Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2158/21 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 17 marca 2021 r., nr 30/2021/OP w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2158/21 odrzucił skargę kasacyjną S. M. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z 17 marca 2021 r., nr 30/2021/OP w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2158/21 oddalił skargę S. M. (dalej: "skarżący") na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z 17 marca 2021 r. nr 30/2021/OP w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu 16 lutego 2022 r. Skarżący pismem z 12 marca 2022 r. wniósł pismo zatytułowane "Skarga kasacyjna na Wyrok w imieniu Rzeczpospolitej Polskiej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2021 r.".

Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie skarżący sporządził skargę kasacyjną osobiście. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby skarżący należał do jednej z kategorii podmiotów wymienionych w art. 175 p.p.s.a. Nie jest więc osobą upoważnioną przez przepisy do samodzielnego sporządzenia skargi kasacyjnej. Wniesienie skargi kasacyjnej, która nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika jest zaś niedopuszczalne, a okoliczność ta stanowi nieusuwalny brak skargi kasacyjnej, którego nie można konwalidować przez wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej.

W świetle podanych okoliczności Sąd uznał, że skarga kasacyjna podpisana przez skarżącego została sporządzona przez osobę nieuprawnioną, a zatem jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Skarżący zaskarżył postanowienie Sądu pierwszej instancji do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 49 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie i odrzucenie skargi z powołaniem się na niepodpisanie przez pełnomocnika skarżącego skargi, mimo iż do uzupełnienia takiego braku nie był on wezwany;

2. art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i odrzucenie skargi kasacyjnej strony skarżącej, w sytuacji nie sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika, podczas gdy Sąd zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a. winien stronę wezwać do uzupełnienia braków formalnych skargi;

3. przez nieudzielenie stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego pouczenia o obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, wbrew brzmieniu przepisu nakazującego udzielanie stronom postępowania występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych.

Mając na względzie powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3 (§ 1). Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§2). Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (§ 2a). Skarga kasacyjna może być sporządzona przez: 1) doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; 2) rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej (§ 3).

Zgodnie zaś z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie została sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, tylko osobiście przez skarżącego, który nie jest żadną z osób lub podmiotów wymienionych w § 2 – 3 art. 175 p.p.s.a. Skarżący w piśmie z 4 lutego 2022 r. został pouczony, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego: adwokatem lub radcą prawnym. Skarga kasacyjna sporządzona przez podmiot nieuprawniony będzie odrzucona bez merytorycznego rozpoznania. Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną. Na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia nie ma wpływu późniejsze ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Fakt ten nie sanuje bowiem braku w zakresie przewidzianej prawem formy skargi kasacyjnej. Jednocześnie zauważyć należy, że pełnomocnik skarżącego w niniejszej sprawie sporządził skargę kasacyjną.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu wskazać należy, iż jeżeli z treści skargi kasacyjnej wynika, że została sporządzona przez osobę uprawnioną, a jedynie nie została ona opatrzona jej podpisem, taka okoliczność stanowi brak o usuwalnym charakterze, który obliguje sąd do wezwania do jego uzupełnienia. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Skarżący, będąc osobą nieuprawnioną do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządził ją osobiście. Sporządzenie oraz podpisanie skargi kasacyjnej przez osobę niewymienioną w art. 175 p.p.s.a. stanowi uchybienie, które skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 178 p.p.s.a. bez wzywania do usunięcia braków (zob. postanowienie NSA z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11). Wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez wymienione w art. 175 p.p.s.a. osoby ma bowiem charakter materialny, a nie formalny, który może zostać usunięty (zob. postanowienie NSA z 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II ONP 1/10). Tryb wynikający z art. 49 p.p.s.a. przy skardze kasacyjnej jest możliwy do zastosowania tylko do wyjaśnienia, czy osoba, która podpisała skargę kasacyjną, jest umocowana do jej sporządzenia w świetle art. 175 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 3 grudnia 2013 r., II FZ 1082/13).

Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia.