Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania E. K., od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...], orzekającej o zmianie decyzji z dnia [...] ( zmienionej kolejną decyzją) w części dotyczącej okresu przyznania zasiłku stałego i składników na ubezpieczenie zdrowotne, poprzez przyznanie zasiłku stałego i świadczenia zdrowotnego do 31 stycznia 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie zasiłek stały został przyznany E. K. decyzją z dnia [...] w okresie 01- 30.06.2012 r. w wysokości 88,50 zł, zaś w okresie od 01.07.2012 r. do 30.06.2014 r. w wysokości 177 zł miesięcznie wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Świadczenie to zostało przyznane odwołującej na skutek ustalenia, że jest ona osobą całkowicie niezdolną do pracy, z uwagi na orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, a jednocześnie z uwagi na spełnienie kryterium dochodowego. Dochód E. K. jako osoby samotnie gospodarującej, był bowiem niższy od przewidzianego przepisami prawa kryterium dochodowego. Natomiast decyzja z dnia [...] została wydana na skutek zmiany sytuacji dochodowej. Ze złożonego przez E. K. wniosku o pomoc finansową z dnia 9 stycznia 2013 r. wynikało bowiem, że w związku ze zobowiązaniami finansowymi powstałymi wobec byłego męża, dokonała ona zamiany mieszkania, w wyniku której na jej konto w grudniu 2012 r. wpłynęła kwota 80000 zł. Następnie te środki finansowe zostały przelane na konto komornika sądowego w celu uregulowania zobowiązań byłego męża.

Mając powyższe na uwadze Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że sytuacja dochodowa odwołującej się ulegała zmianie, gdyż za dochód uznać należało dochód z tytułu uzyskanych środków finansowych z umowy zamiany mieszkania.

Cytując art. 8 ust. 3 i ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 dalej zwanej "ustawą o pomocy społecznej"), Kolegium podkreśliło, że przepis ten wyraźnie wskazuje, że chodzi o każdy dochód, niezależnie od źródła jego pozyskania, w związku z czym weryfikując dochód wnioskodawczyni należy brać pod uwagę każdą uzyskaną kwotę, o ile pochodzi ona z okresów wskazanych w tym przepisie lub w ust. 11 art. 8.

Uwzględniając powyższe Kolegium stwierdziło, że skoro w miesiącu grudniu 2012 r. dochód wnioskodawczyni wyniósł 6.966,67 zł, stanowiąc 1/12 kwoty 80.000 zł, tj. kwoty uzyskanej z tytułu zamiany mieszkania oraz comiesięcznych alimentów od męża w wysokości 300 zł, to tym samym nie ulega wątpliwości, że dochód ten wielokrotnie przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku stałego (542 zł). Organ odwoławczy zaznaczył, że powyższa zmiana sytuacji dochodowej stanowiła podstawę do zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały

w ustawowym trybie przewidzianym art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który określa przesłanki uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania, zmierzającego do dokonania weryfikacji decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej. Zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi przesłankę obligatoryjną, której wystąpienie nakłada na organ obowiązek uchylenia lub zmiany decyzji

w sytuacji stwierdzenia, że uzyskiwany dochód nie uprawnia świadczeniobiorcy do otrzymywania świadczenia.

Odnosząc się do treści odwołania, Kolegium wyjaśniło, iż w świetle ww. przepisów organ I instancji nie miał podstawy aby nie uwzględnić przy weryfikacji dochodu kwoty uzyskanej z zamiany mieszkania, a sposób rozdysponowania uzyskanej kwoty nie mógł stanowić przesłanki umożliwiającej pominięcie uzyskanego dochodu lub potraktowania go jako dochodu utraconego.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję E. K. wniosła o przyznanie jej zasiłku stałego i stwierdziła, że kwota 80000 zł została w całości przeznaczona na spłatę byłego męża i dlatego nie otrzymała z niej nawet "grosika". W związku z tym nie rozumie dlaczego ustalono jej dochód w wysokości 6966, 67 zł.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie może zostać uwzględniona.

Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej (aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182), zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia.

W niniejszej sprawie jako uzasadnienie do zastosowania wskazanej obligatoryjnej formy weryfikacji decyzji organy wskazały przesłankę zmiany sytuacji dochodowej skarżącej.

Pojęcie dochodu dla celów pomocy społecznej definiuje art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jednocześnie art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, że do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Z zacytowanych przepisów wynika, że ustawodawca po pierwsze, jednoznacznie zdefiniował pojęcie dochodu, a po drugie, taksatywnie wymienił składniki, których się do niego nie wlicza. Zatem pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu jest na gruncie ustawy o pomocy społecznej zamknięty (por. wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 700/06 i z 23 czerwca 2009 r., I OSK 1249/08 dostępne w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie pozwala na uznanie, że kwota dopłaty uzyskana z tytułu zamiany mieszkania nie stanowi dochodu w rozumieniu przepisów tej ustawy, ani też że przeznaczenie tego dochodu na spłacenie zadłużenia, powstałego na skutek podziału majątku wspólnego, winno skutkować odliczeniem od dochodu czy też uznaniem, że jest to utrata dochodu.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi podkreślić należy, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej nie ma znaczenia, w jaki sposób osoba uprawniona do zasiłku czy też ubiegająca się o jego przyznanie, rozporządziła uzyskanym dochodem, a w szczególności, czy mogła nim realnie dysponować i przeznaczyć go na swoje utrzymanie i potrzeby, czy też musiała przeznaczyć go na spłatę kredytu, pożyczki lub jak w niniejszym przypadku na spłatę zobowiązań wobec byłego męża z tytułu podziału majątku wspólnego. Istotne bowiem jest jedynie to, że w miesiącu grudniu 2012 r. skarżąca otrzymała kwotę 80 tyś. złotych w związku z zamianą mieszkania na mniejsze. Ponadto przyjęcie, że z dochodem mamy do czynienia tylko wtedy, gdy można go przeznaczyć na zaspokojenie własnych potrzeb, mogłoby prowadzić do zawierania fikcyjnych umów pożyczki lub darowizny i następnie występowania o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej z uzasadnieniem, że otrzymany dochód w żaden sposób nie przyczynił się do poprawy sytuacji materialnej wnioskodawcy.

Nie ulega wątpliwości, że uzyskane przez skarżącą środki z zamiany mieszkania stanowiły (jak trafnie przyjęły organy) dochód jednorazowy, przekraczający pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, podlegający rozliczeniu zgodnie z regułą wyrażoną w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Organy prawidłowo również ustaliły, że zmiana sytuacji dochodowej skarżącej nastąpiła w grudniu 2012 r., tj. w momencie otrzymania 80 tysięcy złotych. Niewątpliwie uzyskany w związku z tym przez skarżącą dochód przekroczył kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. W myśl bowiem art. 8 ust. 11, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł.

W świetle powyższego przyjąć należy, że organy w sposób prawidłowy ustaliły wysokość dochodu skarżącej, co w konsekwencji musiało skutkować wydaniem na podstawie art. 106 ust. 5 decyzji de facto pozbawiającej ją prawa do zasiłku poczynając od 1 lutego 2012 r. Stosownie bowiem do art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Jak już była o tym wcześniej mowa, w niniejszej sprawie kwota zmiany dochodu przekroczyła kryterium dochodowe o znacznie więcej niż 10 %.

Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami).