Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Adamczyk sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2011 r. sprawy ze skargi E. A. (obecnie E. B.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie zaliczenia nadwyżki podatku od towarów i usług na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

I SA/Łd 956/11

UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. z dnia [...] r., którym pozostawiono bez rozpatrzenia wniosek E. A. (obecnie – E. B.) w sprawie zaliczenia nadwyżki podatku od towarów i usług wynikającej z korekty deklaracji VAT -7 za październik 2010 r. w wysokości 11.595 zł. na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych za październik 2010 r. oraz na poczet podatku dochodowego od łącznej kwoty dokonanych wypłat za październik 2010 r.

Doradca podatkowy B. J. K. działając jako pełnomocnik Podatniczki wystąpił w dniu 20 października 2010 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. z wnioskiem o zaliczenie nadwyżki podatku od towarów i usług wynikającej z korekty deklaracji VAT - 7 za październik 2010 r. w wysokości 11.595 zł na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych za październik 2010 r. oraz na poczet podatku dochodowego od łącznej kwoty dokonanych wypłat za październik 2010 r.

Dnia 30 listopada 2010 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez doręczenie pełnomocnictwa do reprezentowania Podatniczki w postępowaniu wszczętym powyżej opisanym wnioskiem.

W odpowiedzi B. J. K. poinformował, iż pełnomocnictwo do reprezentowania podatniczki zostało już złożone do akt organu podatkowego.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. - Górna pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpatrzenia.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony złożył zażalenie uzupełnione pismem z dnia 31 stycznia 2011 r., wskazując na naruszenie art. 136, art. 137, art. 169 § 4, art. 121 § 1 oraz art. 217 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. – powoływanej dalej jako o.p.) i wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na wezwanie organu II instancji pełnomocnik złożył żądane pełnomocnictwo, wskazując jednocześnie, iż jest ono od niego żądane bezpodstawnie, gdyż pełnomocnictwo ogólne zostało już złożone do akt Podatniczki.

W uzasadnieniu przedmiotowego środka zaskarżenia podniósł, że do akt organu podatkowego l instancji, za pośrednictwem poczty, został doręczony prawidłowo sporządzony odpis pełnomocnictwa z załączonym dowodem opłaty skarbowej, który winien stać się częścią akt prowadzonych przez ten organ. Zakwestionowanie wniosku o zaliczenie zwrotu podatku jako obciążonego brakami formalnymi w ocenie pełnomocnika uznać należy, za sprzeczne z zasadą działania organów podatkowych w sposób budzący zaufanie, o którym mowa w art. 121 § 1 o.p. Niezasadnym było zatem pozostawienie wniosku z dnia [...] r. bez rozpatrzenia.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.- G. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 133 o.p., zgodnie z którym za stronę postępowania należy uznać podatnika, płatnika, inkasenta lub ich następcę prawnego, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110 - 117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy oraz art. 136 tej ustawy, z którego wynika, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania, a także art. 137 § 3 o.p., w oparciu o który pełnomocnik ma obowiązek dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, zgodnie z treścią przytoczonych przepisów, to pełnomocnik strony musi wykazać organowi, że został umocowany do działania w imieniu strony. Pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres.

Z uwagi na to, że przedmiotowy wniosek nie spełnił wymogów określonych prawem, zgodnie z treścią art. 169 § 1 opisywanej ustawy, organ wezwał pełnomocnika do usunięcia braków poprzez złożenie pełnomocnictwa w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia.

W odpowiedzi na niniejsze wezwanie organu I instancji pełnomocnik strony poinformował Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G., iż żądanie takie nie znajduje podstaw prawnych, albowiem w Pierwszym Urzędzie Skarbowym Ł. – G. znajduje się w aktach "organu podatkowego" dokument pełnomocnictwa wystarczający do działania w imieniu podatnika w niniejszej sprawie.

Zatem skoro zobowiązanie nie zostało wykonane, w ocenie organu II instancji, prawidłowo pozostawiono wniosek bez rozpatrzenia. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia stanowiska, że pełnomocnik załączył do przechowywanych przez organ podatkowy akt (nie akt innego postępowania, lecz akt ogólnych Podatniczki prowadzonych przez ten organ) pełnomocnictwo procesowe, obejmujące wszystkie lub kilka spraw mocodawcy, w związku z czym organ podatkowy winien brać tę okoliczność pod uwagę z urzędu.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona, reprezentowana nadal przez tego samego pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z uwagi na to, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 i art. 137 o.p., w szczególności poprzez ich błędną wykładnię.

W uzasadnieniu wskazała, że skoro pełnomocnik załączył do przechowywanych przez organ podatkowy akt (nie akt innego postępowania, lecz akt ogólnych Podatniczki prowadzonych przez ten organ) pełnomocnictwo procesowe obejmujące wszystkie lub kilka spraw mocodawcy, to organ podatkowy winien brać tę okoliczność pod uwagę z urzędu. Skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem, iż za każdym razem ma obowiązek złożyć do kolejnych akt dokument pełnomocnictwa, gdyż przy takim ujęciu sprawy należałoby uzyskiwać od mocodawcy nieznaną z góry liczbę pełnomocnictw lub za każdym razem sporządzać jego odpisy, co wiązałoby się z nieuzasadnionymi kosztami dla podatnika i pełnomocnika. Złożenie pełnomocnictwa ogólnego do akt prowadzonych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. powinno być skuteczne we wszystkich sprawach prowadzonych przez ten organ. W ocenie strony nieuprawnione jest żądanie przez organ podatkowy dołączenia pełnomocnictwa do każdej założonej "teczki". Zdaniem skarżącej takie żądanie wynika bowiem nie z tekstu aktu prawnego o randze ustawy czy rozporządzenia (a więc, nie z prawa powszechnie obowiązującego), lecz "nadinterpretacji" przepisów ustawy dokonywanej przez organ podatkowy.

W związku z powyższym postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o zaliczenie zwrotu, narusza przepisy

o pełnomocnictwach, poprzez ich błędną, rozszerzającą wykładnię.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu stanowiska organ podniósł argumenty tożsame do przedstawionych w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu [...] r. Podatniczka złożyła decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł. – G. z dnia [...] roku, którą zmienione zostało dotychczas noszone nazwisko E. A. na nazwisko B. (k. 29 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z nieco innych powodów aniżeli zostały w niej wskazane.

Zgodnie z art. 133 o.p. za stronę postępowania należy uznać podatnika, płatnika, inkasenta lub ich następcę prawnego, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110 - 117a cytowanej ustawy, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Z art. 136 tej ustawy, wynika, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W przypadku ustanowienia przez stronę pełnomocnika, zgodnie z treścią art. 137 § 3 o.p., ma on obowiązek dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa.

W przedmiotowej sprawie pełnomocnik E. B. był dwukrotnie wzywany do uzupełnienia braków składanych pism, poprzez złożenie wymaganego przepisami pełnomocnictwa.

Po raz pierwszy został zobowiązany do dokonania niniejszej czynności przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G.. Wyznaczony mu został termin 7 dniu, a w razie nie wykonania zobowiązania organ wskazał, iż wniosek zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia.

Z uwagi na to, że powyższe zobowiązanie nie zostało przez pełnomocnika wykonane, organ I instancji prawidłowo wydał postanowienie o pozostawieniu go bez rozpatrzenia.

Składając zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik strony również do niego nie załączył odpowiedniego pełnomocnictwa. W związku z powyższym został on wezwany, tym razem przez organ odwoławczy, do wykonania obowiązku nałożonego na niego przepisami prawa. W odpowiedzi pełnomocnik złożył żądane pełnomocnictwa, zaznaczając jednak, iż w dalszym ciągu nie zgadza się z takim rozumieniem przepisów. Wskazał po raz kolejny, że pełnomocnictwo zostało złożone do akt ogólnych Podatniczki prowadzonych przez organ I instancji.

Z powyższego wynika zatem, iż pełnomocnik E. B. uzupełnił brak pełnomocnictwa na etapie postępowania przed organem II instancji. Zatem przed wydaniem zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. wykonał ciążący na nim obowiązek – złożenia w sposób prawem przewidzianym pełnomocnictwa.

W ocenie Sądu powyższa sytuacja nie uprawniała organu odwoławczego do wydania rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika. Organ II instancji, odmiennie aniżeli Wojewódzki Sąd Administracyjny w momencie rozpoznawania skierowanej do niego skargi, nie dokonuje oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia biorąc pod uwagę stan jaki istniał w chwili jego wydania.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż do czasu wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji pełnomocnik Podatniczki nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, iż jest umocowany do występowaniu w jej imieniu w tej właśnie sprawie.

Należy zaznaczyć, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] r. W aktach organu znajduje się co prawda kserokopia bardzo szerokiego pełnomocnictwa jakiego, wówczas jeszcze, E. A. udzieliła doradcy podatkowemu B. J. K., jednakże nie wiadomo na potrzeby jakiej sprawy zostało ono złożone. Niewątpliwie jednak zostało ono załączone na około miesiąc przed wszczęciem rozpatrywanego postępowania ([...] r.).

Na uwagę zasługuje fakt, iż za akta sprawy, uważa się, jak trafnie wskazał na to organ odwoławczy, dokumenty zebrane w toku konkretnego postępowania (odrębne akta dla każdej sprawy). Zatem pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest obowiązany, zgodnie z cytowanymi na wstępie regulacjami prawnymi, przedłożyć do akt konkretnej sprawy dokument, z którego wynika upoważnienie do działania w cudzym imieniu oraz zakres tego upoważnienia. Organ podatkowy, wbrew twierdzeniom strony, nie może z urzędu powoływać się na pełnomocnictwo złożone przez Podatnika w jednej z toczących się spraw, na potrzeby tej innej sprawy. Aby bowiem móc działać, pełnomocnik musi zamanifestować swoją wolę działania w danym postępowaniu. To na nim spoczywa obowiązek wykazania w postępowaniu prowadzonym w konkretnej sprawie, że został ustanowiony. Przy czym umocowanie złożone do akt określonego postępowania uprawnia do działania tylko i wyłącznie w tej sprawie. Udzielenie pełnomocnictwa stanowi, bowiem dla pełnomocnika źródło kompetencji do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, w zakresie wyznaczonym treścią pełnomocnictwa.

Organy w toku postępowania nie mają obowiązku badania tego, czy stronę postępowania i jej pełnomocnika wiąże umowa o określonej treści, mająca wpływ na sposób działania pełnomocnika. Tym samym, złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt jednej z kilku spraw prowadzonych przez ten sam organ podatkowy, nawet gdy będzie to pełnomocnictwo ogólne, nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku załączenia oryginału lub poświadczonej urzędowo kopii dokumentu do akt kolejnej sprawy. Organ nie jest uprawniony do ustalania, czy pełnomocnictwo było w ogóle udzielane stronie, a tym bardziej poszukiwania takiego dokumentu w aktach innych postępowań.

Organ słusznie wskazał, iż ewentualne posłużenie się przez niego pełnomocnictwem złożonym na potrzeby innego postępowania, choćby swym zakresem obejmowało ono przedmiot postępowania, do którego akt nie zostało załączone, a następnie procedowanie z udziałem "rzekomego pełnomocnika" naraża go na uzasadniony zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu. Stanowisko orzecznictwa jak i piśmiennictwa w tym zakresie jest jednolite i ugruntowane, czego przykładem mogą być chociażby orzeczenia cytowane przez organ w odpowiedzi na skargę.

Reasumując, organ II instancji, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien wziąć pod uwagę argumenty wskazane powyżej. W pierwszej kolejności ten, iż wydając rozstrzygnięcie powinien ocenić stan sprawy na czas rozstrzygania przez siebie, a nie, jak uczynił to w omawianym przypadku, na czas wydawania orzeczenia przez organ I instancji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o treść art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach orzekł zgodnie z treścią art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

P.Z-C.