Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 maja 2025 r., sygn. akt III SAB/Kr 115/22 o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie z dnia 9 sierpnia 2023 r. w sprawie ze skargi A. M. na bezczynność Starosty Nowotarskiego w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 maja 2025 r., sygn. akt III SAB/Kr 115/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie A. M. na zarządzenie z dnia 9 sierpnia 2023 r. o pozostawieniu bez rozpoznania pisma z dnia 20 kwietnia 2023 r.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 20 stycznia 2023 r. została odrzucona skarga skarżącego na bezczynność Starosty Nowotarskiego w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Zainicjowane przez skarżącego po wydaniu ww. postanowienia postępowanie w przedmiocie prawa pomocy zakończyło się postanowieniem Sądu z dnia 14 lipca 2023 r. sygn. akt III SPP/Kr 31/23 utrzymującym w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2023 r. o oddaleniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie, postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2023 r. odrzucono zażalenie skarżącego wniesione na postanowienie z dnia 14 lipca 2023 r. jako niedopuszczalne.

Z uwagi na to, że złożone przez skarżącego do akt pismo z dnia 20 kwietnia 2023 r. zatytułowane "skarga" budziło wątpliwości co do jego charakteru, wezwano skarżącego o wyjaśnienie, czy stanowi ono zażalenie na postanowienie z dnia 20 stycznia 2023 r. o odrzuceniu skargi. Wobec braku udzielenia informacji – zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2023 r. orzeczono o pozostawieniu tego pisma bez rozpoznania. W zażaleniu na ww. zarządzenie skarżący wskazał, że zaskarża postanowienie z dnia 21 sierpnia 2023 r. (o odrzuceniu zażalenia na wydane w przedmiocie prawa pomocy postanowienie z dnia 14 lipca 2023 r.), jak również złożył kolejny wniosek o pomoc prawną – zarejestrowany pod sygnaturą III SPP/Kr 249/23. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 29 maja 2024 r. pozostawił ten wniosek bez rozpoznania, a skarżący nie wniósł sprzeciwu od tego orzeczenia.

Po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 8 października 2024 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia na zarządzenie z dnia 9 sierpnia 2023 r., w kwocie 100 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie to zostało odebrane przez skarżącego w dniu 22 października 2024 r. Jak wynika z akt sprawy skarżący opłaty tej nie uiścił, natomiast pismem z dnia 23 października 2024 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy (zarejestrowany pod sygnaturą akt III SPP/Kr 226/24), a w dniu 20 listopada 2024 r. nadesłał wypełniony formularz wniosku wraz z dokumentacją obrazującą sytuację majątkową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucając zażalenie na zarządzenie z dnia 9 sierpnia 2023 r. stwierdził, że skarżący pismem z dnia 17 października 2023 r. wniósł zażalenie na zarządzenie z dnia 9 sierpnia 2023 r. (odebrane 11 października 2023 r.) o pozostawieniu bez rozpoznania jego pisma z dnia 20 kwietnia 2023 r. z uwagi na brak sprecyzowania – mimo wezwania – charakteru procesowego tego pisma. Jednocześnie ww. zażaleniem skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, który zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt III SPP/Kr 249/23 został pozostawiony bez rozpoznania. Zakończenie postępowania w tym przedmiocie skutkowało wezwaniem skarżącego do uiszczenia wpisu od wniesionego zażalenia, natomiast brak wpisu od zażalenia, pomimo prawidłowego wezwania do jego uiszczenia, stanowi przesłankę do jego odrzucenia.

Wskazano przy tym, że złożenie przez skarżącego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, dokonane w terminie do uiszczenia wpisu po uprzednim zakończeniu już postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych nie miało wpływu na toczące się postępowanie, a zatem nie przerwało biegu terminu do opłacenia zażalenia. Ewentualne przyznanie prawa pomocy w rozpoznaniu nowego wniosku złożonego w tym względzie dotyczyć będzie kosztów przyszłych tzn. od daty wniesienia wniosku i nie działa ono z mocą wsteczną.

Zażalenie na postanowienie z dnia 6 maja 2025 r. wniósł skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.

W rozpoznawanej sprawie wpis sądowy od zażalenia na zarządzenie z dnia 9 sierpnia 2023 r. nie został uiszczony w wyznaczonym terminie, a zatem zasadnie Sąd I instancji odrzucił zażalenie na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.

Podkreślić przy tym należy, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zdarzeniem, które czasowo zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego i przewidziane w art. 220 § 3 P.p.s.a. konsekwencje jego nieuiszczenia. Innymi słowy; kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania do uiszczenia wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Nieuiszczenie wpisu przez skarżącego w terminie wskazanym w wezwaniu sądu dokonanym po prawomocnym rozstrzygnięciu wniosku o przyznanie prawa pomocy, powoduje w konsekwencji, że skarga czy też zażalenie, jako nieopłacone podlegają odrzuceniu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt I FZ 159/09, z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 444/10, z dnia 10 maja 2010 r. sygn. akt II FZ 115/10, z dnia 21 marca 2012 r., z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 1003/10, z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 1349/10, z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FZ 122/11, z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt II GZ 95/12, z dnia 26 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 66/15, z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt I OZ 57/20 oraz z dnia 11 grudnia 2025 r. sygn. akt I FZ 244/25).

Ponadto, postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty złożenia wniosku. Nie działa ono z mocą wsteczną (w odniesieniu do opłat sądowych, których termin uiszczenia upłynął przed złożeniem wniosku o prawo pomocy), lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r. sygn. akt FZ 125/04, z dnia 26 marca 2010 r. sygn. akt I OZ 203/10 oraz z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 390/15; B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 248; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 578; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 630-631).

Wobec powyższego nawet ewentualne przyznanie skarżącemu prawa pomocy po upływie terminu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie obejmowałoby zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed złożeniem wniosku.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.