Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2026 r. sygn. akt II SA/Rz 357/26 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi J.U. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z 23 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 maja 2026 r. sygn. akt II SA/Rz 357/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił J. U. wstrzymania wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Rzeszowie z 9 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki rozbudowanej części wiaty magazynowej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...], która to decyzja - zdaniem skarżącego - została wydana na jego szkodę.

Uzasadniając odmowę uwzględnienia wniosku J U. Sąd wskazał, że przedmiotem skargi jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Rzeszowie z 6 listopada 2025 r. nr [...]o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Rzeszowie z 9 czerwca 2025 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Sąd podkreślił, że skarga nie dotyczy decyzji rozstrzygającej merytorycznie sprawę w trybie nadzwyczajnym, lecz wniesiona jest na postanowienie o odmowie wznowienia posłowania. Postanowienie ma jedynie formalny charakter i nie zmienia sytuacji prawnej skarżącego jako adresata decyzji o nakazie rozbiórki. Utrzymuje ono jedynie istniejący stan rzeczy. Zdaniem Sądu dopuszczenie zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji wydanej w etapie sądowej kontroli postanowienia o odmowie wznowienia stanowiłoby zbyt daleko idącą ingerencję w wykonalność ostatecznej decyzji. Taki stan rzeczy wyklucza w tym postępowaniu rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji nakazującej rozbiórkę. Sąd zwrócił też uwagę, że przedmiotowy wniosek, prócz samego żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz lakonicznych i ogólnie wskazanych okoliczności, nie zawiera argumentacji, która mogłaby wskazywać na możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).

Zażaleniem J. U. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia, a to:

- art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący nie wykazał przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej podczas gdy skarżący wskazał, że brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w sferze materialnej a co za tym idzie odwrócenie jego skutków jest zawsze utrudnione, albowiem wiąże się z koniecznością ponownego wzniesienia obiektu i powołanie się na te okoliczności powinno być wystarczające do oceny, że konieczne jest objęcie skarżącego ochroną tymczasową;

- art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że decyzja o nakazie rozbiórki oraz postępowanie wznowieniowe nie pozostają "w granicach tej samej sprawy", mimo że dotyczą tego samego podmiotu, tego samego obowiązku administracyjnoprawnego, tego samego obiektu budowlanego;

- art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie nadmiernie zawężającej interpretacji pojęcia "w granicach tej samej sprawy", prowadzącej do bezpodstawnego wyłączenia możliwości udzielenia ochrony tymczasowej w sytuacji sądowej kontroli aktu wydanego w postępowaniu nadzwyczajnym.

Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy rozumienia pojęcia "w granicach tej samej sprawy" i możliwości objęcia ochroną tymczasową skarżącego przez wstrzymanie wykonania decyzji, co do której toczy się postępowanie wznowieniowe, przy czym ochrona ta ma zostać udzielona nie w ramach postępowania dotyczącego tej decyzji, ale postępowania wznowieniowego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliła się linia orzecznicza wskazująca na konieczność ustalenia zakresu pojęcia "granic tej samej sprawy" przed odwołanie się do pojęcia sprawy administracyjnej w jej materialnym ujęciu i tożsamości spraw. Ujęcie to wskazuje, że o tożsamości spraw administracyjnych decyduje identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw – prawnej i faktycznej (zob. postanowienia NSA: z 12 czerwca 2012r., sygn. akt II FZ 441/12; z 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1651/13). W rozpoznawanej sprawie tożsamość taka pomiędzy decyzją, której wstrzymania wykonania domaga się skarżący, a toczącym się postępowaniem sądowym wszczętym na skutek zaskarżenia postanowienia wydanego w postępowaniu wznowieniowym nie zachodzi. Zauważyć bowiem należy, że odmienne przede wszystkim są przedmioty i podstawy prawne tych aktów administracyjnych. Oznacza to, że w ramach postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w związku z zaskarżeniem aktu administracyjnego wydanego w toku postępowania wznowieniowego niemożliwe jest wstrzymanie wykonania decyzji, której dotyczy postępowanie wznowieniowe. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w uchwale, że sprawa zainicjowana skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też postanowienie o niedopuszczalność odwołania ma charakter procesowy, w takim przypadku złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być uwzględniony, albowiem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, nie ma bowiem charakteru materialnoprawnego. Natomiast złożony w takich okolicznościach na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, dotyczy decyzji, która nie została podjęta w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy, a więc sprawy zainicjowanej wniesioną skargą. Brak zatem tożsamości pomiędzy sprawą zainicjowaną skargą na postanowienia: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, która ma charakter procesowy, a nadto zaskarżone postanowienia nie podlegają wykonaniu, a decyzją organu pierwszej instancji, która ma charakter materialnoprawny i nie została podjęta w tym samym postępowaniu zainicjowanym skargą, jak również w ramach postępowania zainicjowanego skargą nie może być objęta zakresem zaskarżenia. Wprawdzie cyt. uchwała dotyczyła wprost innego rodzaju rozstrzygnięć niż zaskarżone w niniejszej sprawie, niemniej z uwagi na formalny charakter postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania z uwagi na wniesienie wniosku o wznowienie po upływie terminu, należy przyjąć, że wyrażone w niej stanowisko w pełni koresponduje z okolicznościami faktycznymi i prawnymi niniejszej sprawy. W konsekwencji powyższego brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.