III OSK 177/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-06-27	
Data wpływu	2024-01-18	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Ireneusz Dukiel /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/	
Symbol z opisem	650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku	
Hasła tematyczne	Ubezpieczenie społeczne	
Sygn. powiązane	II SA/Wa 97/23	
Skarżony organ	Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 504; art. 83 ust. 1; Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Protokolant asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 97/23 w sprawie ze skargi O.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 listopada 2022 r. nr 010000/620/28373/2022/WSW w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 września 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 97/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi O.P. (dalej jako wnioskodawca lub skarżący) na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ lub skarżący kasacyjnie organ) z dnia 16 listopada 2022 r., nr 010000/620/28373/2022/WSW, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, uchylił zaskarżoną decyzję.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ, działając na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 504, dalej jako ustawa emerytalna), decyzją z dnia 16 listopada 2022 r. odmówił przyznania skarżącemu renty rodzinnej w drodze wyjątku. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ zwrócił uwagę, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga spełnienia łącznie wszystkich warunków określonych w art. 83 ustawy emerytalnej. Organ wyjaśnił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie warunków określonych w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej. Organ wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że matka wnioskodawcy stała się całkowicie niezdolna do pracy w wieku 47 lat, a na przestrzeni 50 lat życia udokumentowano jedynie 4 lata, 5 miesięcy i 1 dzień łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Organ podał nadto, że nie bez znaczenia pozostawał fakt, że w latach 1990-2014 i 2016-2018 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez matkę wnioskodawcy zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Organ stwierdził, że w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec matki skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia matki wnioskodawcy została ustalona dopiero od dnia 8 czerwca 2019 r. Zdaniem organu nie istniały zatem, do tego dnia, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, że organ wskazując na zbyt krótki okres pracy jego zmarłej mamy, nie wziął pod uwagę, że w latach 2014-2018 odbyła ona łącznie 4 staże. Dodatkowo wskazał, że w latach około 1995-2010 była płatnikiem składek ubezpieczeniowych w KRUS ze względu na prowadzenie działalności rolniczej oraz pozarolniczej. Organ nie wziął też pod uwagę, że skarżący uczy się w klasie maturalnej i chce kontynuować naukę w kolejnych latach. Podał, że w nauce osiąga bardzo dobre wyniki. Wskazał na trudną sytuację materialną i brak możliwości podjęcia pracy ze względu na szkołę. Podkreślił również, że chce zdobyć wykształcenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z dnia 29 sierpnia 2023 r. zarzucono nadto zaskarżonej decyzji:

- naruszenie prawa procesowego mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepełne zgromadzenie materiału dowodowego dotyczącego przebiegu choroby oraz charakterystyki choroby, na którą cierpiała i zmarła matka wnioskodawcy, stanu zdrowia maki wnioskodawcy przed zdiagnozowaniem choroby, sytuacji na rynku pracy w regionie, w którym mieszkała matka wnioskodawcy;

- naruszenie prawa procesowego mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepełne zgromadzenie materiału dowodowego dotyczącego możliwości zarobkowych wnioskodawcy, jego planów na przyszłość, zamiaru kontynuowania nauki, możliwości uzyskania wsparcia materialnego od ojca lub innych członków rodziny w przypadku kontynuowania nauki;

- naruszenie prawa procesowego mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 80 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy;

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Na rozprawie w dniu 11 września 2023 r. Sąd Wojewódzki przeprowadził z urzędu dowód uzupełniający z załączonych do skargi dokumentów.

Sąd Wojewódzki Administracyjny w Warszawie w powołanym na wstępie wyroku uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Jednocześnie podkreślono, że jakkolwiek przyznanie świadczenia pozostawiono uznaniowej decyzji, tak nie oznacza to jednak, że organ zwolniony jest ze stosowania zasad ogólnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ winien przestrzegać zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.. Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).

W ocenie Sądu pierwszej instancji organ uchybił wskazanym regułom postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie rozpatrzył należycie okoliczności ujętych w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej w odniesieniu do matki skarżącego.

Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że w sprawie organ nie uwzględnił, że matka skarżącego, wobec której lekarz orzecznik orzeczeniem z dnia 11 lutego 2021 r. ustalił całkowitą niezdolność do pracy od dnia 8 czerwca 2019 r., w tym okresie pozostawała w zatrudnieniu. Matka skarżącego na dzień powstania całkowitej niezdolności do pracy podlegała zatem ubezpieczeniu. W rezultacie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie można wykluczyć, że gdyby nie ciężka choroba i śmierć, matka skarżącego mogłaby wypracować okres niezbędny do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. Skoro od dnia 8 czerwca 2019 r. otrzymywała zasiłek chorobowy, to niewątpliwie ze względu na stan zdrowia nie mogła dalej pracować. Okoliczność ta mogła stanowić okoliczność szczególną na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, a tym samym powinna zostać przez organ rozważona. W ocenie Sądu Wojewódzkiego ponownego rozważenia wymagała również okoliczność, że matka skarżącego w latach 1990-2014 podlegała ubezpieczeniu społecznemu KRUS, co wynikało z załączonych do skargi dokumentów (zaświadczenia KRUS z dnia 12 grudnia 2022 r. – przyp. Sądu).

W rezultacie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że choć matka skarżącego nie wykazała od dnia 6 stycznia 1999 r. do dnia 31 marca 2009 r. okresów ubezpieczenia w ZUS, to była osobą podlegającą ubezpieczeniu społecznemu rolników. Sąd Wojewódzki wskazał, że organ w tym zakresie stwierdził wyłącznie przerwę w wykonywaniu zatrudnienia i zaniechał rozważań w kontekście wykazywanej długości okresu podlegania ubezpieczeniom. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego organ nie wziął także pod uwagę, że w okresie od 2016 r. do 2018 r. matka skarżącego cztery razy odbywała staż, co wynikało z kopii zaświadczeń dołączonych do skargi. Jak wskazano matka skarżącego odbywała staż, na podstawie art. 53 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie od dnia 12 lutego 2014 r. do dnia 11 sierpnia 2014 r. na stanowisku sprzedawca, w okresie od dnia 17 lutego 2015 r. do dnia 16 sierpnia 2015 r. na stanowisku zaopatrzeniowca, w okresie od dnia 21 marca 2016 r. do dnia 20 sierpnia 2016 r. na stanowisku pracownik biurowy, i w okresie od dnia 3 kwietnia 2018 r. do dnia 2 września 2018 r. na stanowisku magazynier. Podkreślono jednocześnie, że okresy te nie były okresami zasiłku dla bezrobotnych (na co wskazano w aktach administracyjnych), a okresami stażu, za które przysługiwało stypendium. W rezultacie Sąd Wojewódzki stwierdził, że gdy matka skarżącego miała możliwość stworzoną w ramach Urzędu Pracy, to podejmowała proponowaną pracę (wykonywała ją w ramach stażu), a zatem nie uchylała się od podejmowania pracy. Podejmowała w tym czasie działania w celu podjęcia zatrudnienia i wypracowania świadczenia w trybie zwykłym. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ nie poczynił żadnych ustaleń co do tego, czy PUP przedstawiał matce skarżącego propozycje zatrudnienia, z których ewentualnie nie skorzystała. Zauważono także, że z akt sprawy nie wynika, aby organ dokonał ustalenia, że PUP przedstawiał matce skarżącego jakiekolwiek propozycje zatrudnienia, których przyjęcia odmawiała. Zatem, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, choć wystąpiły przerwy w wykonywaniu zatrudnienia, to z okoliczności przedstawionych przez skarżącego w skardze i z załączonych dokumentów wynika, że nie były to przerwy wynikające z uchylania się od wykonywania zatrudnienia. Tym samym za zasadny uznano zarzut braku ustaleń sytuacji na rynku pracy.

Z wydanym wyrokiem nie zgodził się organ zaskarżając go w całości. W wywiedzionej skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej poprzez przyjęcie, że pomimo, iż w okresach przed dniem 8 czerwca 2019 r. matka skarżącego nie była całkowicie niezdolna do pracy, powyższe nie oznacza, że nie istniały przeszkody, które uniemożliwiały jej podjęcie zatrudnienia, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym i najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego data powstania całkowitej niezdolności do pracy, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, pozwała bowiem ustalić moment z którym osoba ubezpieczona nie miała obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego. Nadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 803) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy z którego miałoby wynikać, że przed dniem 8 czerwca 2019 r., tj. przed orzeczeniem u matki skarżącego całkowitej niezdolności do pracy, istniały szczególne okoliczności z powodu których nie spełniła ona warunków ustawowych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym podczas gdy, zgodnie z ugruntowanym i z najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, data powstania całkowitej niezdolności do pracy ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, pozwala bowiem ustalić moment z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego, natomiast postępowanie również w tym zakresie zostało przez organ prawidłowo przeprowadzone poprzez wszechstronne zebranie materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich istotnych kwestii.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie w całości skargi lub ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 u.p.p.s.a., a nadto w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 189 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi, dochodząc do przekonania, że są one nieusprawiedliwione i skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący kasacyjnie organ powołał się na obie podstawy kasacyjne. Jednakże zauważyć należy, że zarzuty te (zarówno natury procesowej, jak również dotyczące norm prawa materialnego) stanowią swoje dopełnienie i wymagają wspólnego rozpoznania.

Po pierwsze wskazać należy, że art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, uzależnia przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku od łącznego spełnienia następujących przesłanek: wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek i nie posiada niezbędnych środków utrzymania.

Prawidłowo wskazał Sąd Wojewódzki, że decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku ma charakter uznaniowy. Organ rozstrzygający tego rodzaju sprawę samodzielnie ocenia przy tym, czy strona nie nabyła prawa do świadczeń na zasadach ogólnych na skutek wystąpienia szczególnych okoliczności, uzasadniających zastosowanie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Jednocześnie słusznie podnosi się w orzecznictwie, że ustawodawca posługując się zwrotem "szczególne okoliczności", daje organowi pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tym kątem, co podkreśla cel omawianej regulacji (zob. np. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 328/23, - dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu). Nie chodzi o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o świadczenie, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy.

Wyjaśnić trzeba, że konstrukcja uznania administracyjnego, na której opiera się art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, zobowiązuje organ w każdym przypadku do starannego zbadania stanu faktycznego pod kątem wystąpienia przesłanek wymienionych w powołanym przepisie oraz do dokonania oceny, czy okoliczności sprawy mają szczególny charakter, uzasadniający przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.

Nie może przy tym ujść z pola widzenia, że w myśl art. 124 ustawy emerytalnej w postępowaniu w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Zatem organ, podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach, jest związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. W szczególności powinien przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Jest nadto obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi także w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Dotychczasowe rozważania pozwalają na sformułowanie tezy, że każda osoba ubiegająca się o świadczenie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w tym o rentę rodzinną w drodze wyjątku, ma prawo oczekiwać od organu administracji wszechstronnego i wnikliwego postępowania, a tym samym rzetelnego rozpatrzenia jej sprawy. Zgodzić należy się z twierdzeniem, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w sprawach, na których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski (zob. wyrok NSA z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt III SA 2792/97).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd wojewódzki zarzucił organowi pominięcie szeregu okoliczności, które w istocie dotyczą zasadniczej kwestii jaką jest spełnienie przesłanki "szczególnych okoliczności", o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Należy podkreślić, że wydając swoje rozstrzygnięcie organ zasadniczo skupił się na danych dotyczących okresów składkowych i nieskładkowych matki skarżącego, marginalizując niejako przesłankę szczególnych okoliczności.

Również analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na stwierdzenie, ażeby organ rozpoznał sprawę w sposób wnikliwy uwzględniając indywidualny charakter niniejszej sprawy. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji zakwestionował swoisty automatyzm działania organu, a w rezultacie stwierdził, że naruszone zostały przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, organ nie uwzględnił aspektów związanych z chorobą oraz śmiercią matki skarżącego w zakresie możliwości ewentualnego wypracowania okresu niezbędnego do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. Skoro bowiem od dnia 8 czerwca 2019 r. matka skarżącego otrzymywała zasiłek chorobowy, to niewątpliwie ze względu na stan zdrowia nie mogła dalej pracować. Organ w żadnej mierze nie rozważył, czy okoliczność ta mogła mieć charakter szczególnej okoliczności, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Organ w sposób nieuzasadniony okolicznościami sprawy niejako odstąpił od oceny zachodzenia w sprawie szczególnych okoliczności związanych z sytuacją matki skarżącego lakonicznie jedynie stwierdzając, że takie okoliczności w sprawie nie zachodzą. Trafnie Sąd Wojewódzki podniósł, iż wskazane niedostatki postępowania dowodowego doprowadziły zasadniczo do pominięcia m.in. faktu, że matka skarżącego od dnia 6 stycznia 1999 r. do dnia 31 marca 2009 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu KRUS. Organ w tym zakresie poprzestał bowiem na stwierdzeniu, że w latach 1990-2014 i 2016-2018 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez matkę wnioskodawcy zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Sąd pierwszej instancji zasadnie zwrócił także uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ w ramach swojego rozstrzygnięcia pominął okoliczność, że w okresie 2016-2018 matka skarżącego odbywała staże na podstawie art. 53 ust. 5 z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 475, dalej jako u.p.z.i.r.p.). Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 53 ust. 6 u.p.z.i.r.p. bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium, a nie jak błędnie oznaczono w aktach sprawy zasiłek (k. 35 akt administracyjnych).

Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ nie wyjaśnił wszystkich relewantnych okoliczności sprawy w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, co też uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a., co czyni niezasadnym podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Podobnie za niezasadny, mając na względzie wcześniejsze wywody, należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Jakkolwiek zasadnie wskazuje organ, że data powstania niezdolności do pracy, chociaż nie została wymieniona wśród przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, bowiem pozwala ustalić moment z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2022r., sygn. III OSK 4314/21), tak nie jest to jednak równoznaczne z tym, że organ jest zwolniony w danej sprawie od oceny przesłanek zachodzenia w sprawie szczególnych okoliczności zaistniałych przed tą datą. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż data ta może być okolicznością pomocną w ocenie tychże przesłanek, lecz sama w sobie nie powoduje, że w sprawie nie mogły zaistnieć szczególne okoliczności przed tą datą.

Wobec powyższego, skoro skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, gdyż żaden z podniesionych w niej zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie, to Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a.