Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Zasada prawdy obiektywnej uzasadnia stosowanie przepisu art. 24 par. 3 Kpa do wszystkich osób zatrudnionych w urzędzie rozumianym jako biurze organu administracyjnego, a więc także do osoby wykonującej funkcję tego organu.

Powoływanie się na wyłączenie pracownika w oparciu o przepis art. 24 par. 3 Kpa jest jednak skuteczne dopiero w razie wydania przez jego bezpośredniego przełożonego stosownego postanowienia po uprzednim uprawdopodobnieniu istnienia okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności tego pracownika.

stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy S. ze skargi Jerzego M. na decyzję Wojewody w Sz. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi i umorzenia postępowania.

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 1992 r. na podstawie art. 145 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1 i art. 150 par. 2 Kpa Wojewoda w Sz. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną Burmistrza Miasta i Gminy I. z dnia 19 lipca 1991 r. w sprawie ustalenia Jerzego M. kandydatem na nabywcę nieruchomości PFZ - działki nr 1 o powierzchni 156,07 ha, położonej w obrębie M., i wyznaczył Wójta Gminy S. jako organ właściwy do załatwienia sprawy, stwierdzając, że między kandydatem ustalonym na nabywcę gruntów a Burmistrzem Miasta i Gminy I. zachodzi stosunek pokrewieństwa drugiego stopnia.

Wójt Gminy S. decyzją z dnia 8 lipca 1992 r. na podstawie art. 145 par. 1 pkt 3, art. 151 par. 1 pkt 2 i art. 105 par. 1 Kpa uchylił ostateczną decyzję Burmistrza Gminy i Miasta I. z dnia 19 lipca 1991 r. w sprawie ustalenia Jerzego M. kandydatem na nabywcę nieruchomości i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że Burmistrz Gminy i Miasta I. Jan M. decyzją z dnia 19 lipca 1991 r. ustalił Jerzego M. kandydatem na nabywcę gruntów o powierzchni 156,07 ha. Jak wynika z aktów urodzenia Jana M., Jerzego M. i Bazylego M., między Janem M. a Jerzym M. zachodzi stosunek pokrewieństwa drugiego stopnia. Jan M. zatem podlegał wyłączeniu z mocy art. 25 par. 1 pkt 1 Kpa od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych jego bratanka Jerzego M. W związku z tym zachodzą podstawy do uchylenia decyzji ustalającej Jerzego M. kandydatem na nabywcę gruntów. Dalsze postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe wobec nowego stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 stycznia 1992 r. z mocy art. 58 pkt 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464/. Poza tym własność nieruchomości została skutecznie przeniesiona na rzecz Jerzego M. aktem notarialnym nr rej. A 1043/91 z dnia 12 września 1991 r.

Wojewoda w Sz. decyzją z dnia 16 października 1992 r. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 8 lipca 1992 r.

W motywach swej decyzji organ odwoławczy stwierdził m.in., że Wójt Gminy S., po wznowieniu postępowania administracyjnego na skutek sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w S., słusznie uchylił decyzję z dnia 19 lipca 1991 r. Wprawdzie organ ten błędnie stwierdził, że pomiędzy kandydatem ustalonym na nabywcę nieruchomości a Burmistrzem Miasta i Gminy I. zachodzi stosunek pokrewieństwa drugiego stopnia, jednakże zgodnie z art. 24 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 24 par. 3 Kpa osoby te są ewidentnie ze sobą spokrewnione i fakt ten może wywoływać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Ponadto stwierdzono, że decyzja w sprawie ustalenia Jerzego M. kandydatem na nabywcę gruntów narusza art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości PFZ /Dz.U. 1989 nr 58 poz. 348/. Przed wydaniem bowiem tej decyzji nie zasięgnięto opinii kółka rolniczego bądź innej organizacji rolniczej. Jeśli chodzi o zastosowanie 50 proc. obniżki ceny gruntów, to również rozstrzygnięcie to nastąpiło z istotnym naruszeniem prawa - art. 5 wyżej cyt. ustawy. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów uzasadniających zastosowanie obniżki ceny odnośnie do całości gruntów nabywanych przez Jerzego M. Także postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji z dnia 19 lipca 1991 r. uchybia przepisom art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wprawdzie wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży był sporządzony i został umieszczony na tablicy ogłoszeń w okresie od 2 do 17 lipca 1991 r. w Urzędzie Miasta i Gminy I., ale określał termin składania wniosków o kupno do dnia 2 lipca 1991 r. Poza tym wykaz ten nie został podany do publicznej wiadomości w innych miejscowościach, położonych w sąsiedztwie omawianej nieruchomości.

Jerzy M. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję ostateczną z dnia 16 października 1992 r. z wnioskiem o jej uchylenie. Skarżący podniósł m.in., że organ odwoławczy wprawdzie stwierdził, iż nie występuje pokrewieństwo drugiego stopnia, ale nie można zgodzić się z pozostałymi argumentami tego organu. Powoływanie się na art. 24 par. 1 Kpa jest nieuzasadnione ze względu na uregulowanie zawarte w art. 25 par. 1 Kpa. Poza tym skarżący zaprzeczył, by w sprawie brak było dowodów uzasadniających obniżenie ceny gruntów. Zdaniem strony skarżącej, zostały także zachowane wszystkie wymagania formalne przewidziane w przepisach o sprzedaży nieruchomości z Państwowego Funduszu Ziemi.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w P. wniósł także o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z art. 16 Kpa wynika zasada trwałości decyzji, której celem jest ochrona porządku prawnego. Wzruszenie decyzji ostatecznej zatem może nastąpić tylko w przypadkach określonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Do tych przypadków należy m.in. instytucja wznowienia postępowania. Według art. 145 par. 1 pkt 3 Kpa wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracyjny, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 i art. 25.

Jeśli chodzi o przepis art. 25 Kpa, to nie ma on w niniejszej sprawie zastosowania. Z mocy tego przepisu osoba pełniąca funkcję organu administracyjnego jest wyłączona od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych kierowników określonych w tym przepisie i ich małżonków, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia oraz osób związanych z tymi kierownikami z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli. Z okoliczności sprawy nie wynika, by skarżący Jerzy M. był przełożonym Jana M. lub zajmować stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia bądź należał do osób pozostających z tymi kierownikami w określonych stosunkach. W niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania także przepis art. 24 par. 1 pkt 2 Kpa, skoro skarżący, jako bratanek Jana M., jest jego krewnym trzeciego, a nie drugiego stopnia. Z kolei przepis art. 24 par. 1 pkt 1 Kpa dotyczy sytuacji, w której pracownik organu administracyjnego sam jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Takich zaś okoliczności natury gospodarczej w sprawie także nie wykazano. Wskazywanie przez organ odwoławczy na przepis art. 24 par. 3 Kpa również nie jest zasadne. Przepis ten przewiduje wyłączenie pracownika w drodze postanowienia przez jego bezpośredniego przełożonego, a w sytuacji gdy zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności innych niż wymienione w art. 24 par. 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności tego pracownika. Zasada prawdy obiektywnej uzasadnia stosowanie przepisu art. 24 par. 3 Kpa do wszystkich osób zatrudnionych w urzędzie rozumianym jako biuro organu administracyjnego, a więc także do osoby wykonującej funkcję tego organu. Powoływanie się jednak na wyłączenie pracownika w myśl art. 24 par. 3 Kpa jest skuteczne dopiero w razie wydania przez jego bezpośredniego przełożonego stosownego postanowienia po uprzednim uprawdopodobnieniu istnienia okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności tego pracownika. Jest zaś niesporne w sprawie, że postanowienie o wyłączeniu Jana M. nie zostało wydane.

Jeśli chodzi o okoliczności podnoszone przez organ administracji, a dotyczące wadliwości decyzji z dnia 19 lipca 1991 r., to nie mogą one stanowić podstawy wznowienia postępowania /art. 145 par. 1 Kpa/.

Z tych względów na podstawie art. 207 par. 3 Kpa w zw. z art. 156 par. 1 pkt 2 i art. 24 par. 1 pkt 1 i 2 i par. 3 oraz art. 25 Kpa orzeczono jak w sentencji. O kosztach postanowiono zgodnie z art. 208 Kpa.