Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lipca 2007 r. sprawy ze skargi K.M., P.M., J.K., M.B. na decyzję Wojewody z dnia [...]kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę oddala skargę.

Wojewoda decyzją z dnia [...]kwietnia 2007 r., po rozpatrzeniu odwołania K.M., M.B., J.K. i P.M., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] lutego 2007 r. znak: [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] o pow. 0,1496 ha, w ark. mapy ewidencyjnej nr [...], która została zajęta pod drogę gminną – ul. [...]

W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskami z dnia 27 marca 2006 r. i 11 kwietnia 2006 r. następcy prawni J.M. byłej właścicielki nieruchomości o pow. 0,1496 ha oznaczonej jako działka nr [...], wystąpili o ustalenie i wypłatę odszkodowania za tę działkę, która została zajęta pod drogę gminną. Przedmiotowa działka wchodziła w skład większej nieruchomości objętej projektem podziału gruntów osiedla "[...]", przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne. Kilka działek m.in. działka nr [...] została przeznaczona pod drogi i z mocy prawa przeszła na własność Skarbu Państwa.

Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. potwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,1496 ha, stanowiąca byłą własność J.M. stała się z mocy prawa własnością Gminy.

J.M. występowała w 1998 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wskazując jako przedmiot żądania między innymi działkę nr [...]. W trakcie postępowania w dniu 19 kwietnia 2000 r. wnioskodawczyni ograniczyła swój wniosek o zwrot do trzech działek, wśród których nie wymieniła działki nr [...]. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]sierpnia 2001 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu m.in. tejże działki. J.M. nie składała odrębnego wniosku o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...]. Wnioski w tym przedmiocie złożyli jej następcy prawni po upływie terminu wskazanego w ustawie z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, która stanowi, że wnioski o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne winny zostać złożone w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., później roszczenie z tego tytułu wygasa.

Starosta decyzją z dnia [...] 2007 r. w tej sytuacji rozpoznając wnioski o odszkodowanie uznał postępowanie za bezprzedmiotowe i wydał decyzję o jego umorzeniu.

W złożonym odwołaniu wnioskodawcy powołując się na art. 73 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3 i 4 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz art. 105 kpa – wnosili o wydanie orzeczenia merytorycznego i zarzucali błędne przyjęcie przez organ, że wniosek o odszkodowanie za działkę złożony został po terminie, skoro decyzja Wojewody potwierdzająca fakt przejęcia z mocy prawa działki na własność Gminy i przyznająca im prawo do odszkodowania zapadła dopiero 20 lutego 2006 r.

Organ odwoławczy nie podzielił poglądu odwołujących się i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zwrócono uwagę, że w świetle art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Decyzja Wojewody stanowi podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia prawa własności. Ustawa określa także sposób ustalania i wypłacania odszkodowania zakreślając jednocześnie terminy, w których właściciele mogą występować z wnioskiem o odszkodowanie. Precyzuje także, że po upływie wskazanego okresu tj. po 31 grudnia 2005 r. roszczenie wygasa.

Jeśli była właścicielka nie występowała z wnioskiem o odszkodowanie (jej wniosek o zwrot nieruchomości został rozstrzygnięty decyzją Prezydenta z dnia [...] marca 2003 r., a wnioskodawcy wnioski złożyli po terminie określonym w ustawie, to organ nie mógł merytorycznie rozstrzygnąć sprawy, gdyż roszczenie o odszkodowaniu wygasło. Bezprzedmiotowość postępowania stanowiła przesłankę do jego umorzenia na podstawie art. 105 kpa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K.M., M.B., J.K. i P.M. wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego – art. 73 ust .1, ust. 2 pkt 3, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz naruszenie przepisów postępowania przez zaniechanie merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wywodzili, że pozbawiono ich możliwości dochodzenia odszkodowania za odebrane prawo własności przez wydanie dopiero [...]lutego 2006 r. decyzji umożliwiającej wystąpienie z takim wnioskiem.

Ponadto twierdzili, że są zainteresowani merytorycznym rozstrzygnięciem wniosku i ich żądanie ma charakter decydujący. Organ administracji nie miał w tej sytuacji – ich zdaniem – podstaw prawnych do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i wydawanie decyzji w trybie art. 105 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa, do czego z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd jest uprawniony – stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego.

Jest poza sporem, że będąca przedmiotem wniosku o odszkodowanie działka oznaczona nr [...] o pow. 0, 1496 ha stanowiąca własność J.M. (poprzedniczki prawnej wnioskodawców) pozostawała w dniu [...] grudnia 1998r. we władaniu gminy Miasta (jednostki samorządu terytorialnego) jako teren zajęty pod drogę publiczną (ulicę [...]).

Na mocy art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" przedmiotowa nieruchomość z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Wskazany przepis w ust. 2 i 4 zawiera zapisy określające podmioty zobowiązane do wypłacenia odszkodowania oraz wskazuje zasady jego ustalania i wypłacania. Stanowi także, w jakim okresie właściciel nieruchomości może złożyć wniosek o odszkodowanie i zastrzega, że po upływie wskazanego okresu (tj. po 31 grudnia 2005 r. ) roszczenie wygasa.

Art. 73 w pkt 3 uprawnia wojewodę do wydania decyzji stanowiącej podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Prawidłowe jest zatem stanowisko zaskarżonej decyzji, że własność nieruchomości objętej wnioskiem przeszła na rzecz jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r.

Wniosek o odszkodowanie za przejętą z mocy prawa nieruchomość byli właściciele (z woli ustawy) mogli składać w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. , zaś po upływie tego okresu roszczenie wygasło.

Wydana przez Wojewodę w dniu 20 lutego 2006r. decyzja, o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 ma charakter deklaratoryjny, jest dowodem potwierdzającym nabycie własności z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego i służy tejże jednostce do wykazania w księdze wieczystej przejścia prawa własności.

Jakkolwiek w decyzji zawarto zapis o przejściu prawa własności za odszkodowaniem – to zapis ten nie stanowi uprawnienia dla byłych właścicieli do występowania z wnioskiem o odszkodowanie, gdyż zasady oraz terminy do złożenia wniosku ustawodawca określił w art. 73 ustawy.

Skoro wnioskodawcy wnioski o odszkodowanie złożyli po terminie wskazanym w ustawie, to roszczenie ich wygasło.

Prawidłowe jest stanowisko zaskarżonej decyzji, znajdujące potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądowym, które sąd w obecnym składzie podziela, że w sytuacji, gdy roszczenie nie przysługuje (tak jak w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), bądź gdy wygasło postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 kpa.

Z tych względów uznając zarzuty skargi za niezasadne, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.