II SA/Sz 1036/07 - Postanowienie

Data orzeczenia	2008-02-25	
Data wpływu	2007-10-17	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie	
Sędziowie	Barbara Gebel /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)	
Hasła tematyczne	Prawo pomocy	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Odmówiono przyznania prawa pomocy	
Powołane przepisy	Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270; art.246§1 pkt1 ppsa;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA - Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy	
Uzasadnienie
W. S w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powołane w sentencji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające mu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia (...) w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

W przesłanym na wezwanie Sądu formularzu PPF wnioskodawca oświadczył że od kilku lat jest inwalidą. Zamieszkuje razem z żoną w mieszkaniu o powierzchni 66 m2.. Wnioskodawca otrzymuje rentę w wysokości około 1000 zł brutto, natomiast żona - z prowadzonej działalności gospodarczej - osiąga miesięczny dochód również w wysokości około 1000 zł. Nadto W S wskazał, że posiada około 1000 zł oszczędności na bieżącym koncie, a jego żona około 5200 zł w Funduszu (...).

W odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłożenia szczegółowych dokumentów potwierdzających wskazane we wniosku informacje skarżący przesłał dokumenty dotyczące działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę, tj. zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz decyzję urzędu skarbowego w sprawie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej na rok podatkowy 2007 oraz wyciąg z rachunku bankowego. Dowodów dotyczących wysokości opłat za mieszkanie nie przedłożył, jednakże z wyciągu bankowego wynika, że czynsz za mieszkanie wynosi 475 zł, zaś opłaty za energię elektryczną -około 110 zł.

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2007 r. Sąd w osobie referendarza sądowego odmówił W.S. przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że osoba zamierzająca wytoczyć sprawę lub biorąca w niej udział powinna odpowiednio wcześniej, w miarę istniejących możliwości, gromadzić środki potrzebne na pokrycie przewidywanych kosztów sądowych, w szczególności gdy sprawa toczy się z jej inicjatywy. W S., jako skarżący, winien się zatem liczyć z ewentualnymi kosztami i gromadzić środki na ten cel. Tym bardziej, że skarżący razem z żoną ma miesięczny dochód w

Sygn akt IISA/Sz1036/07

3

wysokości około 1870 zł oraz oszczędności, a konieczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około 600 zł.

Tym samym, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny, nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, dlatego mając na uwadze sytuację osobistą i materialną skarżącego Sąd odmówił mu przyznania prawa pomocy.

W S, pismem z dnia 20 stycznia 2008 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia.

W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że przy rozpatrywaniu wniosku nie wzięto pod uwagę istotnych wydatków miesięcznych skarżącego wyszczególnionych w wydruku bankowym, tj. na telewizję i internet - około 150 zł, telefony TP SA, Era, Orange - około 180 zł, ubezpieczenie skarżącego w PZU Życie, opłaty za ogródek działkowy, ubezpieczenie mieszkania - około 50 zł. Dodatkowo wskazał, że wydaje około 100 zł miesięcznie na leki.

Skarżący oświadczył ponadto, że jeżeli Sąd uzna, że jego sytuacja finansowa jest na tyle dobra, że nie można mu przyznać prawa pomocy w zakresie całkowitym, to wnosi o ustanowienie adwokata, natomiast kwota 100 zł tytułem wpisu zostanie uiszczona przez skarżącego.

Pismem z dnia 30 stycznia 2008 r. Sąd wezwał skarżącego, w związku z jego wcześniejszym oświadczeniem o planowanym zabiegu urologicznym, do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia i o ewentualnych kosztach zabiegu, które będą obciążać stronę oraz do wyjaśnienia z jakiego tytułu przekazano z konta skarżących znaczne kwoty na rzecz Prywatnego Przedsiębiorstwa "(...)" Spółka z o.o., w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

W S, w odpowiedzi na powyższe wezwanie, oświadczył, że jego żona nie posiada odrębnego konta do odliczeń podatkowych i w związku z tym opłaty związane z najmem lokalu od "(...)" (w którym prowadzi działalność -"pogotowie krawieckie") regulowane są ze wspólnego konta skarżących. Do pisma załączono fakturę VAT za czynsz wystawioną przez Prywatne Przedsiębiorstwo "(...)" Spółka z o.o. na kwotę 918,77 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ustalił, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że wniesiony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2007 r. spowodował, że

Sygn. akt II SA/Sz 1036/07

4

wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należało rozpoznać "na nowo". Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem, w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarza sądowego z mocy ustawy.

Zgodnie z art. 245 § 1 powołanej wyżej ustawy, Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Osobie fizycznej można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1).

Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które żyją w ubóstwie lub znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych - może zwrócić się o pomoc państwa.

Przytoczone powyżej przepisy jednoznacznie wskazują, że przy całkowitym zwolnieniu, osoba winna wykazać brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a przy częściowym - brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przy tym podkreślić, że przepisy te stanowią odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanych wyżej przepisach.

Sygn. akt II SA/Sz 1036/07

5

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, w szczególności, gdy osoba ta ma stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę.

W rozpatrywanej sprawie skarżący wykazał, że wraz z żoną osiągają stały miesięczny dochód w wysokości około 1870 zł, a konieczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około 600 zł (czynsz za mieszkanie oraz opłata za energię elektryczną). Wprawdzie w sprzeciwie od postanowienia z dnia (...). skarżący wskazał dodatkowe wydatki, tj. na telewizję i internet - około 150 zł, telefony TP SA, Era, Orange - około 180 zł, ubezpieczenie skarżącego w PZU Życie, opłaty za ogródek działkowy, ubezpieczenie mieszkania - około 50 zł, ale trudno wydatki te uznać za wydatki "utrzymania koniecznego", przez które rozumie się wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak żywność, mieszkanie czy też ubranie (podobnie vide: postanowienie NSA z 20 czerwca 2006 r., I OZ 805/06, niepubl.).

Zdaniem Sądu brak było również podstaw do uwzględnienia wydatków na leki, skoro skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających fakt ich zakupu. Do oceny sytuacji materialnej skarżącego i jego możliwości płatniczych nie została także wzięta pod uwagę okoliczność konieczności opłacenia przez skarżącego planowanego zabiegu urologicznego, w odpowiedzi bowiem na wezwanie Sądu o przedłożenie zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia i o ewentualnych kosztach zabiegu, skarżący nie przedłożył żądanego dokumentu. Tym samym uniemożliwił Sądowi ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy.

Dodatkowo wskazać należy, że skarżący wraz z żoną posiadają oszczędności (skarżący - około 1000 zł na bieżącym koncie, żona skarżącego - około 5200 zł w Funduszu (...)).

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że informacje o stanie majątkowym i rodzinnym skarżącego, w szczególności dotyczące dochodów skarżącego i jego żony oraz uzasadnionych wydatków, pozwalają stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Sygn. akt II SA/Sz 1036/07 6

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.