Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędzia del. NSA Jerzy Dudek (spr.) Protokolant Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 749/07 w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do złożenia ekspertyzy technicznej oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 29 października 2008 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA/Wr 749/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę J. J. na postanowienie nr [...] Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie zobowiązania do złożenia ekspertyzy technicznej obiektów budowlanych zlokalizowanych na działce nr 292 położonej w miejscowości B..

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ząbkowicach Śląskich, działając na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), zobowiązał A. J. i J. J. - współwłaścicieli zespołu obiektów cegielni w miejscowości B. do dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego tych obiektów w określonym terminie.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż został powiadomiony o pożarze kompleksu obiektów cegielni. W wyniku dowodu z oględzin stwierdzono, że całkowitemu spaleniu uległ dach i strop budynku głównego, zaś ściany zewnętrzne i wewnętrzne częściowo zawaliły się, a pozostałe są spękane i uległy odchyleniu od pionu, spaleniu uległa również drewniana wiata. Wobec stwierdzenia zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego, organ nadzoru budowlanego uznał za zasadne zobowiązać współwłaścicieli przedmiotowego obiektu do dostarczenia ekspertyzy, która wyjaśni, czy obiekt nadaje się do odbudowy, czy do rozbiórki.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący J. J. podniósł, że nie jest w stanie wykonać nałożonego przez organ obowiązku z uwagi na pobyt w areszcie śledczym i brak środków finansowych. Ponadto wniósł o odroczenie wykonania postanowienia do czasu opuszczenia przez niego aresztu.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. organ odwoławczy – Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu, działając na podstawie art. 136 k.p.a., nakazał organowi pierwszej instancji uzupełnienie materiału dowodowego sprawy przez przeprowadzenie dodatkowych oględzin i wyjaśnienie aktualnego stanu obiektów oraz przedstawienie obecnego przebiegu postępowania w sprawie.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2007 r. organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2004 r. w części dotyczącej terminu przedłożenia ekspertyzy, wyznaczając nowy termin na dzień 31 grudnia 2007 r. i utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie stanowiło jedynie etap postępowania wyjaśniającego w sprawie dotyczącej stanu technicznego obiektów zniszczonych w wyniku pożaru, zaś po uzupełnieniu postępowania dowodowego okazało się, że z dotychczasowych obiektów pozostał jedynie piec do wypalania cegły i komin w sposób widoczny odchylony od pionu. Zdaniem organu, mimo to nadal zasadne było stosowanie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, przy czym w sytuacji, w której wykonanie nałożonego w zaskarżonym postanowieniu obowiązku przez współwłaściciela przebywającego w areszcie było utrudnione, to powinien wykonać go drugi z adresatów postanowienia.

Skargę na powyższe postanowienie wniósł J. J., zarzucając rażące naruszenie prawa polegające na uznaniu, iż skarżący jest legitymowany do brania udziału w postępowaniu i wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2004 r.

W uzasadnieniu zarzutów skargi podniósł, że nie mógł być adresatem postanowienia, bowiem, zgodnie z art. 262 § 1 pkt 3 k.p.k., z chwilą zastosowania tymczasowego aresztowania sąd ma obowiązek przedsięwziąć wszelkie czynności niezbędne do ochrony mienia aresztowanego. Adresatem tym powinien być, zdaniem skarżącego, Sąd Okręgowy w Katowicach, który rozpoznaje sprawę skarżącego, gdyż skarżący z przyczyn obiektywnych utracił władztwo nad nieruchomością (całość jego majątku została zabezpieczona w trakcie postępowania karnego).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację i podkreślił, że tymczasowe aresztowanie nie wpłynęło na status właścicielski skarżącego.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, iż organ odwoławczy trafnie ustalił oraz prawidłowo ocenił, że w przypadku dużego pożaru przedmiotowych obiektów budowlanych cegielni powstały wątpliwości co do ich stanu technicznego.

W ocenie sądu, skarżący, jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości, był niewątpliwie wraz z drugim współwłaścicielem obiektów cegielni – A. J. jedynym możliwym adresatem postanowienia. Sąd lub inne organy postępowania karnego lub wykonawczego nie stały się zarządcami tej nieruchomości z tej tylko przyczyny, że ich współwłaściciele zostali tymczasowo aresztowani, a nieruchomość objęta zabezpieczeniem mienia. Osoba pozbawiona wolności zostaje jedynie ograniczona w możności podejmowania osobiście określonych czynności względem posiadanego majątku. Zdaniem sądu, z akt sprawy nie wynikało, aby skarżący został pozbawiony możności zlecenia opracowania wymaganej ekspertyzy, podobnie jak bez przeszkód zlecił zastępstwo procesowe adwokatowi.

W związku z powyższym sąd wskazał, iż zaskarżone postanowienie nie było niewykonalne w dniu jego wydania i, jak twierdził sam skarżący w zażaleniu, zachodziły jedynie przejściowe przeszkody w wykonaniu obowiązku nałożonego zaskarżonym postanowieniem.

Ponadto sąd rozważył relację pomiędzy dyspozycją art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego a dyspozycją art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego. Zdaniem sądu, nie ulegało wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ nie prowadził postępowania dotyczącego przeprowadzenia okresowej kontroli, zatem nie mógł stosować art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego regulującego możność żądania ekspertyzy w drodze decyzji wydanej w ramach takiego postępowania. O ile bowiem organ wydaje samodzielne procesowo postanowienie dowodowe, o tyle trafnie powołuje podstawę prawną z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Zatem, w ocenie sądu pierwszej instancji, również z tego punktu widzenia zaskarżone postanowienie było w pełni zgodne z prawem. Wystąpienie zmian w stanie obiektów, opisane w ponowionych oględzinach, nie oznaczało, zdaniem sądu, takiego przeobrażenia przedmiotu postępowania, które wymagałoby zmiany treści rozstrzygnięcia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. J., działając przez pełnomocnika będącego adwokatem. Skarżący zarzucił sądowi pierwszej instancji rażące naruszenie prawa, polegające na uznaniu, że jest on legitymowany do udziału w postępowaniu dotyczącym nieruchomości wskazanej w wyroku, a także na nieprawidłowym zawiadomieniu o toczącym się postępowaniu drugiego ze współwłaścicieli tej nieruchomości – A. J.. Skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie skargi na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu i uchylenie decyzji dotyczącej obowiązków nałożonych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ząbkowicach Śląskich, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu zarzutów wskazał, iż nie jest, wbrew stanowisku sądu, legitymowany do występowania w niniejszym postępowaniu i nie może być podmiotem decyzji administracyjnych wydanych w jego toku. Ponadto, zdaniem skarżącego, zgodnie z dyspozycją art. 262 § 1 pkt 3 k.p.k., z chwilą zastosowania wobec niego tymczasowego aresztowania, sąd miał obowiązek z urzędu przedsięwziąć wszelkie czynności niezbędne do ochrony mienia tymczasowo aresztowanego.

Skarżący wskazał, iż w dniu wydania postanowienia organu pierwszej instancji przebywał w areszcie tymczasowym od ponad czterech i pół roku, a całość jego majątku została zabezpieczona w trakcie postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w Katowicach (sygn. akt XXI K 154/05).

Zdaniem skarżącego, organy prowadzące postępowanie zobowiązane są do dokonywania wszelkich czynności mających na celu zabezpieczenie mienia oskarżonego, który również ze względów finansowych nie ma możliwości wykonania obowiązków nałożonych przez organ nadzoru budowlanego w decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. Skarżący utracił bowiem wszelkie środki majątkowe oraz fizyczną możliwość sprawowania opieki nad zabezpieczonym majątkiem.

W ocenie skarżącego, wszelkie roszczenia związane z nieruchomościami wchodzącymi w skład jego majątku powinny być kierowane do Sądu Okręgowego w Katowicach, tj. organu stosującego wobec niego środek zapobiegawczy o charakterze izolacyjnym.

Ponadto skarżący wskazał, iż nie powiadomiono o terminie rozprawy przed sądem pierwszej instancji uczestnika postępowania A. J., którego miejsce pobytu, według skarżącego, nie jest znane, gdyż w toku postępowania administracyjnego oraz sądowego w niniejszej sprawie nie przebywał on w miejscu zamieszkania. W ocenie skarżącego, nie można zatem uznać za prawidłowe zawiadomienie go o terminie rozprawy na adres wskazany przez sąd, gdyż adres ten nie jest adresem zamieszkania uczestnika.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności sąd drugiej instancji zbadał podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania polegającego na nieprawidłowym zawiadomieniu o toczącym się postępowaniu uczestnika A. J..

W ocenie sądu odwoławczego, skarżący w istocie zarzucił sądowi pierwszej instancji nieważność postępowania poprzez pozbawienie uczestnika A. J. możności obrony jego praw (art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej p.p.s.a.).

Z akt sądowych przedmiotowej sprawy wynika, iż zarówno zawiadomienie o rozprawie, jak też dalsze pisma w postępowaniu sądowym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu doręczał uczestnikowi A. J. na adres: ul. [...],[...] Ś., który został wskazany - jako aktualny adres zamieszkania uczestnika - w piśmie Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA – Wydziału Ochrony Informacji Niejawnych w Warszawie z dnia 16 maja 2008 r. (k. 47, k. 50 akt sądowych).

W ocenie sądu odwoławczego, sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił wskazany wyżej adres zamieszkania uczestnika A. J., zwracając się w tym celu zarówno do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru budowlanego we Wrocławiu (k. 39) i Centralnego Biura Adresowego w Warszawie (k. 43), jak i do skarżącego J. J. (k. 38).

Pisma w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, tj. zawiadomienia o rozprawie (k. 29, k. 36, k. 63), adresowane do uczestnika A. J. doręczane były prawidłowo - zgodnie z dyspozycją art. 73 p.p.s.a. Każda z przesyłek zawierających zawiadomienie o rozprawie była podwójnie awizowana, a następnie, opatrzona adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie", zwracana nadawcy – sądowi pierwszej instancji, który, w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a., dołączał je do akt sprawy ze skutkiem doręczenia.

Zatem, skoro sąd pierwszej instancji podjął wszelkie niezbędne kroki w celu ustalenia adresu zamieszkania uczestnika A. J., a następnie dokonywał na ten adres doręczeń w sposób zgodny z art. 73 p.p.s.a., zarzut nieważności postępowania polegający na pozbawieniu uczestnika możności obrony jego praw uznać należy za bezzasadny.

Za bezzasadny uznać należy również zarzut naruszenia przepisu postępowania polegającego na przyjęciu, że skarżący jest legitymowany do udziału w sprawie dotyczącej nieruchomości wskazanej w wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona zawarła bowiem zarzut dotyczący naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu postępowania karnego (art. 262 § 1 pkt 3 k.p.k.), jednakże nie powiązała go z zarzutami dotyczącymi naruszenia przepisów procedury sądowoadministracyjnej.

Tymczasem z treści art. 174 p.p.s.a. wynika, że w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy prawa materialnego, bądź przepisy postępowania, które stosował w sprawie, bądź których nie zastosował (a powinien) w sprawie sąd pierwszej instancji, a które zostały, zdaniem jej autora, naruszone. Wskazanie przepisów postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., oznacza wskazanie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, również w ich powiązaniu z przepisami innych ustaw zawierających normy procesowe.

Powyższe oznacza, iż skarżący musi powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołanie w skardze kasacyjnej przepisów postępowania karnego w oderwaniu od przepisów postępowania sądowego nie pozwala traktować ich jako podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., FSK 181/04, ONSA 2004/2/36), ponieważ sądy administracyjne, które nie stosują przepisów postępowania karnego, nie mogą ich naruszyć.

Prowadzi to do konkluzji, iż brak powiązania zarzutu naruszenia przepisu procedury karnej z przepisami procedury sądowoadministracyjnej (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) powoduje, iż zarzut ten nie może zostać uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślić bowiem należy, iż sąd ten, będąc związanym granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie jest uprawniony do precyzowania bądź uzupełniania podniesionych przez stronę zarzutów.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.