I SA/Ol 251/08 - Postanowienie

Data orzeczenia	2008-08-28	
Data wpływu	2008-06-16	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie	
Sędziowie	Małgorzata Klimek /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6550	
Hasła tematyczne	Prawo pomocy	
Skarżony organ	Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa	
Treść wyniku	Odmówiono przyznania prawa pomocy	
Powołane przepisy	Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270;  art. 246 par. 1 pkt 1 i 2;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy	
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 13 lipca 2008 r. skarżący A. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego na kwotę 100 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca jest rencistą, zakwalifikowanym do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Świadczenie z tytułu renty wynosi 750 zł miesięcznie. W formularzu wniosku skarżący wyjaśnił, iż płaci swojej byłej małżonce T. K. alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie, plus dodatkowo 70 zł opłaty komorniczej. Wnioskodawca wynajmuje pokój w "[...]" za co płaci 300 zł miesięcznie. Na leki wydaje około 120 zł miesięcznie. Na dojazdy do pracy wydatkuje kwotę 40 – 80 zł miesięcznie. Spłaca pożyczkę bankową zaciągniętą na kwotę 300 zł. Ponadto niedawno zakończył spłacanie pożyczki zaciągniętej w pracy w wysokości 253 zł miesięcznie. Dodatkowo pracuje w zakładzie pracy chronionej "[...]" w "[...]". Zarobki z tego tytułu w minimalnym stopniu wystarczają na podstawowe potrzeby wnioskodawcy. Z formularza wniosku wynika również, iż skarżący jest współwłaścicielem domu o powierzchni 56,25 m 2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 1,9881 ha. Innego majątku jak również zasobów pieniężnych nie posiada. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż w związku z prowadzoną sprawą o podział majątku, poniósł koszty 809 zł z tytułu powołania biegłego sądowego. Podniósł również, iż opłaty związane ze złożeniem skargi w tych samych sprawach kosztowały go już 440 zł. Dodatkowo z pisma procesowego z dnia 29 czerwca 2008r., poprzedzającego złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawca partycypuje w kosztach utrzymania rodziny swojej przyjaciółki w wysokości 300 zł miesięcznie.

Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: wyjaśnień w zakresie wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu pracy w zakładzie "[...]", oświadczenia w zakresie dokładnego zestawienia miesięcznych wydatków związanych z własnym utrzymaniem, przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki oraz oświadczenia czy strona korzysta z czyjeś pomocy i podania jej zakresu, przedłożenia odpisu orzeczenia sądowego dotyczącego zasądzonych alimentów na rzecz byłej żony, wyjaśnień w zakresie wszystkich uzyskiwanych dochodów , w tym dopłat, dotacji zwianych z posiadanymi gruntami, oświadczenia w jaki sposób wykorzystywane są posiadane nieruchomości rolne i jaki uzyskiwany jest z nich dochód. Termin uzupełnienia wniosku został zakreślony na 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Doręczenie tego wezwania nastąpiło w dniu 22.07.2008r. skarżący w zakreślonym terminie nie przedłożył żądanych dokumentów.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie.

Oceniając przedstawioną we wniosku sytuację materialną i życiową skarżącego, stwierdzić należy, iż nie uzasadnia ona przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać bowiem należy, iż skarżący pomimo wezwania nie przedłożył dodatkowych oświadczeń wyjaśniających jakie ponosi miesięczne wydatki związane z własnym utrzymaniem, jakiej wysokości dochód uzyskuje z tytułu dodatkowej pracy, w jaki sposób wykorzystuje swój majątek i czy ewentualnie przynosi on jakieś dochody, nie wyjaśnił również kwestii ewentualnych dopłat i dotacji z racji posiadania nieruchomości rolnych, ponadto nie uwiarygodnił faktu obciążenia go alimentami w wysokości 470 zł miesięcznie.

Zatem, w przypadku gdy wnioskodawca uchyla się od przedstawienia dodatkowych oświadczeń, powinien liczyć się z tym, że spowoduje to niemożność określenia rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Wskazać bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawcę oświadczeń musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Przepis art. 255 p.p.s.a., który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, S. Babiarz, M. Niezgódka –Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, wyd. Lexis-Nexis, W-wa 2007, s. 244).

Dlatego też wobec braku wyjaśnienia kwestii wszystkich uzyskiwanych dochodów, jak również przy braku określenia miesięcznych wydatków skarżącego trudno jest ocenić jaka jest jego aktualna sytuacja majątkowa. Na ocenę sytuacji finansowej strony ma bowiem wpływ nie tylko wysokość jej dochodów, czy też generalnie uzyskiwanych przez nią pożytków z określonego tytułu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków. Skarżący ograniczył się bowiem jedynie do określenia, iż dodatkowe dochody z tytułu pracy w minimalnym stopniu pokrywają jego podstawowe potrzeby życiowe. Nie wyjaśnił kwestii uzyskiwania ewentualnego dochodu z nieruchomości rolnych, w postaci dopłat czy dochodu z nieruchomości rolnej, która przy racjonalnym gospodarowaniu powinna przynosić potencjalne korzyści. Nie udokumentował faktu płacenia – wysokich alimentów byłej żonie. Wskazać również należy, iż wysokość niektórych kosztów wskazanych przez skarżącego jak i ich przeznaczenie, np. alimenty, partycypowanie w kosztach utrzymania rodziny przyjaciółki, spłata raty pożyczki udzielonej z pracy, nie wskazują, iż osoba je ponosząca charakteryzuje się ubóstwem.

Uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było istotne dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego. Bez dokładnego bowiem ustalenia stanu majątkowego, dochodów i wydatków nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść należnych kosztów sądowych. Oświadczenie strony, które budzi wątpliwości, nie może stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Sąd czy też referendarz sądowy z urzędu nie może bowiem prowadzić dochodzenia zmierzającego do ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej strony.

Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że nie dostarczenie dokumentów i oświadczeń, do których złożenia skarżący został wezwany spowodowało, iż niewyjaśnione zostały wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej, a tym samym brak było podstaw do uznania, iż skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy czy to w zakresie całkowitym, czy nawet częściowym.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, że w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji ( nie przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych) wykluczona jest możliwość merytorycznego rozpoznania , a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005r., sygn. akt I OZ 842/05).

W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.