Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 12 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 roku sprawy ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora Centrum Integracji Społecznej im. J. K. w B. z dnia [...]sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zaprzestania realizacji Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego oddala skargę.

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] czerwca 2012 r. H. P. zawarła z Centrum Integracji Społecznej im. [...] w B., reprezentowanym przez Dyrektora Centrum Integracji Społecznej w B. umowę Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego. Z dokumentu tego wynika, że Indywidualny Program Zatrudnienia Socjalnego sporządzono w celu efektywnego przebiegu reintegracji zawodowej i społecznej uczestnika, na okres od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] czerwca 2013 r., z możliwością przedłużenia jego trwania o 6 miesięcy.

W dniu [...] czerwca 2013 r., po uwzględnieniu wniosku Uczestniczki z dnia [...] czerwca 2013 r., Dyrektor Centrum Integracji Społecznej w B., decyzją Nr [...], przedłużył realizację Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego o 6 miesięcy, tj. od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...], Dyrektor Centrum Integracji Społecznej im. [...] w B., działając na podstawie art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i art. 13 ust. 4 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu socjalnym, orzekł o zaprzestaniu realizacji Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego, zawartego na okres od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. pomiędzy H. P. a Dyrektorem Centrum Integracji Społecznej, na skutek uporczywego naruszania przez Uczestnika postanowień Programu uniemożliwiającego jego dalszą realizację.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że podstawę decyzji stanowi: nieuzasadniona odmowa przez H. P. podjęcia zatrudnienia (oświadczenie skarżącej z dnia [...] sierpnia 2013 r.) w F., na stanowisku pracownika produkcji, zaproponowanym przez Dyrektora Centrum Integracji Społecznej w B. Wskazano, że zachowanie takie wyczerpuje znamiona naruszania Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego określonego w art. 13 ust. 4 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu socjalnym oraz § 40 pkt g Regulaminu Uczestnika CIS poprzez: nieuzasadnioną odmowę podjęcia przez Uczestnika zatrudnienia na stanowisku pracy zaproponowanym przez Dyrektora Centrum. Tym samym, organ wskazał, że uzasadnione było podjęcie decyzji o zaprzestaniu realizacji Programu z dniem [...] sierpnia 2013 r.

Nie zgadzając się z podjętą decyzją, H. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wskazując, że takie rozstrzygnięcie pozbawia ją szansy zdobycia pracy.

Skarżąca przyznała, że odmówiła podjęcia zatrudnienia z uwagi na fakt, że bała się, iż nie da rady pracować na produkcji. Podała, że w przeszłości pracowała w Z. na stanowiskach produkcyjnych i musiała zrezygnować, ponieważ miała problemy z kręgosłupem. Wskazała, że obecnie jej stan zdrowia uległ pogorszeniu i cierpi na ból nóg. Podkreśliła, że nie mogła zgodzić się na pracę na produkcji, ponieważ nie miała w tym zakresie doświadczenia. Zarzuciła, że dokonując takiego rozstrzygnięcia nie pomyślano o jej przyszłości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Centrum Integracji Społecznej szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia skargi Sąd zobowiązany jest ustalić dopuszczalność jej wniesienia, w tym rozstrzygnąć, czy przedmiot zaskarżenia podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Zakres kognicji sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3 art. 3 p.p.s.a.). Decyzja kierownika centrum integracji społecznej o zaprzestaniu realizacji programu zatrudnienia socjalnego z winy uczestnika jest decyzją ostateczną, od której przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Taki wniosek płynie wprost z literalnego brzmienia art. 13 ust. 4b ww. ustawy, który przewiduje uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego od decyzji kierownika CIS (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SAB/Łd 4/12 i z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 589/12).

W tym miejscu wskazać należy, że aktem regulującym uczestnictwo w programach zatrudnienia socjalnego jest ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 225 ze zm.). Wspomniana ustawa przewiduje m.in. realizację reintegracji zawodowej i społecznej poprzez uczestnictwo w zajęciach prowadzonych przez centrum integracji społecznej. Zasady udziału i kierowania do centrum integracji społecznej określa art. 12 i 13 ww. ustawy. Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 4 tejże ustawy, zaprzestanie realizacji programu następuje w przypadku:

1. uporczywego naruszania przez uczestnika postanowień programu, uniemożliwiającego jego dalszą realizację;

2. trwałego opuszczenia przez uczestnika zajęć w Centrum;

3. oświadczenia uczestnika o odstąpieniu od realizacji programu.

Stosownie zaś do treści art. 13 ust. 4a ustawy, w przypadkach, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, decyzję w sprawie zaprzestania realizacji programu podejmuje kierownik Centrum. Od decyzji kierownika Centrum, o której mowa w ust. 4a, uczestnikowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 13 ust. 4b ustawy).

Z powyższego wynika, że w każdym przypadku, kiedy uczestnik programu uporczywie narusza postanowienia programu lub trwale opuścił zajęcia przewidziane w programie, decyzję o zaprzestaniu realizacji programu podejmuje kierownik Centrum, zaś decyzja ta podlega kontroli sądu administracyjnego.

Zasady udziału i kierowania do centrum integracji społecznej określa art. 12, 13, 14, 15 i 15a ustawy. Stosownie do art. 12 ust. 1 i 4 ustawy, kierownik centrum przyjmuje osobę skierowaną do centrum po podpisaniu z nią indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego, zwanego dalej "programem", w uzgodnieniu z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej właściwego dla miejsca zamieszkania lub pobytu tej osoby. Uczestnikiem takiego indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego mogą być w szczególności osoby wymienione w art. 1 ust. 2 ustawy tj. np. bezdomni, długotrwale bezrobotni, osoby niepełnosprawne, chorzy psychicznie, którzy podlegają wykluczeniu społecznemu i ze względu na swoją sytuację życiową nie są w stanie własnym staraniem zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych i znajdują się w sytuacji powodującej ubóstwo oraz uniemożliwiającej lub ograniczającej uczestnictwo w życiu zawodowym, społecznym i rodzinnym. Okres uczestnictwa w zajęciach w centrum może trwać do 11 miesięcy. Jeżeli analiza stanu realizacji programu uzasadnia potrzebę przedłużenia okresu uczestnictwa w zajęciach w centrum, kierownik centrum, na wniosek lub po zasięgnięciu opinii pracownika socjalnego centrum, może przedłużyć okres uczestnictwa w zajęciach do 6 miesięcy (art. 15 ust. 3 ustawy).

W myśl art. 13 ust. 6 realizacja programu jest warunkiem korzystania przez uczestnika ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego oraz z innych świadczeń określonych w ustawie. Zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy w okresie uczestnictwa w zajęciach w centrum, o którym mowa w ust. 3, na wniosek uczestnika, kierownik centrum przyznaje świadczenie integracyjne w wysokości zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 5 zakończenie realizacji programu następuje w okresie do 6 miesięcy po dniu, w którym uczestnik objęty programem podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, założył lub przystąpił do spółdzielni socjalnej lub podjął działalność gospodarczą, albo w dniu, w którym upłynął okres uczestnictwa w zajęciach w centrum. Stosownie zaś do art. 13 ust. 4 pkt 1 tej ustawy, zaprzestanie realizacji programu następuje w przypadku uporczywego naruszania przez uczestnika postanowień programu, uniemożliwiającego jego dalszą realizację.

Z przytoczonych przepisów wynika, że zaprzestanie realizacji programu może nastąpić tylko z winy uczestnika lub na skutek dobrowolnego odstąpienia przez uczestnika od realizacji programu. O zaprzestaniu realizacji programu, wbrew woli uczestnika, właściwy kierownik centrum rozstrzyga w drodze ostatecznej decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SAB/Łd 4/12).

Ponadto, na co zasadnie zwrócił uwagę organ, zgodnie z wytycznymi zawartymi w przygotowanym dla centrów integracji społecznej przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Komentarzu do Nowelizacji Ustawy o Zatrudnieniu Socjalnym oraz Dobrych Praktykach Zatrudnienia Socjalnego, kwestie nieregulowane w sposób precyzyjny przez ustawę powinny zostać w jasny sposób doprecyzowane w Regulaminie Uczestnika CIS. W związku z powyższym, w podpisanym przez skarżącą Regulaminie Uczestnika Centrum Integracji Społecznej im. [...] w B. zawarte były przesłanki zaprzestania realizacji Programu, w tym również mająca miejsce w niniejszej sprawie nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia przez Uczestnika. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] lipca 2012 r. oświadczyła, iż zapoznała się z Regulaminem Uczestnika.

Analiza akt sprawy potwierdza, że skarżąca swoim zachowaniem w okresie objętym programem dopuściła się uporczywego naruszenia postanowień programu. Z akt wynika m.in., że H. P. była uczestniczką XXV edycji Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego realizowanego przez Centrum Integracji Społecznej im. [...] w B. na podstawie ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym. W konsekwencji, w sprawie, w stosunku do skarżącej wydano decyzję o zaprzestaniu realizacji Programu ze względu na uporczywe naruszanie jego postanowień, które polegało na nieuzasadnionej odmowie przez skarżącą podjęcia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, co jest nadrzędnym celem w stosunku do wszystkich uczestników Programu. Skarżąca oświadczyła bowiem, że rezygnuje z propozycji pracy. Powodem tej odmowy była zaś obawa skarżącej przed podjęciem pracy z uwagi na brak doświadczenia w pracy na podobnym stanowisku oraz zły stan zdrowia. Ponadto skarżąca oświadczyła, że obawia się pracy na nocną zmianę. Jednocześnie, skarżąca w trakcie realizacji Programu, dopuszczała się rażącego naruszania zasad i porządku pracy w ramach odbywanej praktyki zawodowej odbywanej na stanowisku sprzątaczki w firmie I., w wyniku czego otrzymała w dniu [...] listopada 2012 r. od Dyrektora CIS pisemne upomnienie, a następnie w ramach praktyki w tej firmie została przeniesiona do pracy w innym obiekcie na terenie B. Następnie, w związku z przebywaniem na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, skarżąca nie otrzymała propozycji zatrudnienia w firmie I., po czym została skierowana przez CIS na praktykę zawodową w firmie G., gdzie realizowała praktykę zawodową na stanowisku sprzątaczki. W trakcie tej praktyki zawodowej, w związku z upływem 12 miesięcznego okresu realizacji Programu, Uczestniczka wniosła do Dyrektora CIS o jego przedłużenie, do czego organ przychylił się.

W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga, że skarżąca otrzymała od Dyrektora Centrum Integracji Społecznej propozycję podjęcia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w firmie E., na stanowisku pracownika produkcji, jednakże odmówiła ona podjęcia pracy na zaoferowanym stanowisku. W dniu [...] sierpnia 2013 r. oświadczyła bowiem, że rezygnuje z zaproponowanej pracy wskazując m.in., że obawia się podjęcia pracy, z uwagi na brak doświadczenia w pracy na podobnym stanowisku, stan zdrowia oraz obawę przed pracą na nocną zmianę. W ocenie Sądu odmowa była bezzasadna.

Reasumując, zarzuty podnoszone przez skarżącą nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym. Mimo uprzedniego naruszania postanowień Programu, skarżącej przedłużono uczestnictwo w Programie Indywidualnym. Następnie, w sytuacji możliwości uzyskania zatrudnienia, bezpodstawnie odmówiła jego podjęcia.

Biorąc pod uwagę główny cel Programu tj. reintegrację zawodową polegającą na zdolności uczestnika do świadczenia pracy na otwartym rynku pracy (art. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu socjalnym) oraz fakt, iż skarżąca naruszyła warunki programu nie podejmując zatrudnienia, spełniona została przesłanka z art. 13 ust. 4 pkt 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym zaprzestanie realizacji programu następuje w przypadku uporczywego naruszania przez uczestnika postanowień programu, uniemożliwiającego jego dalszą realizację. Powyższe miało miejsce w niniejszej sprawie.

W konsekwencji, uznać należało, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, co obligowało Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.