Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Lidia Ciechomska - Florek (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant asystent sędziego Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1086/15 w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Spółki A na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie 1800 (słownie: tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1086/15 oddalił skargę A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w P. (skarżąca), na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z 28 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Działająca z upoważnienia skarżącej Agencja Celna B. Sp. z o.o., zgłosiła 27 października 2011 r. do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu siatkę z włókna szklanego (kod Taric 70195900 10), deklarując jako kraj pochodzenia Malezję. Do zgłoszeń celnych przedłożono świadectwo pochodzenia Form A potwierdzające malezyjskie pochodzenie importowanego towaru, w związku z czym w zgłoszeniach celnych zastosowano stawki celne.

Pismem z dnia 12 listopada 2013 r. Dyrektor IC przekazał organowi pierwszej instancji, otrzymany z Departamentu Kontroli Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier Ministerstwa Finansów, raport Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF nr [...] z 12 kwietnia 2013 r., dotyczący uchylania się od płatności ceł antydumpingowych nałożonych na chińskie tkaniny z włókien szklanych poprzez ich przywóz z Malezji. Wraz z raportem przekazano Raport końcowy OLAF z 2 maja 2013 r. oraz zalecenia OLAF na temat działań, które należało podjąć w następstwie dochodzenia.

W związku z powyższym organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowania celne w sprawie kontroli zgłoszeń celnych zawartych w ww. dokumentach SAD, na podstawie których objęto procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu siatkę z włókna szklanego pochodzącą z Malezji, w wyniku którego decyzją z 29 września 2014 r. zaksięgował skarżącej retrospektywnie kwotę długu celnego w wysokości 6.515 zł. powiadamiając jednocześnie dłużnika o tym zaksięgowaniu.

Dyrektor IC orzekając na skutek odwołania decyzją z 28 lipca 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawne mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie oraz odnosząc się do Raportu Europejskiego Biura ds. Zwalczania Oszustw OLAF (Raport końcowy nr [...] z dnia 02.05.2013 r. oraz Raport z Misji nr [...] z dnia 12 kwietnia 2013 r.) wskazał, że organy celne dokonały zbadania statusu towaru, czyli uprawnienia do korzystania z preferencji przy przywozie do Unii Europejskiej. W ocenie Dyrektora IC świadectwo preferencyjnego pochodzenia FORM A zostało wystawione na podstawie nieprawdziwych informacji przedstawionych Ministerstwu Handlu Zagranicznego i Przemysłu przez firmę C., w związku z czym tkanina siatkowa z włókna szklanego objęta procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie zgłoszeń celnych opisanych na wstępie posiada status niepreferencyjnego pochodzenia z Malezji. Dyrektor IC uznał wobec powyższego, że w stosunku do towaru objętego przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi zastosować należy stawkę celną erga omnes w wysokości 7% zgodnie z art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 861/2010 z dnia 05.10.2010 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (WE) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.U.UE.L.2010.284.1). Jednocześnie mając na uwadze zaistniałe w sprawie okoliczności organ odwoławczy uznał, że nieprawidłowe dane zawarte w zgłoszeniu celnym nie wynikały z zaniedbania lub świadomego działania zgłaszającego dlatego nie należało w jego ocenie orzekać o pobraniu odsetek.

Oddalając skargę na zaskarżoną decyzję Dyrektora IC z 28 lipca 2015 r. Sąd pierwszej instancji działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) i uzasadniając motywy podjętego rozstrzygnięcia wskazał na niezasadność zarzutu naruszenia art. 143 § 1 i art. 143 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa), poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez upoważnienia do jej wydania.

Oceniając zasadność podniesionych w skardze zarzutów Sąd pierwszej instancji odniósł się w pierwszej kolejności do przepisów prawa regulujących kwestie związane z uprawnieniem do wydawania decyzji administracyjnych i ich podpisywania, tj. art. 210 § 1 pkt 8, art. 143 § 1 - § 3 Ordynacji podatkowej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że organ podatkowy może upoważnić funkcjonariusza celnego lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu i w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń. W ocenie Sądu pierwszej instancji udzielenie upoważnienia zgodnie z art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej jest czynnością wewnętrzną organu celnego, a zatem upoważnienie takie nie musi się znajdować się w aktach postępowania. Dodatkowo z uwagi na utrwalony w doktrynie i orzecznictwie pogląd, mówiący, że brak powołania w decyzji upoważnienia (o ile takie upoważnienie zostało udzielone) nie stanowi wady powodującej jej uchylenie, w związku z czym brak w aktach upoważnienia do wydania decyzji (z jednoczesnym powołaniem, że decyzja została wydana z upoważnienia) nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania powodujących konieczność wykluczenia aktu z obrotu prawnego. Brak pisemnego upoważnienia do wydania decyzji w aktach administracyjnych nie stanowił przesłanki do wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił dodatkowo, że w myśl art. 69 ust. 1 lit. a) ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2015 r., poz. 858 ze zm.) w postępowaniu celnym organem właściwym jest naczelnik urzędu celnego jako organ I instancji. Karta zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariusza celnego - Jacka Nowińskiego została podpisana przez Naczelnika Urzędu Celnego w Szczecinie - Wojciecha Stylskiego. W części V Karty obowiązków i uprawnień Jacka Nowińskiego - kierownika Referatu wskazano, że został on upoważniony przez Naczelnika Urzędu Celnego w Szczecinie do podpisywania decyzji i postanowień z zakresu rzeczowego Referatu z wyłączeniem: decyzji/postanowień uchylających postępowania odwoławczego i nadzwyczajnego, decyzji/postanowień umarzających postępowanie, decyzji w sprawie ułatwień płatniczych, decyzji/postanowień wydanych w wyniku uchyleń bądź stwierdzenia nieważności decyzji pierwotnych przez organ II instancji, decyzji skutkujących zwrotem bądź umorzeniem należności w kwotach powyżej 50.000 zł. Zakres rzeczowy Referatu Przeznaczeń Celnych i Obsługi Przedsiębiorców został określony w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Celnego w Szczecinie, w którym w § 26 Regulaminu w punkcie 13 wskazano, że do zadań Referatu należy prowadzenie postępowań po zwolnieniu towaru w ramach uprawnień organu I instancji w zakresie: nadawania towarom przeznaczenia celnego, operacji uprzywilejowanych, zwrotów i umorzeń należności celnych, unieważniania zgłoszeń celnych, opłat w sprawach celnych, elementów służących do naliczania należności celnych przywozowych i wywozowych oraz innych środków przewidzianych w wymianie towarowej. Z uwagi na to, że postępowania, których dotyczyła skarga, prowadzone były po zwolnieniu towarów - na podstawie art. 78 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L 302 z 19.10.1992 r. ze zm.), dalej zwanego "WKC" i dotyczyły ustalenia pochodzenia towaru, które zgodnie z postanowieniami Tytułu II WKC stanowi jeden z elementów służących do naliczania należności celnych przywozowych i należności celnych wywozowych oraz innych środków przewidzianych w wymianie towarowej, to uznać należało, że postępowania te mieszczą się w zakresie rzeczowym jednostki, której kierownikiem był Jacek Nowiński, co oznaczało, iż był on uprawniony do podpisywania decyzji w ramach tych postępowań, jak również wydawania w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w Szczecinie decyzji w zakresie retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego oraz powiadamiania dłużników o takim długu. Tym samym zarzut skarżącej w tym względzie nie zasługiwał na uwzględnienie. Oceniając prawidłowość określenia stawki celnej oraz retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawą prawną do dokonania przez organ celny kontroli zgłoszenia celnego był art. 78 ust. 1 WKC, zgodnie z którym po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia. Stosownie do ust. 2 tego przepisu po dokonaniu zwolnienia towarów organy celne mogą, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych samych towarów. Kontrole te mogą być przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowanej zawodowo tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej dla potrzeb zawodowych wymienione dokumenty i dane. Organy mogą przeprowadzić rewizję towarów, o ile istnieje jeszcze możliwość ich okazania. Zgodnie z art. 78 ust. 3 WKC, jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. Dla towarów zgłaszanych do procedury dopuszczenia do obrotu w dniu przyjęcia przedmiotowych zgłoszeń celnych, tj. 27 października 2011 r., pochodzącego z Malezji, zaklasyfikowanego do kodu TARIC 7019 59 00 10, stawka celna erga omnes wynosiła 7 %, a preferencyjna - 3,5 %. Wobec przedmiotowego towaru zastosowano stawkę preferencyjną w wysokości 3,5 %, na podstawie przedłożonego przez importera świadectwa pochodzenia Form A, potwierdzającego malezyjskie pochodzenie. Z uwagi na otrzymane w 2011 r. informacje o unikaniu ceł antydumpingowych nałożonych na chińskie tkaniny siatkowe o otwartych oczkach z włókien szklanych, Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) przeprowadził wspólne dochodzenie w Malezji z udziałem urzędników Republiki Czeskiej, Niemiec, Rumunii i kompetentnych władz malezyjskich. Z dochodzenia sporządzono raport końcowy z 2 maja 2013 r., który przedłożono organom celnym państw Unii Europejskiej, także Polski. Do Urzędu Celnego w Szczecinie raport ten wpłynął w dniu 12 listopada 2013 r. Raport ten stanowił podstawę do wszczęcia w postępowania w niniejszej sprawie. Na treści tego raportu oparły się organy celne ustalając, że przedmiotowe tkaniny siatkowe o otwartych oczkach miały niepreferencyjne pochodzenie chińskie. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone następnie w raporcie OLAF nr z 25 kwietnia 2014 r. oraz w raporcie końcowym w tej samej sprawie z dnia 3 października 2014 r. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił nadto, że raport OLAF stanowi dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym oraz posiada taką samą wartość dowodową, jak podobne dokumenty sporządzane w postępowaniach prowadzonych przed organami krajowymi. Raporty i zalecenia sporządzane w następstwie dochodzenia zewnętrznego i wszelkie związane z nimi stosowne dokumenty są przekazywane właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich zgodnie z przepisami dotyczącymi dochodzeń zewnętrznych oraz, w razie konieczności, właściwym służbom Komisji - art.11 ust. 3 rozporządzenia. Ponadto z art. 11 ust. 4 przywołanego rozporządzenia wynika, że wskazany raport, jak również wszystkie związane z nim dokumenty przekazywane są danej instytucji, organowi, urzędowi lub agencji, które podejmują działania, w szczególności dyscyplinarne lub prawne, uzasadnione wynikami dochodzenia. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sporządzone przez inspektorów OLAF raporty stanowiły dopuszczalny dowód w prowadzonym przez odpowiednie polskie władze krajowe - w pełni autonomicznym - postępowaniu celnym ukierunkowanym na przeprowadzenie sprawdzenia zgłoszenia celnego, na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu siatkę z włókna szklanego, w związku z czym nie zasłużyły na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 194 § 1 i 3 w zw. z art. 188 i w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej przez oddalenie wniosków dowodowych skarżącej z uwagi na to, że skoro raport OLAF ma moc dokumentu urzędowego, to jego treść jest niewzruszalna. W ocenie Sądu pierwszej instancji przedstawiona przez organ odwoławczy argumentacja przekonująco wykazała, iż zebrane przez OLAF dowody omówione w obu raportach, posiadających moc dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, w sposób jednoznaczny potwierdziły, iż towary objęte przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi nie zostały wyprodukowane w Malezji, nie miały zatem statusu preferencyjnego pochodzenia z Malezji. Sąd pierwszej instancji stwierdził dodatkowo, że choć rację miała skarżąca, że przepisy Ordynacji podatkowej przewidują możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym, a związane z dokumentem urzędowym domniemania mają charakter wzruszalny, jednak zasadnie organ odwoławczy wskazując na przepis art. 188 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdził, że konieczność przeprowadzenia określonego dowodu, uzależniona była od tego aby okoliczność jaka ma zostać udowodniona wnioskowanym środkiem dowodowym miała znaczenie dla sprawy, a ponadto nie mogła to być okoliczność udowodniona innym dowodem. Nieuwzględnienie przez organ celny wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodów z zeznań trzech osób z kierownictwa firmy GOLD C. na okoliczność produkcji przez tę spółkę w 2011 r. siatek z włókna szklanego w Malezji, nie mogła być uznane za naruszenie ww. przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy fakt niewyprodukowania przedmiotowych towarów w Malezji został w sposób jednoznaczny udowodniony dowodami zebranymi w postępowaniu prowadzonym przez OLAF, w szczególności dokumentami przedstawionymi przez zarząd wolnego obszaru celnego Port Klang. Sąd pierwszej instancji uznał wobec tego, że w takiej sytuacji zeznania pracowników firmy C. nie mogły stanowić skutecznego przeciwdowodu wobec ustaleń zawartych w dokumencie urzędowym (raporcie OLAF), co czyniło zarzut naruszenia przepisów art. 181 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 188 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej niezasadnym. Odnosząc się do sprawozdania MITI Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że stanowi dodatkowy dowód, w sposób pośredni potwierdzającym ustalenia OLAF. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił przy tym, że w raporcie OLAF wskazano na dwa różne lata wizyty MITI w spółce C., przy czym z uwagi na ich treść przyjąć należało, iż rok 2012 został wpisany omyłkowo, zwłaszcza, że wizyta ta była związana z udzielaniem spółce świadectw preferencyjnego pochodzenia towarów. Kwestia ta nie miał jednak istotnego znaczenia w rozpoznawanych sprawach, ponieważ w sprawozdaniu MITI nie potwierdzono faktu produkcji tkanin siatkowych przez firmę C. a jedynie "zaangażowanie w wiele etapów [produkcji] produktu końcowego (tkanin siatkowych)". Takie etapy jak np. powlekanie tkanin, ich suszenie, nawijanie, etykietowanie itp., nie mogłyby być uznane za produkcję tkanin i dlatego w raporcie OLAF stwierdzono, że nie było wystarczających podstaw, aby nadawać preferencyjne pochodzenie tych towarów z Malezji. Wprawdzie MITI wystawiało dla spółki C. świadectwa preferencyjnego pochodzenia towaru, jednak zespół OLAF prowadzący dochodzenie przy udziale przedstawicieli MITI i malezyjskich władz celnych przekonująco stwierdził w raporcie, że spółka ta przedstawiała MITI nieprawdziwe informacje i dlatego świadectwa te nie dokumentują rzeczywistego stanu i nie stanowią podstawy dla preferencyjnych stawek celnych. Zatem nawet gdyby przyjąć, że ww. wizyta MITI odbyła się w marcu 2012 r. (a nie 2011), to fakt ten w żaden sposób nie podważyłby wiarygodności innych dowodów i ustaleń dokonanych na ich podstawie przez OLAF. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organy prowadząc postępowanie zgromadziły w sposób wystarczający dowody niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, udostępnił je stronie, sporządził żądane odpisy z akt, przed zakończeniem postępowania wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, wydał postanowienia o odmowie przeprowadzenia wskazanych dowodów i o odmowie dołączenia do akt sprawy załączników, których nie uwzględnił przy rozpoznaniu sprawy. Dokonując samodzielnej oceny przedłożonych przez stronę dokumentów sporządzonych w języku angielskim, uznać należy, że nie naruszył w sposób istotny praw procesowych strony, skoro po ich przetłumaczeniu przez tłumacza przysięgłego w postępowaniu odwoławczym, strona nie wykazała w żaden sposób, że przez samodzielne, błędne przetłumaczenie tych dokumentów organ ten dokonał nieprawidłowej ich oceny. Ponownie też zauważyć należy, że organ odwoławczy dysponował ich tłumaczeniami przysięgłymi i dokonał zasadnej ich oceny. W sprawie nie doszło także do naruszenia przepisu art. 200 Ordynacji podatkowej w postaci uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez organ I instancji ponieważ postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Szczecinie wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania zostało wydane w dniu 1 września 2014 r. i doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 18 września 2014 r. natomiast decyzja rozstrzygająca sprawę została wydana w dniu 29 września 2014 r. a więc po upływie 11 dni od doręczenia ww. postanowienia. Tym samym zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena legalności zaskarżonej decyzji pozwoliła zatem na stwierdzenie, że decyzja ta nie narusza przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konkludując Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w zaskarżonej decyzji, na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, w tym przepisów WKC, zasadnie dokonano retrospektywnego zaksięgowania wskazanych kwot długu celnego, w tym kwot ostatecznego cła antydumpingowego. W skardze nie podniesiono też zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Od powyższego wyroku skarżąca wywiodła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art 3 § 1 p.p.s.a i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraż art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 1 i pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 143 § 2 pkt 3 Ordynacji podatkowej i art. 143 § 3 tej ustawy w zw. z art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 858 ze zm., zwanej dalej: PrCeln) poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji została wydana przez osobę, która nie była upoważniona przez organ I instancji do wydawania decyzji w tym zakresie; tym sama decyzję I-wszo instancyjną wydano z naruszeniem przepisów o właściwości i w konsekwencji decyzję Ii-go instancyjną wydano z rażącym naruszeniem przepisów prawa;

2. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z:

a. art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 235 tej ustawy poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że krajem pochodzenia importowanego towaru (tkanin siatkowych) nie jest Malezja, tylko Chiny, w sytuacji gdy okoliczność ta nie została wykazana w postępowaniu celnym, co zostało w szczególności podkreślone expressis verbis w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego; w konsekwencji oznacza to, iż Sąd I instancji w sposób wybiórczy zapoznał się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym;

b. art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 194 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 188 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 235 tej ustawy poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że zeznania pracowników C. - eksportera siatek (zwanego dalej: Eksporterem) nie mogły stanowić skutecznego przeciwdowodu wobec ustaleń zawartych w raporcie OLAF (dokumencie urzędowym), w sytuacji gdy zeznania te stanowiły - w myśl zasady równej mocy środków dowodowych - dopuszczalny środek dowodowy, który nie powinien zostać a limine niedopuszczony przez zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji;

3. art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 235 tej ustawy poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że:

a. MITI przeprowadziło kontrolę u Eksportera w marcu 2011 r., a nie w 2012 r., co kłóci się z treścią raportu OLAF i w konsekwencji spowodowało pominięcie przez Sąd I instancji okoliczności, że kontrolę tą przeprowadzono kilka miesięcy po zakończeniu produkcji siatek, będących przedmiotem zaskarżonych decyzji organów celnych, a w myśl art. 214 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE. L Nr 302, s. 1 ze zm., zwanego dalej: WKC) - kwota należności celnych jest określana w chwili powstania długu celnego, a więc zgłoszenia celnego;

b. zaangażowanie Eksportera: w wiele etapów [produkcji] produktu końcowego nie stanowi wystarczającej okoliczności do stwierdzenia, że siatki były produkowane w Malezji przez Eksportera, w sytuacji gdy fakt ten uzasadniał przeprowadzenie przez organy celne co najmniej dowodu z przesłuchania przedstawicieli Eksportera, celem szczegółowego ustalenia tych etapów oraz rozwiania wszelkich wątpliwości w tym przedmiocie;

c. nieprzeprowadzenie przez pracowników OLAF bezpośredniej kontroli w siedzibie Eksportera w dniach 10 -18 stycznia 2013 r. nie miało wpływu na ustalenie pochodzenia siatek, w sytuacji gdy u innych eksporterów przeprowadzono takie kontrole, co oznacza, że były one jednak konieczne do prawidłowego ustalenia pochodzenia siatek, a w zakresie Eksportera dokonano zbyt daleko idących uogólnień i oparto się na niewiarygodnym sprawozdaniu MITI z 2012 r.;

4. art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 235 tej ustawy poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że bez znaczenia jest zarzut skarżącej o braku posiadania przez organy celne wiadomości specjalnych w przedmiocie rozpoznawania na materiale video maszyn do produkcji siatek, w sytuacji gdy jest to istotna okoliczność, zignorowana przez Sąd I instancji i organy celne, gdyż maszyny te służyły do produkcji siatek, co wykazałaby stosowna opinia biegłego;

5. art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 127 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 169 § 1 tej ustawy w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.) poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że uchybienie organu I instancji, polegające na niewezwaniu skarżącej do uzupełnienia wniosków dowodowych poprzez przedłożenie tłumaczeń przysięgłych dokumentów, sporządzonych w języku angielskim, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik i sprawy, w sytuacji gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż:

a. organ pierwszej instancji w sposób dowolny przetłumaczył dokumenty, a z treści decyzji nie wynikało, w jakim stopniu osoba tłumacząca je posługuje się językiem angielskim, a w takim przypadku tłumaczenie mogło być zależne od umiejętności posługiwania się przez taką osobę językiem angielskim, co mogło mieć zasadniczy wpływ na finalny odbiór tych dokumentów przez organ I instancji i w konsekwencji na jego rozstrzygnięcie, a oparcie się na tłumaczeniach przysięgłych tychże dokumentów wyłącznie przez organ odwoławczy stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (celnego);

b. wezwanie skarżącej do uzupełnienia opisywanego braku formalnego wniosku dowodowego (z uwzględnieniem ewentualnego podwójnego awizowania), zlecenie przygotowania tłumaczeń przysięgłych przez skarżącą, a następnie ich wysłanie wraz z pismem przewodnim do organu I instancji spowodowałoby, iż organ I instancji wydałby decyzję po upływie terminu przedawnienia, a w takiej sytuacji organ I instancji byłby zobowiązany wydać decyzję o umorzeniu postępowania celnego, z uwzględnieniem także doręczenia tejże decyzji przy zastosowaniu tzw. podwójnego awizowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w § 2 tego artykułu. Sąd kasacyjny orzekający w tej sprawie stwierdził, że zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, stąd do rozpoznania pozostały przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty.

Rozpoznawany środek zasakrżenia został oparty wyłącznie na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przy czym już w tym miejscu należy wskazać, że w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na takiej podsawie nięzbednym elementem redakcyjnym zarówno zarzutu jak i uzasadanienia jest wskazanie potencjalnego istotnego wpływu wytkniętego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy.

W orzecznictwie i pismiennictwie zgodnie przyjmuje się, że wystarczy, iż skarżący uprawdobpodobni istnienie potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym, a wynikiem sprawy. Zatem skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga wykaznia przez stronę skarżącą istnienia związku przyczynowego między zarzucanym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia, jak rownież wykazania, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wynik sprawy byłby inny, a więc że stwierdzone uchybienia byłyby na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Przenosząc te uwagi na rozpoznawaną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty postawione w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. okazały się nieusprawiedliwione lub też, w odniesieniu do niektorych z nich, zregagowane z pominięciem wykaznia przesłanki “istotnego wplywu na wynik sprawy".

Za nieusprawiedliwiony Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut obejmujący naruszenie przepisów wymienionych w pkt 1 osnowy skargi kasacyjnej.

Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, udzielenie upoważnienia, o którym mowa w art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej jest czynnością wewnętrzną organu podatkowego. Upoważnienia takiego nie doręcza się stronie w związku z wszczęciem postępowania. Nie ma również powodów, ażeby znajdowało się w aktach sprawy. Niemniej jednak, o ile zażąda tego strona, należy udostępnić jej wgląd do dokumentów, z których wynika upoważnienie danej osoby do wydawania określonych aktów prawnych. Natomiast upoważnienie określonego pracownika do działania w imieniu organu powinno znależć swoje odbicie w treści deczyji. Wynika to z art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że decyzja obligatoryjnie zawiera podpis osoby upoważnionej, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Wobec tego, że strona podjęła wątpliwosci, czy podpisujący decyzję Jacek Nowiński – został upoważniony przez organ I instancji do wydawania deczyji w przedmiocie retrospektywnego zaksięgownia kwoty dlugu celnego oraz powiadamiania dłużnkiów o niej – Sąd I instancji zbadał tę kwestię. Skarżąca spółka podnosiła bowiem, że z § 26 Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Celnego w Szczecinie nie wynika wyraźnie takie upoważnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte w tej kwestii przez Sąd I instancji, iż w § 26 pkt 13 Regulaminu wskazano, że do zadań Referatu Przeznaczeń Celnych i Obsługi Przedsiębiorców należy prowadzenie postępowań po zwolnieniu towaru w ramach uprawnień organu I instancji w zakresie: nadawania towarom przeznaczenia celnego, operacji uprzywilejowanych, zwrotów i umorzeń należności celnych, unieważniania zgłoszeń celnych, opłat w sprawach celnych, elementów służących do naliczania należności celnych przywozowych i wywozowych oraz innych środków przewidzianych w wymianie towarowej. Z uwagi na to, że postępowania, których dotyczy skarga, prowadzone były po zwolnieniu towarów - na podstawie art. 78 WKC i dotyczyły ustalenia pochodzenia towaru, które zgodnie z postanowieniami Tytułu II WKC stanowi jeden z elementów służących do naliczania należności celnych przywozowych i należności celnych wywozowych oraz innych środków przewidzianych w wymianie towarowej, to postępowania te mieszczą się w zakresie rzeczowym jednostki, której kierownikiem jest Jacek Nowiński. Legitymował się on, zatem upoważnieniem do podpisywania decyzji w ramach tych postępowań, jak również wydawania w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w Szczecinie decyzji w zakresie retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego oraz powiadamiania dłużników o takim długu.

Zarzut wymieniony pkt 2.1. osnowy skargi kasacyjnej dotyczy błędnego ustalenia pochodzenia towaru w postaci tkanin siatkowych. Autor skargi kasacyjnej podnosił, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wielokrotnie podkreślał, iż towar objęty niniejszym postępowaniem pochodzi z Chin, a nie z Malezji, co świadczy o tym, że nie przeanalizował sprawy pod kątem ewentualnego niespełnienia przez eksportera przepisów prawnych, dotyczących otrzymania preferencyjnego statusu tkanin siatkowych, wyprodukowanych w Malezji. Tym samym Sąd nie rozpoznał istoty sprawy tj. ustalenia czy tkaniny siatkowe były produkowane w Malezji w procesach produkcyjnych, które uprawniałby do nadania tym tkaninom statusu preferencyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie mógł odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku. WSA w Szczecinie istotnie w kilku miejscach uzasadnienia zaskarżonego wyroku przytoczył stwierdzenia, co do pochodzenia towaru z Chin, które nie korespondowały ze stanem faktycznym sprawy, który przyjął jako podstawę rozstrzygnięcia. Stwierdził, bowiem, że towar posiada chińskie pochodzenie oraz zanegował fakt produkcji bądź przerobu towaru w Malezji.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy przede wszystkim stwierdzić, że Sąd I instancji nie zakwestionował ustaleń faktycznych poczynionych przez organy celne. Dokonując, bowiem oceny zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z przepisami procesowymi stwierdził jednoznacznie, że w toku postępowania organy celne nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy i powodowałyby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie występuje spór między stroną skarżąca a organami celnymi, co do prawidłowości zadeklarowania preferencyjnego pochodzenia towaru i zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Organy nie uznały, że towar ma chińskie pochodzenie, jednocześnie jednak zakwestionowały jego preferencyjny status i zastosowanie obniżonej stawki celnej na podstawie dowodu pochodzenia potwierdzającego malezyjskie preferencyjne pochodzenie. W tej kluczowej dla sprawy kwestii organy oparły się na raporcie Biura OLAF, z którego jednoznacznie wynikało, że w przypadku towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym z dnia 2 listopada 2011 r. nie zostało potwierdzone jego chińskiego pochodzenie, a jednocześnie świadectwo Form A nie mogło stanowić podstawy do przyjęcia preferencyjnego malezyjskiego pochodzenia towaru i zastosowania preferencyjnej stawki celnej. W wyniku dochodzenia prowadzonego przez Biuro OLAF ustalono, że firma C., ubiegając się o certyfikaty pochodzenia w ramach systemu GSP, przedstawiła fałszywe informacje i z tego względu wystawione dla niej świadectwa pochodzenia Form A zawierają nieprawidłowe informacje co do preferencyjnego pochodzenia towaru. Nadto w załączniku nr 21 do raportu wymienione zostały przesyłki z tkanin siatkowych, które zostały zgłoszone przez państwa członkowskie jako pochodzące z Malezji, a dla których w ramach dochodzenia nie potwierdzono, że pochodzą z Chin (w tym przedmiotowa przesyłka). Jednocześnie ustalono, że preferencyjne pochodzenie tych przesyłek nie może zostać potwierdzone w świetle rodzaju produkcji prowadzonej w ww. firmie. Raport OLAFF wykazał, że działalność prowadzona w zakładzie produkcyjnym firmy C. ograniczona była do powlekania niepowleczonych tkanin siatkowych z włókien szklanych. Na terenie zakładu produkcyjnego nie stwierdzono maszyn tkackich. Z raportu wynikało także, że firma ta nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, iż warunki preferencyjnego pochodzenia dla tkanin siatkowych o otwartych oczkach z włókien szklanych zostały spełnione.

Przestawiony wyżej stan faktyczny ustalony przez organy celne nie został zakwestionowany przez Sąd I instancji, wobec tego postawiony w skardze kasacyjnej zarzut, że w zaskarżonym wyroku uznano, że krajem pochodzenia importowanego towaru nie jest Malezja, lecz Chiny nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.

Również uchybienia wymienione w pkt 2 osnowy skargi kasacyjnej dotyczące niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego, należy ocenić jako niemogące mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarzuty te odnoszą się do następujących kwestii:

- nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadków - pracowników eksportera firmy C. - na okoliczność przebiegu wizyty MITI w marcu 2012 r. oraz produkcji siatek w Malezji w odpowiednich procesach technologicznych;

- pominięcia faktu przeprowadzenia kontroli MITI u eksportera w marcu 2012 r., tj. kilka miesięcy po wyprodukowaniu tkanin siatkowych dla skarżącej spółki;

- braku ustalenia etapów produkcji siatek w firmie eksportera,

- pominięcia faktu nieprzeprowadzenia kontroli przez pracowników OLAF w siedzibie eksportera;

- braku posiadania przez organy celne wiadomości specjalnych umożliwiających rozpoznanie na materiale video maszyn do produkcji siatek.

Zgodnie z art. 188 o.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te są stwierdzone wystarczająco innym dowodem. Wykładnia komentowanego przepisu prowadzi do wniosku, że odmowa przeprowadzenia dowodu będzie dopuszczalna tylko wówczas, gdy brak jest jakiejkolwiek możliwości przyczynienia się danej czynności dowodowej do wyjaśnienia sprawy, albo też dana okoliczność w sposób niebudzący wątpliwości została już udowodniona. Odmowa przeprowadzenia określonej czynności dowodowej musi zatem wiązać się z pewnością, iż czynność ta jest całkowicie zbędna (por. wyrok WSA w Białymstoku z 24.10.2007 r., sygn. akt I SA/Bk 388/07, LEX nr 313199).

Jak wynika z zaskarżonego wyroku organy celne prawidłowo wyjaśniły wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne, opierając się raporcie OLAF. Z tego raportu wynika, że na podstawie wizyt przeprowadzonych w firmie C. w lutym i marcu 2011 r., a także podczas kolejnej wizyty w marcu 2012 r., jednoznacznie ustalono, że działalność prowadzona w zakładzie produkcyjnym ograniczona była do powlekania niepowleczonych tkanin siatkowych z włókien szklanych. W czasie wizyt sfotografowano zamontowane tam maszyny. Fotografie ukazują jedynie maszyny do powlekania tkanin siatkowych. Przetwarzanie takie nie było wystarczające do nadania preferencyjnego pochodzenia z Malezji. Tkaniny siatkowe z włókien szklanych uzyskują preferencyjne pochodzenie z Malezji, jeżeli wytwarzane są z niebarwionej taśmy, niedoprzędów, przędzy lub nici szklanych ciętych lub waty szklanej. Taki proces wymaga maszyn tkackich, których na terenie zakładu nie stwierdzono. W wyniku dochodzenia ustalono, że firma C., ubiegając się o certyfikaty pochodzenia w ramach systemu GSP – świadectwa pochodzenia Form A – przedstawiła MITI fałszywe informacje. Należy również podkreślić, że firma ta w toku postępowania prowadzonego przez OLAF nie przedstawiła dokumentów wskazujących na posiadanie surowca do produkcji siatek. Tym samym uprawniony jest wniosek, że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym nie posiadał statusu preferencyjnego pochodzenia z Malezji.

Raport OLAF ma charakter dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami, przez powołane i uprawnione do tego organy władzy publicznej, a zatem stanowi on niewątpliwie zagraniczny dokument urzędowy. Organy celne, jak i Sąd nie miały podstaw do kwestionowania wyników ustaleń zawartych w tym raporcie. Natomiast wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę skarżącą, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, nie mogły stanowić skutecznego przeciwdowodu wobec ustaleń zawartych w raporcie OLAF.

Zarzuty dotyczące rozbieżności w datach przeprowadzenia kontroli w firmie C. oraz nie przeprowadzenia kontroli w tej firmie przez pracowników OLAF zostały również zredagowane z pominięciem przesłanki "istotnego wpływu na wynik sprawy", gdyż nie zmierzają one do wykazania, że siatki z włókna szklanego objęte przedmiotowym zgłoszeniem celnym zostały ze względu na regułę pochodzenia wyprodukowane w Malezji.

Chybionym okazał się zarzut sformułowany w pkt 5 osnowy skargi kasacyjnej polegający na nie wezwaniu skarżącej do uzupełnienia wniosków dowodowych poprzez przedłożenie tłumaczeń dokumentów. Zauważyć należy, że nieprzetlumaczone dokumenty dotyczyły oświadczeń firmy C. mających potwierdzić produkcję tkanin siatkowych przez tę firmę oraz odpowiedzi na pismo Dyrekcji Generalnej ds. Handlu Komisji Europejskiej, w którym zarzucono tej firmie brak współpracy w trakcie kontroli przeprowadzonej w marcu 2012 r. Analiza treści tych dokumentów wskazuje, że nie stanowią one dowodu wskazującego na fakt produkcji tkanin siatkowych w firmie C. w 2011 r. Nadto zarzut ten był podnoszony przez skarżącą w odwołaniu, toteż organ II instancji powołał z urzędu biegłego - tłumacza przysięgłego języka angielskiego w celu przetłumaczenia na język polski pism firmy C.. Tak więc wydając decyzję Dyrektor Izby Celnej dysponował tłumaczeniami dokumentów, prawidłowo oceniając, iż nie mają one wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz.1804).