Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 509/15 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi F. B. na uchwałę Rady Miasta M. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 509/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu wniosku F. B. odmówił mu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 509/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę F. B. na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego r. pr. A. B. w dniu 27 listopada 2015 r., zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 28 grudnia 2015 r.

W dniu 29 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, a w dniu 30 grudnia 2015 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Podała, że w dniu 28 grudnia 2015 r. przekazała swojej sekretarce do wysłania skargę kasacyjną z poleceniem włożenia jej do koperty i zaadresowania, prawidłowo wskazując w treści skargi kasacyjnej, że należy ją wysłać za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Następnie opuściła biuro celem wizyty kontrolnej syna u psychologa w G.. W dniu 29 grudnia 2015 r. zatelefonowano do niej ze Starostwa Powiatowego w M. z informacją, że wpłynęła do nich skarga kasacyjna. Po sprawdzeniu wpisów w książce nadawczej stwierdziła, że skarga kasacyjna została nadana do Starostwa Powiatowego w M. - zamiast do Sądu. Wskazała, że nigdy nie było żadnych problemów z nadawaniem przesyłek przez sekretarkę, z której wyjaśnień wynika, że z niewiadomych przyczyn pomyliła się przy wpisywaniu adresu. W ocenie pełnomocnika skarżącego przeszkodą uniemożliwiającą stronie zachowanie terminu do dokonania czynności procesowej była zwykła omyłka pisarska - skarga została sporządzona i nadana w terminie, a jedynie wysłano ją pod niewłaściwy adres. Nie nastąpiła zawiniona bierność strony, lecz błędne przeświadczenie, że w sprawie dokonano wszystkich niezbędnych czynności mających służyć ochronie interesów skarżącego. W tych okolicznościach - zdaniem pełnomocnika skarżącego - wniosek w ochronie interesu klienta oraz okoliczności związane z pomyleniem adresu na kopercie uzasadniają tenże wniosek, gdyż skarżący nie może ponosić ujemnych konsekwencji za zwykłą omyłkę sekretariatu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, powołując się ma ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, że okoliczność omyłkowego wysłania skargi kasacyjnej przez pracownika kancelarii pod niewłaściwy adres nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu i nie może uzasadniać jego przywrócenia. Sąd wyjaśnił, że pełnomocnik skarżącego odpowiada za błędy popełnione przez swoich pracowników jak za własne działania, a mylne zaadresowanie koperty nie świadczy o zachowaniu należytej staranności. Tym samym skutki uchybienia terminu przez pełnomocnika odnoszą się do jego mocodawcy i bezskuteczne jest w takim wypadku powoływanie się na konieczność ochrony interesów klienta. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że nie został uprawdopodobniony brak winy pełnomocnika w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego zmianę poprzez:

1. przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 509/15, którą nadano przez omyłkę pisarską na niewłaściwy adres korespondencyjny;

2. dopuszczenie dowodu z kopii książki pocztowej książki nadawczej pełnomocnika skarżącego na okoliczność, że w dniu 28 grudnia 2015 r. z kancelarii pełnomocnika została wydana korespondencji, w której znajdowała się skarga kasacyjna;

3. dopuszczenie dowodu z poczty elektronicznej z dnia 21 grudnia 2015 r. oraz z właściwości pliku, że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została sporządzona w dniu 28 grudnia 2015 r.;

4. dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącego oraz pracownika kancelarii M. H. na okoliczność jej rozmowy z pełnomocnikiem w dniu 28 grudnia 2015 r. i nadania skargi na poczcie wraz z załącznikiem;

5. dopuszczenie dowodu z zaświadczenia o wizycie w G. w dniu 28 grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego, nie podzielając poglądu Sądu pierwszej instancji, wskazała, że przesłanie skargi na inny adres aniżeli sądu wynikało ze zwykłej omyłki pisarskiej, które często zdarzają się. W ocenie strony Sąd nie może wychodzić z założenia, że każda pomyłka w adresie wypełnia przesłankę niedbalstwa - jest to zbyt daleko idąca interpretacja i w tym wypadku nie powinna być brana pod uwagę. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została nadana we właściwym terminie a pomyłki na kopercie pełnomocnik nie jest w stanie wytłumaczyć, albowiem pismo zostało wypełnione prawidłowo.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako: p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W przypadku zaś, gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca.

W rozpoznawanej sprawie skarżący działał w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji przez pełnomocnika profesjonalnego w osobie r. pr. A. B.. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez pełnomocnika strony. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym adwokat, radca prawny czy rzecznik patentowy podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Podkreślenia wymaga, że zawodowy charakter działalności radcy prawnego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Ustanowiony pełnomocnik odpowiada więc za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za wysłanie skargi do sądu dopuści się zaniedbania, to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 149/14; z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 336/14; z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 365/12; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze treść wskazanych wyżej przepisów, jak również utrwalone orzecznictwo sądowe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wbrew twierdzeniom zażalenia nie jest okolicznością wskazującą na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu błędne zaadresowanie przesyłki, w której nadano skargę kasacyjną, do Starostwa Powiatowego w M. zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego sama przyznała, że winę za uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ponosi jeden z pracowników jej kancelarii, któremu poleciła zaadresowanie i wysłanie przesyłki. Winę za ten błąd pracownika kancelarii, tj. personelu podlegającego bezpośrednio pełnomocnikowi, niewątpliwie ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji jego mocodawca. Przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od radcy prawnego zawodowo trudniącego się świadczeniem pomocy prawnej, stwierdzić należy, że należyte dbanie o interesy swojego mandanta wymaga od takiego pełnomocnika właściwego zorganizowania swojej pracy, w tym i organizacji pracy jego kancelarii. Nie sposób zatem dać wiarę argumentacji strony, że pełnomocnik podjęła wszystkie działania, które miały zmierzać do skutecznego złożenia skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie pełnomocnik mogła bez podejmowania nadmiernego wysiłku uniknąć uchybienia terminu. Przykładowo wskazać należy, że pełnomocnik nie musiała czekać ze sporządzeniem skargi kasacyjnej i jej przygotowaniem do wysyłki do ostatniego dnia 30-dniowego terminu na jej wniesienie, tj. 28 grudnia 2015 r. (poniedziałek), dodatkowo przypadającego bezpośrednio po okresie świąt Bożego Narodzenia. Mogła to zrobić wcześniej, kiedy była dyspozycyjna i mogła dopilnować prawidłowego zaadresowania koperty. Przyjęty w kancelarii pełnomocnika system nadawania przesyłek, tj. przez pocztową książkę nadawczą, również nie może przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminu. Nic nie stało bowiem na przeszkodzie, by tę jedną przesyłkę pełnomocnik sama włożyła do koperty, prawidłowo zaadresowała i nadała osobiście - np. w Urzędzie Pocztowym w G. przy okazji wizyty syna u psychologa w G., na którą powołuje się we wniosku o przywrócenie terminu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione powyżej okoliczności nie wskazują, aby zaistniały takie przeszkody, które uniemożliwiły pełnomocnikowi skarżącego wniesienie skargi kasacyjnej w terminie. Stąd też zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające stronie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz z zaprezentowaną w nim argumentacją należy uznać za prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopuścił również dowodów zawnioskowanych w zażaleniu. Należy bowiem podkreślić, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym zostało ograniczone przez ustawodawcę do dowodu z dokumentów i to jedynie wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). W tej sytuacji wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania pracownika kancelarii jest wnioskiem niedopuszczalnym. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje również okoliczność w jakiej dacie sporządzono skargę kasacyjną (dowód z właściwości pliku), albowiem to nie data sporządzenia pisma, lecz jego nadania stanowi o dochowaniu ustawowego terminu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.