia, a więc również sprawy niniejszej) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Należy również podkreślić, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dodatkowo, w przypadku rozpoznawania skargi na bezczynność organu, sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dniu orzekania.

Jakkolwiek przepisy p.p.s.a. nie określają, na czym polega stan bezczynności organów administracji publicznej, to w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że ze stanem tym mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).

W niniejszej sprawie przedmiotem zarzucanej Wójtowi Gminy bezczynności skarżący uczynił rozpatrzenie jego wniosku z dnia [...] r. o udostępnienia informacji publicznej.

Oceniając zasadność tego zarzutu w pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż nie budzi wątpliwości, że wójt gminy – jako organ władzy publicznej – jest na mocy art. 4 ust. 1 i 3 u.d.i.p. zobowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu.

Rację ma również skarżący podnosząc, że informacje objęte wnioskiem z dnia [...] r. w całości stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Walor taki ma bowiem zarówno informacja o tym, czy Gmina zawierała umowy o obsługę prawną, jak i informacja o treści takich ewentualnych umów. Umowy o obsługę prawną zawierane przez Gminę – jak słusznie wskazuje skarżący – obrazują bowiem określony zakres dysponowania majątkiem publicznym. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) oraz pkt 5 lit. c) u.d.i.p., informację publiczną stanowią dane publiczne zawarte w dokumentach urzędowych w zakresie jakiegokolwiek dysponowania majątkiem jednostki samorządu terytorialnego lub dokumentach urzędowych, których treść ma wpływ na majątek jednostki samorządu terytorialnego. Stosownie zaś do art. 6 ust. 2 u.d.i.p., dokumentem urzędowym w rozumieniu tej ustawy (u.d.i.p.) jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Funkcjonariuszem publicznym niewątpliwie jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta wykonujący swoje kompetencje w zakresie obejmującym reprezentowanie Gminy w obrocie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 916/12; wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt II SAB/Kr 325/14 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 565/15 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Publiczny charakter żądanych przez skarżącego informacji oraz fakt, iż jego wniosek został skierowany do organu władzy publicznej, determinowały konieczność załatwienia przedmiotowego żądania w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Obowiązkiem Wójta Gminy było zatem udostępnienie skarżącemu żądanych informacji bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie udzielenie wyjaśnień, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., bądź też wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Podkreślić przy tym należy, że udostępnienie informacji ma formę czynności materialno-technicznej i w świetle dyspozycji art. 14 ust. 1 u.d.i.p. winno nastąpić w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Udzielenie informacji niepełnej, czy też niezgodnej z treścią żądania, należy zaś oceniać jako bezczynność adresata wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1513/14, dostępny w CBOSA oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bd 18/13, LEX nr 1310652).

Z treści wniosku P. K. z dnia [...] r. wynika wprost, że przedmiotem jego żądania nie było wyłącznie uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy Gmina A., we wskazanym w tym wniosku okresie, zawierała umowy o obsługę prawną. Wnioskodawca jednoznacznie bowiem zaznaczył, że w razie potwierdzenia, iż umowy takie zostały przez Gminę zawarte, dodatkowo wnosi o udostępnienie ich treści. Tymczasem w odpowiedzi na powyższy wniosek (wiadomość mailowa z dnia [...] r. – k. 11 akt sądowych) przyznano, że Gmina A. we wskazanym przez wnioskodawcę okresie zawierała umowy o obsługę prawną, jednak nie przekazano wnioskodawcy treści tych umów. Okoliczność ta potwierdza przekonanie skarżącego, iż udzielono mu informacji niepełnej, co z kolei świadczy o tym, że Wójt Gminy dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności.

Bezspornym jednakowoż pozostaje, że po wniesieniu skargi, wskutek załączenia przez organ do odpowiedzi na skargę kopii żądanych umów o obsługę prawną Gminy A. , skarżący wszedł w posiadanie ich treści, a tym samym stał się dysponentem pełnego zakresu informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia [...] r. Okoliczność ta, którą potwierdził zresztą sam skarżący w piśmie procesowym z dnia [...]., czyni bezprzedmiotowym postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie i uzasadnia jego umorzenie na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zasadne jest jednak w tej sytuacji uwzględnienie wniosku skarżącego o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, o czym orzeczono na podstawie art. 200, art. 201 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSA i WSA 2009/4/63, Lex nr 463487).

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.