Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Eliza Wróbel po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2364/16 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla pkt 2 zaskarżonego wyroku; 2. zasądza od Z. K. na rzecz Głównego Inspektora Ochrony Środowiska kwotę 2 550 (słownie: dwa tysiące pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 12 stycznia 2017 r., sygn. IV SA/Wa 2364/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) z [...] lipca 2016 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej: 1. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ) z [...] marca 2016 r., nr [...]; 2. umorzył postępowanie administracyjne; 3. zasądził od GIOŚ na rzecz skarżącego Z. K. kwotę 5 117 (słownie pięć tysięcy sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W piśmie z [...] sierpnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. zawiadomił GIOŚ o ujawnieniu w toku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w P. – Oddział Celny I w P. nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] (dalej: pojazd), który został nabyty w USA przez skarżącego, zamieszkałego pod adresem: ul. [...],[...] O. Przy ww. piśmie przekazano GIOŚ całą zebraną w tej sprawie dokumentację.

W dniu [...] sierpnia 2014 r. GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania przez skarżącego odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu.

W postanowieniu z [...] marca 2015 r., nr [...], GIOŚ zobowiązał skarżącego do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 ze zm., dalej: rozporządzenie 1013/2006).

W postanowieniu z [...] czerwca 2015 r., nr [...], GIOŚ uchylił w całości własne postanowienie z [...] marca 2015 r. i umorzył postępowanie I instancji. Uzasadniając ww. rozstrzygnięcie, GIOŚ wskazał, że w obecnym stanie technicznym sporny pojazd nie stanowi już odpadu w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w związku z czym obowiązek, wynikający z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, nie może zostać nałożony na stronę postępowania.

W piśmie z [...] stycznia 2016 r. WIOŚ zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na skarżącego, na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1048, dalej: ustawa z 2007 r.), kary pieniężnej.

W decyzji z [...] marca 2016 r. WIOŚ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 50 000 zł. Jako podstawę wydania ww. decyzji organ powołał art. 104 i art. 107 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 32 ust. 1, art. 34 i art. 35 ust. 1-3 ustawy z 2007 r. w zw. z art. 2 pkt 35 lit. a oraz art. 3 ust. 1 lit. b tiret iii) rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. 

W piśmie z [...] marca 2016 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do GIOŚ odwołanie od decyzji WIOŚ z [...] marca 2016 r., obszernie argumentując, że wbrew ocenie organu, przedmiotowy pojazd nie stanowił odpadu w dacie jego sprowadzenia do Polski.

GIOŚ, po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od decyzji WIOŚ z [...] marca 2016 r., nakładającej na skarżącego, jako odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, karę pieniężną w wysokości 50 000 zł, utrzymał w mocy decyzję WIOŚ.

GIOŚ wyjaśnił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. skarżący nabył na podstawie faktury nr [...] przedmiotowy pojazd od firmy [...],[...]., [...] USA.

Zgodnie z tłumaczeniem wykonanym w dniu [...] lipca 2014 r. przez tłumacza przysięgłego D. W., ww. faktura zawiera następującą adnotację: "Pojazd z odzysku sprzedany na zasadzie Jak jest; bez gwarancji" oraz stempel o treści "WYŁĄCZNIE EKSPORT". Omawianemu pojazdowi towarzyszył dokument pt. TYTUŁ WŁASNOŚCI WYSTAWIONY W STANIE O., w którym znajduje się następująca adnotacja: POJAZD POWYPADKOWY (zgodnie z tłumaczeniem wykonanym w dniu [...] marca 2015 r. przez tłumacza przysięgłego M. F.). Omawiany pojazd został sprzedany na rzecz Z. K. w stanie poważnie uszkodzonym, co potwierdził sam skarżący w pisemnych wyjaśnieniach z [...] września 2014 r. Zakres omawianych uszkodzeń został szczegółowo wskazany w wykonanej na zlecenie strony wycenie nr [...] z [...] lipca 2014 r., sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego mgr inż. A. M. Rzeczoznawca w ww. opinii wskazał, że strefa uszkodzenia pojazdu obejmuje: przód kpl, tył, bok prawy, bok lewy, podwozie. Powyższe wskazuje, że uszkodzeniu uległ niemal cały pojazd. Ponadto rzeczoznawca stwierdził "rozległy charakter uszkodzeń wokół pojazdu" oraz możliwość wystąpienia ukrytych uszkodzeń układu napędowego, kierowniczego, wydechowego i zasilania. Dalej, rzeczoznawca w omawianym dokumencie stwierdził m.in. następujące uszkodzenia elementów konstrukcyjnych: podłużnica przednia prawa i lewa odkształcona, słupek przedni lewy odkształcony w części górnej, słupek przedni prawy - odkształcony, dach - pogięty, ściana grodziowa - odkształcona, próg prawy wraz z konstrukcją - pogięty, podłoga kabiny - odkształcona od spodu, podłoga bagażnika - odkształcona od spodu. Zgodnie z ww. wyceną, uszkodzeniu uległy również liczne elementy podwozia, takie jak: wspornik silnika, prawy przedni amortyzator, zawieszenie przednie, prawy drążek kierowniczy, czy też wspornik silnika, natomiast sam silnik rzeczoznawca określił jako "zdemontowany do naprawy głównej (uszkodzenia ukryte)". Rzeczoznawca samochodowy mgr inż. H. S., który wykonał na zlecenie strony kolejną ocenę z [...] grudnia 2014 r., nr: [...], stwierdził w spornym pojeździe uszkodzenia takich elementów konstrukcyjnych jak: podłużnice, wzmocnienia podłużnie, słupki przednie, środkowe oraz progi, płyta podłogowa wnętrza oraz bagażnika i poszycie dachu. GIOŚ stwierdził, że stan faktyczny spornego pojazdu w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia, nie pozwalał na użytkowanie tego pojazdu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, co przekłada się wprost na zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanki "pozbycia się" spornego pojazdu. Uszkodzony pojazd marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], z uwagi na poważne uszkodzenia m.in. elementów konstrukcyjnych, stał się w danym miejscu i czasie nieprzydatny dla jego dotychczasowego posiadacza z uwagi na nieużyteczność zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.

Zdaniem GIOŚ, powyższe świadczy zatem o prawidłowym zakwalifikowaniu przez organ I instancji spornego pojazdu jako odpadu.

Według GIOŚ, dokument pt. TYTUŁ WŁASNOŚCI WYSTAWIONY W STANIE O., w którym znajduje się następująca adnotacja: POJAZD POWYPADKOWY (zgodnie z tłumaczeniem wykonanym w dniu [...] marca 2015 r. przez tłumacza przysięgłego M. F.), nie stanowił dokumentu rejestracyjnego, umożliwiającego poruszanie się spornym pojazdem po drogach publicznych.

Analiza zaskarżonej decyzji wykazała, że organ I instancji na podstawie zgromadzonych dowodów wyczerpująco wskazał, że przedmiotowy pojazd, z uwagi na poważne uszkodzenia, stał się w danym miejscu i czasie nieprzydatny dla jego dotychczasowego posiadacza z uwagi na nieużyteczność zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.

Przedmiotowy pojazd, stosownie do wyceny nr [...] z [...] lipca 2014 r., sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego mgr inż. A. M. oraz stosownie do protokołu oględzin, sporządzonego [...] sierpnia 2014 r. przez funkcjonariusza Urzędu Celnego I w P., posiadał w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia m.in. skrzynię biegów i akumulator. Z tej przyczyny należy stwierdzić, że ww. pojazd, jako odpad, posiadał właściwości niebezpieczne, powinien zatem być sklasyfikowany pod kodem 16 01 04* – zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923). GIOŚ zaznaczył, że o niebezpiecznym charakterze odpadu w postaci pojazdu przesądza sam fakt, że zawiera on substancje i elementy niebezpieczne (np. olej silnikowy, olej przekładniowy w skrzyni biegów, resztki paliwa, płyn chłodniczy i inne). W ocenie GIOŚ, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jasno wskazuje, że skarżący jest odbiorcą odpadu w postaci przedmiotowego, uszkodzonego pojazdu. WIOŚ słusznie uznał skarżącego za odbiorcę odpadu w postaci ww. uszkodzonego pojazdu i nałożył na skarżącego karę pieniężną w trybie art. 32 ust. 1 ustawy z 2007 r.

W piśmie z [...] sierpnia 2016 r. skarżący wniósł do Sądu I instancji skargę na decyzję GIOŚ z [...] lipca 2016 r., podnosząc przeciwko zaskarżonej decyzji następujące zarzuty:

- naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a. oraz art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez bezpośrednie zastosowanie i powoływanie się przez organ w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji na "Wytyczne Korespondentów nr 9", które to Wytyczne stanowią dokument, który nie jest źródłem prawa i aktem prawnym powszechnie obowiązującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani także aktem prawnym przyjętym w celu wykonania kompetencji Unii Europejskiej;

2) art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 i 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób zapewniający poszanowanie dla zasady prawdy obiektywnej oraz naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej stanowiącą prawną gwarancję ochrony praw obywatela wobec władczego działania władzy publicznej, poprzez:

a) odmowę uwzględnienia dowodu w postaci oświadczenia poprzedniego posiadacza pojazdu, firmy [...] z [...] marca 2015 r. wskazującego, że intencją i jedyną wolą poprzedniego posiadacza była sprzedaż pojazdu samochodowego i w konsekwencji uznanie, że pojazd stanowił odpad;

b) odmowę uwzględnienia opinii rzeczoznawcy H. S. z [...] grudnia 2014 r., z której wynika, że pojazd nie stanowi odpadu i może zostać dopuszczony do ruchu po wykonaniu naprawy i przeprowadzeniu stosownych badań diagnostycznych;

3) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej stanowiącą prawną gwarancję ochrony praw obywatela wobec władczego działania władzy publicznej, poprzez wykorzystywanie argumentacji – co do uznania pojazdu za odpad – wzajemnie się wykluczającej (vide. powołane w treści uzasadnienia decyzji Wytyczne Korespondentów nr 9 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych) i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący dokonał nabycia i międzynarodowego przemieszczenia odpadu, podczas gdy rzeczywiście skarżący nabył i dokonał importu samochodu osobowego;

4) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niedokonanie wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego i uznanie, że pojazd wymaga "poważnej naprawy", gdy w zebranym materiale dowodowym brak jest dowodów na poparcie tego twierdzenia, a w konsekwencji ustalenie okoliczności faktycznie niezgodnie z prawidłami logiki – w innym przypadku organ wywiódłby, że pojazd nie jest odpadem – skoro bowiem nie istnieje dowód, że pojazd był "poważnie uszkodzony", intencją posiadacza było dokonanie transakcji handlowej sprzedaży pojazdu, rzeczoznawca stwierdził, że pojazd nie jest odpadem i można go naprawić a następnie dopuścić do ruchu, pojazd został naprawiony, zarejestrowany i dopuszczony do ruchu, to nie ma podstaw do uznania, że samochód był w momencie sprowadzenia odpadem.

5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wskazania, z jakich przyczyn organ odmówił wiarygodności oświadczeniu posiadacza oraz opinii rzeczoznawcy;

- naruszenia przepisów prawa z zakresu ochrony środowiska, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 3 ust. 1 pkt 6) ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez przyjęcie przez organ, że sprowadzony pojazd był odpadem, gdy w rzeczywistości był pojazdem zakupionym z uwagi na znaczną ekonomiczną wartość, był przeznaczony do naprawy i rezultacie został naprawiony i dopuszczony do ruchu;

2) art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2007 r. poprzez uznanie skarżącego za odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie, a tym samym naruszenie:

a) pkt 1 preambuły rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str.1), który wskazuje, że wpływ rozporządzenia na handel międzynarodowy ma charakter uboczny;

b) § 1, § 2 oraz załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie katalogu odpadów z 9 grudnia 2014 r. poprzez uznanie, że skarżący dokonał przemieszczenia odpadu o kodzie 16 01 04* zdefiniowanego jako "zużyte lub nie nadające się do użytkowania pojazdy". 

W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie procesowym z [...] września 2016 r., GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

W piśmie z [...] października 2016 r. skarżący doprecyzował skargę, podnosząc że decyzja odwoławcza została wydana również z naruszeniem art.138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku z 12 stycznia 2017 r., sygn. IV SA/Wa 2364/16, wskazał, że skargę należało uwzględnić, albowiem wbrew ocenie organu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki do nałożenia na skarżącego kary przewidzianej w art.32 ust.1 ustawy z 2007 r.

W ocenie Sądu I instancji, pomimo faktu, który w prawidłowy sposób ustaliły orzekające w sprawie organy, że zarówno w dacie zakupu przez skarżącego pojazdu za granicą, jak i w dacie przemieszczenia go na terytorium RP, pojazd ten nie był pojazdem sprawnym, nadającym się do natychmiastowego użytku (co wiązało się z tym, że był to pojazd powypadkowy), to jednakże z uwagi na taki zakres uszkodzeń, który w oczywisty sposób gwarantował możliwość niezwłocznego przywrócenia pojazdowi pełni jego funkcji użytkowych (do czego konsekwentnie doszło), przemieszczenia ww. pojazdu na terytorium RP nie należało kwalifikować jako przemieszczenia odpadu. W konsekwencji powyższego Sąd I instancji stwierdził, że brak jest przesłanek do traktowania skarżącego jako odbiorcy odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, a tym samym do nakładania na niego kary administracyjnej. Zdaniem Sądu I instancji, poza sporem jest fakt, że pojazd zakupiony przez skarżącego za granicą posiadał liczne uszkodzenia z racji tego, że w przeszłości uległ wypadkowi. Nie można zatem zaprzeczyć, że zarówno w dacie zakupu jak i sprowadzenia do Polski pojazd ten nie był sprawny i ściśle rzecz ujmując nie mógł być w tych datach wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Materiał dowodowy sprawy daje jednak podstawy z do przyjęcia, że z założenia był to stan wyłącznie przejściowy.

Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła sytuacja, w której poprzedni właściciel pozbył się na rzecz skarżącego pojazdu posiadającego dokument własności stwierdzający wprost, że nie nadaje się on do naprawy lub uległ kasacji (dokumenty z kategorii: "Certificate of Destruction", "Damage Equal to the Value", "For Parts Only", "Non Rebuildable", "Non Repairable" itp.). Wprawdzie kontrahent skarżącego zbył na jego rzecz pojazd uszkodzony, wymagający napraw wykraczających poza naprawy drobne określone w "Wytycznych korespondentów Nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów", niemniej powyższa okoliczność nie jest jeszcze dostateczną przesłanką do uznania, że przedmiotowy pojazd stanowił odpad. Sąd I instancji stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy sam fakt niesprawności przedmiotowego pojazdu w dacie jego przemieszczenia na terytorium RP nie stanowił wystarczającej przesłanki do uznania go za odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach i art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98/WE. W konsekwencji, przemieszczenie takiego pojazdu bez zezwolenia ostatecznie nie spełniało kryteriów nielegalnego przemieszczenia odpadu w rozumieniu art. 32 ustawy z 2007 r.

Zdaniem Sądu I instancji, w sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki, niezbędne do wymierzenia skarżącemu kary jako odbiorcy odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. Sąd I instancji stwierdził, że w tej sytuacji wystąpiły przesłanki do uchylenia obu decyzji, z racji wydania ich z naruszeniem ww. przepisu prawa materialnego, i w konsekwencji do umorzenia wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego na zasadzie art. 145 § 3 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej GIOŚ (dalej: skarżący kasacyjnie organ) zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji.

Zaskarżanemu wyrokowi zarzucono w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego, tj.:

art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach w zw. z art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odwracalność znacznych uszkodzeń pojazdu i dotyczących jego konstrukcji przesądza o tym, że nie dochodzi do pozbycia się przedmiotu w rozumieniu tego przepisu i w konsekwencji odmowę jego zastosowania do sprowadzonego uszkodzonego pojazdu;

art. 32 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015 r., poz. 1048) w związku z art. 145 § 3 p.p.s.a. polegające na dokonaniu wadliwej subsumpcji tego przepisu do stanu faktycznego sprawy i ustaleniu, że brak było podstaw do zastosowania art. 32 przywołanej ustawy w kontrolowanej przez Sąd decyzji co skutkowało umorzeniem postępowania.

Wskazując powyższe wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z "18 kwietnia 2016 r." sygn. IV SA/Wa 3580/15 w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 ustawy p.p.s.a.; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania według norm przepisanych; 3) rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że o tym, czy mamy do czynienia z odpadem, decyduje termin "pozbywanie się". Ustawodawca wskazał jedynie, że "pozbywanie się" może być czynnością faktyczną, zamierzoną albo nakazaną. Dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015r. poz. 1048) oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12 lipca 2006 ze zm.), decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski.

Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów, nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu.

Dla uznania przedmiotu za odpad nie ma znaczenia okoliczność, że dla jego nabywcy może on mieć wartość użytkową i nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom. Tym samym, odpady mogą i podlegają obrotowi gospodarczemu, co pozostaje jednak bez wpływu na ich status, zaś rozpatrując stan techniczny danego pojazdu, organ może zakwalifikować jako odpad nie tylko pojazd nienadający się do naprawienia (niemożność techniczna lub technologiczna albo nieopłacalność ekonomiczna, stan określany jako "szkoda całkowita"). Ewentualna naprawa i rejestracja pojazdu nie wyklucza zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu.

Jak wykazało postępowanie dowodowe, poprzedzające wydanie decyzji w sprawie wymierzenia kary, sprowadzony pojazd był poważnie uszkodzony w stopniu, który czynił go niezdatnym do użytku bez dokonania jego gruntownej naprawy. W takim stanie został sprzedany i przywieziony do Polski. Okoliczność ta świadczyła o tym, że dotychczasowy jego posiadacz nie mógł z niego korzystać w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i pozbył się go w znaczeniu pozbycia o jakim mowa w art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Pojazd w danym miejscu i czasie był nieprzydatny dla jego dotychczasowego posiadacza z uwagi na nieużyteczność zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Jego późniejsza naprawa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie zmienia tej oceny.

Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dla klasyfikacji danego pojazdu jako odpadu, nie istnieje konieczność każdorazowego rozważenia, czy realna jest perspektywa jego naprawy i w tym kontekście odczytywania woli zbywcy pojazdu, bowiem sam stan faktyczny danego przedmiotu, w powiązaniu z brakiem możliwości użytkowania tego przedmiotu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem w dacie przemieszczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stanowią wystarczającą przesłankę do zakwalifikowania danego przedmiotu jako odpadu. Sam fakt niesprawności pojazdu w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania tego pojazdu za odpad, bowiem nie każdy uszkodzony pojazd stanowi odpad, a uzależnione jest to m.in. od stopnia uszkodzenia danego pojazdu. W rozpatrywanej sprawie zakres uszkodzeń spornego pojazdu stanowi oczywistą przesłankę do zakwalifikowania tego pojazdu jako odpadu.

Z dwóch opinii technicznych znajdujących się w aktach sprawy wynika, że sporny pojazd w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia posiadał liczne uszkodzenia elementów konstrukcyjnych. Należy również ponownie podkreślić, że sporny pojazd – w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia – nie spełniał kryteriów pojazdu używanego nadającego się do naprawy.

Sporny pojazd posiadał w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia, rozległe uszkodzenia elementów konstrukcyjnych (podłużnica przednia prawa i lewa odkształcona, słupek przedni lewy odkształcony w części górnej, słupek przedni prawy - odkształcony, dach - pogięty, ściana grodziowa - odkształcona, próg prawy wraz z konstrukcją - pogięty, podłoga kabiny - odkształcona od spodu, podłoga bagażnika - odkształcona od spodu), w związku z czym zaistniała kolejna okoliczność wskazana w przywołanych Wytycznych, która wskazuje, że sporny pojazd był odpadem.

Słusznym jest zatem stanowisko organu, zgodnie z którym, bez względu na fakt naprawy i rejestracji, pojazd ten – w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia – należy zakwalifikować jako odpad, bowiem sporny pojazd, z uwagi na rozległe i poważne uszkodzenia, obejmujące elementy konstrukcyjne, nie mógł być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i poruszać się po drogach publicznych, co potwierdzają dwie opinie rzeczoznawców.

Okoliczność co do stanu samochodu nie budziła wątpliwości Sądu, który w uzasadnieniu skarżonego wyroku również wskazał, że "zarówno w dacie zakupu, jak i sprowadzenia do Polski, sporny pojazd nie był sprawny i ściśle rzecz ujmując nie mógł być w tych datach wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem". Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdzał więc poważne uszkodzenia pojazdu obejmujące praktycznie cały pojazd, w tym liczne elementy konstrukcyjne. Pojazd ten nie tylko nie mógł być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, lecz również – wbrew twierdzeniu Sądu – wymagał przeprowadzenia rozległych napraw, co wykluczało możliwość niezwłocznego przywrócenia spornemu pojazdowi pełni jego funkcji użytkowych.

W ocenie skarżącego kasacyjnie organu, kluczową kwestią dla klasyfikacji przedmiotowego pojazdu jako odpadu jest w niniejszej sprawie fakt rozległości uszkodzeń, które uniemożliwiały jego użytkowanie i stanowiły oczywistą przesłankę do pozbycia się tego pojazdu przez jego poprzedniego posiadacza na rzecz Z. K.

Według skarżącego kasacyjnie organu, bez znaczenia dla powyższej klasyfikacji spornego pojazdu jako odpadu pozostaje wskazana przez Sąd I instancji możliwość naprawy, bowiem sama techniczna możliwość przywrócenia sprawności pojazdowi, a nawet ewentualna ekonomiczna opłacalność takiej naprawy, nie mogą stanowić podstawy do uznania, że dany uszkodzony pojazd nie stanowił odpadu w dacie jego przemieszczenia.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, skoro jak zostało wywiedzione ,sprowadzony przez Z. K. pojazd był odpadem i, jak wykazał organ, doszło do nielegalnego jego przemieszczenia w rozumieniu art. 2 pkt 35 rozporządzenia 1013/2006 z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1), a Z. K. był odbiorcą odpadu, to zachodziły uzasadnione okoliczności do zastosowania art. 32 ustawy z 2007 r. i nałożenia kary.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej organu w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera uzasadnione podstawy zaskarżenia.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Istotą zarzutów skargi kasacyjnej było umorzenie postępowania administracyjnego przez Sąd I instancji i w tym zakresie okazała się ona zasadna.

Sąd I instancji nie wyjaśnił, dlaczego w niniejszej sprawie uznał, że wystąpiły przesłanki do umorzenia wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.

Uzasadnienie Sądu I instancji w tym zakresie ograniczyło się bowiem do jednego zdania (na str. 24-25), w którym Sąd I instancji stwierdził, że "w tej sytuacji wystąpiły przesłanki do uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji, z racji wydania z ich z naruszeniem w/w przepisu prawa materialnego w konsekwencji do umorzenia wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego na zasadzie art.145 § 3 p.p.s.a.".

W piśmiennictwie zwrócono uwagę, że "art. 145 § 3 p.p.s.a., szczególnie w przypadku powstania skutku materialnoprawnego, powinien znajdować zastosowanie w wyjątkowych wypadkach, kiedy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie budzi jakichkolwiek wątpliwości co do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania" (zob. W. Piątek, Nowe kompetencje do merytorycznego orzekania przez sądy administracyjne, PiP 2017, z. 1, s. 23).

Sąd I instancji stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego i umarzając jednocześnie to postępowanie w niniejszej sprawie powinien w sposób jednoznaczny wykazać, że zaistniały pozytywne przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracyjnego, wykonuje nałożony na organ obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. Z uzasadnienia wyroku nie wynika bowiem, że zaistniały jakiekolwiek podstawy do zastosowania przez Sąd I instancji wskazywanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 145 § 3 p.p.s.a.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku na str. 23, wskazując na poczynione przez siebie, w oparciu o akta administracyjne, ustalenia stanu faktycznego sprawy stwierdził, że "poza sporem jest fakt, że pojazd zakupiony przez skarżącego za granicą posiadał liczne uszkodzenia z racji tego, że w przeszłości uległ wypadkowi. Nie można zatem zaprzeczyć, że zarówno w dacie zakupu, jak i sprowadzenia do Polski na terytorium RP, sporny pojazd nie był sprawny i ściśle rzecz ujmując nie mógł być w tych datach wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem". Dalej Sąd I instancji na str. 24 uzasadnienia wyroku stwierdził również, że "wprawdzie kontrahent skarżącego zbył na jego rzecz pojazd uszkodzony, wymagający napraw wykraczających poza naprawy drobne określone w "Wytycznych korespondentów Nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów", niemniej powyższa okoliczność nie jest jeszcze dostateczną przesłanką do uznania, że przedmiotowy pojazd stanowił odpad".

Z kolei w skardze kasacyjnej skarżący kasacyjnie organ, powołując się na orzecznictwo NSA, wskazał, że "ewentualna naprawa i rejestracja pojazdu, nie wyklucza go spod kategorii odpadu". Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, postępowanie dowodowe poprzedzające wydanie decyzji w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej wykazało, że sprowadzony pojazd był poważnie uszkodzony i to w stopniu, który czynił go niezdatnym do użytku bez dokonania gruntownej naprawy. W takim stanie został sprzedany i przywieziony do Polski. Według skarżącego kasacyjnie organu, okoliczność ta świadczyła o tym, że jego dotychczasowy posiadacz nie mógł z niego korzystać w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i pozbył się go w znaczeniu, o jakim mowa w art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu, pojazd w danym miejscu i czasie był nieprzydatny dla jego dotychczasowego posiadacza z uwagi na nieużyteczność zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, a jego późniejsza naprawa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie zmieniła tej oceny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wymaga uzupełnienia. Jedynie kwestia uszkodzeń pojazdu nie nasuwa żadnych wątpliwości.

Braki w przyjętych przez Sąd I instancji ustaleniach stanu faktycznego sprawy potwierdza też fakt, że stanowisko Sądu I instancji przedstawione na str. 23 uzasadnienia zawiera sprzeczność przyjętej argumentacji. Z jednej strony Sąd I instancji stwierdza, że "poza sporem jest fakt, że pojazd zakupiony przez skarżącego za granicą posiadał liczne uszkodzenia z racji tego, że w przeszłości uległ wypadkowi". Następnie Sąd I instancji na str. 23 wyjaśnia, że istniała realna perspektywa niezwłocznego przywrócenia pojazdowi pełni jego funkcji użytkowych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec powyższego, nie można stwierdzić, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie budził jakichkolwiek wątpliwości i uzasadnione było zastosowanie przez Sąd I instancji art. 145 § 3 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organy będą zobowiązane do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym zwłaszcza we wskazanym poniżej zakresie.

Przede wszystkim dokładnego uzupełnienia wymaga przeprowadzone postępowanie dowodowe i przyjęta przez organy kwalifikacja pojazdu, który zgodnie z dokumentacją towarzyszącą jego sprzedaży, w dacie sprowadzenia go na terytorium RP był pojazdem powypadkowym. Organy powinny w szczególności wyjaśnić, jaki status formalnoprawny, zgodnie z prawem obowiązującym w miejscu jego sprzedaży (Stan O.) oraz prawem federalnym, posiadał przedmiotowy pojazd, którego faktura sprzedaży, zgodnie z tłumaczeniem przez tłumacza przysięgłego, zawiera adnotację: "Pojazd z odzysku sprzedany na zasadzie "jak jest"; "bez gwarancji" oraz stempel o treści "Wyłącznie eksport". Wyjaśnienie z punktu widzenia obowiązujących przepisów na terytorium USA będzie wymagała również kwalifikacja przedmiotowego pojazdu, któremu sprzedaży towarzyszył dokument pt. TYTUŁ WŁASNOŚCI WYSTAWIONY W STANIE O., w którym znajduje się adnotacja: "POJAZD POWYPADKOWY".

Organy powinny również ocenić z punktu widzenia obowiązujących na terytorium USA przepisów (prawo stanowe i prawo federalne) znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie zbywcy pojazdu przedsiębiorstwa prowadzącego sprzedaż samochodów osobowych pod kątem intencji sprzedaży przedmiotowego pojazdu. W tym celu organy powinny ustalić i ocenić treść oferty sprzedaży przedmiotowego pojazdu, ze szczególnym uwzględnieniem opisanego w niej stanu technicznego i formalnoprawnego.

Ze zgromadzonej dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych wynikają sprzeczne ustalenia. Z jednej strony ze zgromadzonych tam dokumentów można ustalić, że przedmiotowy pojazd to "pojazd powypadkowy", co wynika z poświadczonego tłumaczenia z języka angielskiego tytułu własności wystawionego w stanie O. – "O. Certificate of Title", k. 89-92. Natomiast z dołączonych do ww. akt: zaświadczenia o braku zastrzeżeń odnośnie rejestracji pojazdu (poświadczone tłumaczenie z języka niemieckiego dokumentu "Unbedenklichkeitsbescheinigung für die Zulassung eines Kraftfahrzeugs oder Kraftsfahrzeuganhängers", k. 15) oraz pokwitowania (poświadczone tłumaczenie z języka niemieckiego dokumentu "Quittung", k. 14) wynika, że Główny Urząd Celny w B. w Niemczech uznał pojazd ten jako pojazd samochodowy, który jest objęty obowiązkiem uiszczenia cła (zapłaconym przez skarżącego), i co do którego nie ma przeciwwskazań odnośnie do rejestracji.

W tym celu organy powinny ocenić, na podstawie przepisów prawa niemieckiego, jakie znaczenie prawne z punktu widzenia stosowanych w niniejszej sprawie przepisów mają adnotacje znajdujące się w dwóch ww. dokumentach niemieckich.

Nie jest wobec powyższego zrozumiałe, dlaczego organy przyjęły, że przedmiotowy pojazd jest odpadem, skoro już z zestawienia powyższych dokumentów wynikają sprzeczne ze sobą informacje.

W związku z powyższym konieczne jest również ustalenie przez organy, przy pomocy wszystkich dostępnych środków technicznych (w tym przy pomocy systemów zawierających informacje o stanie prawnym i technicznym pojazdów, takich jak np. system "CARFAX" VEHICLE HISTORY REPORTS, także w zakresie ich historii wypadkowej i powypadkowej oraz na podstawie danych z aukcji, na której sprzedano pojazd), jaki był status formalnoprawny i techniczny przedmiotowego pojazdu w dacie jego sprzedaży na terytorium Stanów Zjednoczonych, a następnie w dacie jego wprowadzenia na terytorium RP. W zakresie tej oceny organy powinny uwzględnić także, dołączone do zażalenia z [...] marca 2015 r. (k. 99), oświadczenie sprzedającego dotyczące zamiaru sprzedaży przedmiotowego pojazdu.

Z protokołu oględzin z dnia [...] sierpnia 2014 r. dokonanych przez przedstawiciela Służby Celnej z Urzędu Celnego w P. wynika m.in., że przedmiotowy pojazd nie zawierał silnika, z kolei, jak wskazano wcześniej, na podstawie pokwitowania wystawionego przez Główny Urząd Celny w B. w Niemczech z [...] czerwca 2014 r. można przyjąć, że sprowadzony na terytorium Unii Europejskiej "pojazd samochodowy" był kompletny. Taki stan faktyczny potwierdza także złożone jako załącznik do protokołu rozprawy przeprowadzonej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oświadczenie skarżącego z [...] czerwca 2019 r. (k. 110 akt sądowych), zgodnie z którym z przedmiotowego pojazdu silnik wyjęto tylko na czas naprawy pojazdu. Wtedy też, w serwisie, w którym znajdował się pojazd, organ celny przeprowadzał w dniu [...] sierpnia 2014 r. oględziny. Dodatkowo, w aktach administracyjnych znajdują się dwie opinie rzeczoznawców, wykonane na zlecenie skarżącego (z [...] lipca 2014 r. dotycząca określenia wartości rynkowej pojazdu w stanie uszkodzonym, k. 5-8, oraz z v grudnia 2014 r., dotycząca określenia zakresu naprawy szkody komunikacyjnej w pojeździe, k. 75), które pozwolą, wraz z ww. informacjami, które organ powinien pozyskać, na przeprowadzenie dokładnej analizy stanu formalnoprawnego i technicznego pojazdu po wprowadzeniu go na terytorium RP.

Ponadto, ze wskazanych w ww. protokole oględzin przepisów prawnych, na podstawie których je przeprowadzono, tj. art. 207 k.p.k., art. 192 § 1 i 4 k.p.k., art. 308 § 1 k.p.k., art. 143 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1, art. 122 § 1 pkt 1 i z art. 133 § 1 pkt 1 k.k.s., wynika, że wobec skarżącego było prowadzone postępowanie karnoskarbowe, którego przedmiotem był ww. pojazd. Organy nie ustaliły jednak, czego dokładnie dotyczyło to postępowanie i jaki, ewentualnie, mogło mieć ono wpływ na prowadzoną przez nie sprawę dotyczącą nałożenia kary pieniężnej.

Brak konsekwencji i wiążące się z nim wątpliwości co do stanowiska organów w zakresie kwalifikacji przedmiotowego pojazdu wynika również z faktu, że organy te na potrzeby postępowania dotyczącego nałożenia kary pieniężnej traktują go jako odpad, podczas gdy z uwagi na rejestrację pojazdu, w innym postępowaniu, takich cech mu odmówiły. Przypomnieć tu należy, że organ, postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. uchylił swoje postanowienie z [...] marca 2015 r. i umorzył postępowanie w przedmiocie zagospodarowania ww. pojazdu jako odpadu przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów lub punkt zbierania pojazdów, uznając, że wobec przywrócenia cech umożliwiających użytkowanie pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem nie jest on już odpadem. Choć organ podkreślił jednak, że słuszne było jego stanowisko, że w dacie przywozu przedmiotowego pojazdu stanowił on odpad.

Brak konsekwencji wynikający z dwóch sprzecznych ze sobą stanowisk powinien być wyjaśniony przez orzekające organy z uwzględnieniem w szczególności zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a.

Przypomnieć należy, że utrata statusu odpadu może nastąpić tylko po spełnieniu przesłanek określonych przez prawo. W orzecznictwie wyrażono pogląd, według którego "działanie obejmujące naprawę pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu nie jest procesem przetwarzania w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.). W art. 29 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach ustawodawca wprowadził zasadę przetwarzania odpadów w instalacjach lub urządzeniach. Konsekwencją obowiązywania tej zasady jest wyrażony w art. 18 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 140 ze zm.) bezwzględny obowiązek przekazania pojazdu wycofanego z eksploatacji przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub punkt zbierania pojazdów. Celem tych przepisów, zgodnie z zasadą prewencji, jest ograniczenie możliwości negatywnego oddziaływania pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zapewnienie ochrony życia i zdrowia ludzi oraz ochrony środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Czynność zarejestrowania pojazdu wycofanego z eksploatacji, który został naprawiony poza stacją demontażu, nie wywołuje skutku w postaci utraty statusu odpadu przez pojazd. Nadal pozostaje on odpadem, gdyż nie został poddany procesowi przetwarzania w stacji demontażu" (zob. wyrok NSA z 5 marca 2019 r., sygn. II OSK 961/17, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.