Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J.M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z [...] r. o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu zażalenia J. M. na postanowienie Prezydenta Miasta S. z [...] r., nr [...], którym organ pierwszej instancji uznał za nieuzasadniony zarzut błędu, co do osoby zobowiązanej, zgłoszony w postepowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że:

Prezydent Miasta S. występując w przedmiotowej sprawie w roli wierzyciela, po uprzednim doręczeniu upomnienia z 30 marca 2012 r., wystawił w dniu 2 maja 2012 r. wobec J. M. [...] tytułów wykonawczych obejmujących należności w łącznej kwocie [...] zł z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w S. pojazdu nr rej. [...][ w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz uchwały Rady Miasta S.: nr XV/411/07 z dnia 19 listopada 2003 r. i nr XVI/438/07 z dnia 21 grudnia 2007 r.

Pismem z dnia 4 grudnia 2012 r. 2014 r. J. M., na podstawie art. 33 pkt 1, 4 i 7 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." - zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zobowiązana wyjaśniła, że w okresach wyszczególnionych w tytułach wykonawczych pojazd wykorzystywany był przez P.D., zamieszkałego w S. przy ul. [...], a zatem zachodzi przesłanka z art. 33 pkt 4 u.p.e.a., tj. błąd co do osoby zobowiązanego. Na dowód powyższego zobowiązana przedłożyła "Oświadczenie" P. D. z 2 czerwca 2013 r., w którym wskazał on, że w terminie od [...] r. do [...] r. użytkował pojazd marki [...] o nr rej. [...], będący własnością J. M. Jednocześnie, w oświadczeniu tym P. D. podał, że należności powstałe w tym czasie z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania uznaje za swoje zobowiązanie, które ureguluje w kasie SPP lub przelewem na rachunek SPP w S.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., Prezydent Miasta S. zajął stanowisko w sprawie zgłoszonego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, przez nieuwzględnienie racji zobowiązanej.

Rozpatrując ten zarzut wierzyciel wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie bez znaczenia pozostaje to, że zobowiązana nie korzystała z dróg publicznych osobiście, jako właściciel pojazdu lecz pojazd ten udostępniła osobie trzeciej, bowiem udostępnianie pojazdu osobie trzeciej nie zwalnia właściciela pojazdu z obowiązków publicznoprawnych związanych z własnością pojazdu. Zatem, w sytuacji, gdy stanowiący własność J.M. pojazd odnotowany został w SPP bez uiszczonej opłaty parkingowej, na właścicielu pojazdu (lub leasingobiorcy) spoczywa obowiązek uiszczenia tej opłaty dodatkowej, mającej charakter nieopodatkowanej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym.

Równocześnie wierzyciel w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia odwołał się do poprzednio prowadzonego postępowania egzekucyjnego i wydanych w jego ramach postanowień organów pierwszej i drugiej instancji, wskazując, że w postępowaniu zakończonym wydaniem przez organ pierwszej instancji postanowienia z dnia [...] r. (Kolegium postanowienie to uchyliło i umorzyło postępowanie egzekucyjne) J. M. na potwierdzenie zgłoszonego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego przesłała umowę użyczenia pojazdu o nr rej.[...] zawartą w dniu [...] pomiędzy nią a R. De. na okres od [...] r. do [...] r., natomiast w niniejszym postępowaniu złożyła do akt sprawy oświadczenie P.D., z którego to oświadczenia wynika, że to on był użytkownikiem wskazanego pojazdu w dniach od [...] r. do [...] r. Wierzyciel stwierdził, że umowy użyczenia zawartej w dniu 1 grudnia 2009 r. nie uznał jako dowodu w sprawie wskazując przy tym, iż jest w posiadaniu drugiej umowy użyczenia, w której R. D. wziął w użyczenie samochód marki [...] o nr rej. [...] będący własnością T.K.. Część zarejestrowanych nieopłaconych postojów tego samochodu pokrywa się z nieopłaconymi postojami, dotyczącymi pojazdu o nr rej. [...]. W tych okolicznościach organ stwierdził, że w kilku przypadkach R.D. miałby poruszać się dwoma pojazdami jednocześnie (np. jedno parkowanie w dniu 20 lipca 2010 r. o godz. 14:09, a drugie tego samego dnia o godz. 14:16, każde innym pojazdem). Powyższe, zdaniem Prezydenta Miasta S. podważa wiarygodność przedłożonej przez zobowiązana umowy użyczenia.

Kolejną wątpliwość wierzyciel powziął w zakresie autentyczności umowy użyczenia zawartej przez zobowiązaną, albowiem wątpliwym jest, że pojazd o dużej wartości użyczony został osobie bezdomnej na okres prawie dwóch lat.

W celu wyeliminowania wątpliwości wierzyciel, pismem z dnia 11 kwietnia 2013 r. wezwał R.D. do osobistego zgłoszenia się celem złożenia oświadczenia na okoliczność, czy jest on osobą zobowiązaną za nieopłacone parkowanie pojazdu, ewentualnie do przesłania oświadczenia potwierdzającego ten fakt. Pisma adresat nie odebrał, zostało więc ono zwrócone wierzycielowi.

Nadto, na podstawie bazy danych prowadzonych przez siebie a dotyczących pojazdu o nr rej. [...], wierzyciel ustalił, że na pojazd ten dwukrotnie był wykupywany abonament przez T. K.: pierwszy na okres od 9 kwietnia 2010 r. do 08 lipca 2010 r. a drugi na okres od 1 października 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Wierzyciel podkreślił przy tym, że powyżej wskazane okresy pokrywają się z okresem, na który zawarta została z R. D. umowa użyczenia pojazdu, tj. umowa zawarta na okres od 1 września 2009 r. do 30 czerwca 2011 r.

W celu wyjaśnienia powyższego wierzyciel, w dniu 25 kwietnia 2012 r., wystosował do zobowiązanej pismo celem ustosunkowania się do podniesionych okoliczności i złożenia wyjaśnień. J. M. w piśmie z dnia 3 kwietnia 2012 r. ograniczyła się jedynie do wskazania, że od 1 grudnia 2010 r. do 30 czerwca 2011 r. przedmiotowy pojazd nie był użytkowany przez nią, lecz przez R. D., na okoliczność czego załączyła umowę użyczenia pojazdu.

Ostatecznie wierzyciel stanął na stanowisku, że z powyżej przedstawionych okoliczności wynika, iż pojazd o nr rej. [...] w dniach objętych tytułami wykonawczymi był użytkowany przez trzy osoby jednocześnie: R. D. na podstawie umowy użyczenia, T. K., który wykupił abonamenty, oraz P.D., który w dniu 2 czerwca 2013 r. złożył opisane powyżej oświadczenie. W konsekwencji więc organ pierwszej instancji uznał, że za zobowiązaną w przedmiotowym postępowaniu uznać należy właścicielkę pojazdu – J. M.

W zażaleniu na postanowienie wierzyciela zobowiązana wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie jej racji, ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a nadto o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Postanowieniu zarzucone zostało naruszenie:

1) art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych - poprzez nałożenie obowiązku zapłaty na właściciela pojazdu a nie na jego użytkownika oraz poprzez przyjęcie, że zobowiązanym do ponoszenia dochodzonych opłat jest właściciel pojazdu a nie wskazany przez właściciela użytkownik,

2) art. 33 pkt 4 u.p.e.a. - poprzez błędne przyjęcie, że strona nie wykazała, iż w przedmiotowej sprawie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego,

3) art. 29 u.p.e.a. - poprzez przeprowadzenie przez organ postępowania wyjaśniającego pomimo niedopuszczalności jego przeprowadzenia,

4) art. 80 kpa - poprzez dowolną ocenę dowodów w miejsce oceny swobodnej.

W obszernym uzasadnieniu zażalenia podjęto próbę wykazania różnic pomiędzy pojęciami "właściciel pojazdu" i "osoba korzystająca z drogi publicznej" oraz, w konsekwencji, próbę wykazania, że to nie właścicielka pojazdu (J. M.) lecz osoba przez nią wskazana dowodem w postaci umowy użyczenia pojazdu (R. D.) winna być uznana za osobę zobowiązaną w rozumieniu art. 33 pkt 4 u.p.e.a.

Nadto, zarzucono organowi przeprowadzenie bez podstawy prawnej postępowania wyjaśniającego w części odnoszącej się do ustalenia osoby korzystającej z pojazdu oraz błędną ocenę materiału dowodowego - w szczególności poprzez odmowę wiarygodności przedłożonej umowie użyczenia pojazdu oraz w zakresie przyjęcia, że przez zobowiązaną nie zostało w toku postępowania obalone domniemanie faktyczne uznające ją jako właściciela pojazdu za osobę zobowiązaną do uiszczenia dochodzonych opłat. W ocenie wnoszącej zażalenie, dla przedmiotowego postępowania istotnym było ustalenie osoby korzystającej w konkretnym przypadku z drogi publicznej, bowiem to na tej osobie spoczywa ciężar poniesienia opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Organ, jak dalej wywiedziono, nie jest władny weryfikować informacji wskazywanych przez właściciela pojazdu, zwłaszcza jeśli przyjąć, że to właściciel pojazdu posiada pełną wiedzę o tym, komu i w jakim terminie pojazd udostępnił, kto tym pojazdem się poruszał oraz kto obowiązany jest do poniesienia opłat za nieopłacone parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania. Zdaniem wnoszącego zażalenie, organ z całą pewnością takich informacji nie posiada, nie jest w stanie zatem zweryfikować podanych przez właściciela pojazdu danych. To właściciel pojazdu jest w stanie w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wskazać konkretnie korzystającego z pojazdu w okresie objętym tytułami wykonawczymi. W sprawie wskazany został jako korzystający P. D. Zdaniem zobowiązanej, to wskazanie powyższe winno być dla organu wiążące, nie można bowiem przenosić odpowiedzialności na właściciela pojazdu tylko dlatego, że organowi wydaje się, że przedstawione przez skarżącą dokumenty, wyjaśnienia są niewiarygodne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie podzieliło zarzutów podniesionych w zażaleniu.

W ocenie Kolegium, nie sposób w żadnym przypadku przyjąć, aby wierzyciel - posiadający określoną wiedzę i dokumentację - przeszedł nad nią do porządku dziennego tylko i wyłącznie z tego powodu, że zobowiązana w przedmiotowym postępowaniu jako osobę zobowiązanego wskazała akurat P. D., gdy poprzednio jako zobowiązanego wskazywała kogoś innego.

W konsekwencji więc organ pierwszej instancji za zobowiązaną w przedmiotowym postępowaniu zasadnie uznał właścicielkę pojazdu – J.M.

Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji, kierując się dyspozycją art. 18 u.p.e.a., zasadnie postąpił, prowadząc niniejszej sprawie postępowanie dowodowe zmierzające do oceny całokształtu okoliczności faktycznych. Wbrew zatem twierdzeniom J. M., organ ten nie dopuścił się naruszenia art. 80 kpa, bowiem dokonał swobodnej, nie zaś dowolnej, jak podnosi się w zażaleniu, oceny materiału dowodowego.

Nadto, organ odwoławczy wyjaśnił także w niniejszej sprawie nie zasługuje także na uwzględnienie podniesiony przez zobowiązaną zarzut przedawnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. M. wniosła o uchylenie obu zaskarżonych postanowień podnosząc, że w sprawie zostało przeprowadzone przez organ egzekucyjny postępowanie wyjaśniające celem ustalenia korzystającego z pojazdu w okresie objętym tytułami wykonawczymi, co w świetle przepisu prawa jest niedopuszczalne. Zdaniem strony skarżącej, organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej, ponieważ nie pozwala mu na to art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podjęte przez organ czynności z uwagi na brak posiadanych kompetencji w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego uznać należy za niedopuszczalne. W dalszym zakresie skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 80 kpa w zw. z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Przepisy ustawy o drogach publicznych nie zawierają definicji legalnej "korzystającego z drogi publicznej". Wykładnia przepisów art. 13 ustawy pozwala więc na stwierdzenie, że pod pojęciem tym należy rozumieć osobę fizyczną lub jednostkę organizacyjną, która we własnym imieniu lub na której rzecz następuje użytkowanie drogi publicznej. W przypadku opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania korzystającym z drogi może być właściciel pojazdu bądź jego użytkownik (najemca, użyczający), a nawet osoba, która użytkuje taki pojazd bezprawnie w wyniku kradzieży. Organ w przedmiotowym postępowaniu uznał za zobowiązaną właściciela pojazdu J. M., kwestionując w całości złożone oświadczenie co do osoby zobowiązanej - P. D.. Organ przyjął, że obowiązek uiszczenia dodatkowej opłaty spoczywać winien na właścicielu pojazdu, mimo że skarżąca przedłożyła stosowny dokument potwierdzający zasadność wnoszonych wyjaśnień w sprawie. W toku sprawy właścicielka wskazała osobę zobowiązaną do uiszczenia opłaty, mimo to organ uznał, że istniejące domniemanie faktyczne nie zostało przez skarżącą obalone, a to właściciel pojazdu jest w stanie w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wskazać konkretnie korzystającego z pojazdu w okresie objętym tytułami wykonawczymi. W sprawie wskazany został jako korzystający P. D., który dnia 2 czerwca 2013 r. złożył stosowne oświadczenie, w którym przyznał że w okresie sporu użytkował pojazd. Domniemanie faktyczne zostało zatem przez skarżącą w pełnym zakresie obalone, a zobowiązanym winien być wskazany kierujący pojazdem P. D.. Ponadto, w skardze podniesiono zarzut pominięcia przez organ zarzutów dotyczących osoby użytkownika pojazdu, stanowi, zdaniem strony skarżącej, naruszenie art. 80 kpa, poprzez dowolną

ocenę dowodu w miejsce oceny swobodnej.

Podnosząc takie zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślić wypada, że przedmiotem skargi jest akceptowane przez organ odwoławczy stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącą, jako zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, zarzutu w sprawie prowadzenia przeciwko niemu tego postępowania, opartego na przepisie art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." - tj. zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Z tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzone jest przeciwko skarżącej postępowanie egzekucyjne, a także z poprzedzającego wszczęcie tego postępowania upomnienia, wynika, że egzekucja prowadzona jest wobec J. M. na podstawie [...] tytułów wykonawczych obejmujących należności w łącznej kwocie [...] zł z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w S. pojazdu nr rej. [...] w okresie od dnia 3 marca 2008 r. do dnia 27 września 2010 r. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz uchwały Rady Miasta S.: nr XV/411/07 z dnia 19 listopada 2003 r. i nr XVI/438/07 z dnia 21 grudnia 2007 r.

W nawiązaniu do tak określonego przedmiotu skargi należy też zauważyć,

że będąc powołanym do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne orzekają też w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, a więc także na postanowienie wierzyciela w przedmiocie jego stanowiska w sprawie zarzutów egzekucyjnych (art. 3 § 2 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270) i jakkolwiek obowiązane są rozstrzygać w granicach danej sprawy, to jednak nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 tej ustawy).

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy, wyznaczającym granice w jakich winno zapaść jej rozstrzygnięcie, jest więc ocena zgodności z prawem wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie wierzyciela, tj. Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., wydane na podstawie art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., w którym zajął on stanowisko o bezzasadności zgłoszonego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego popełnionego przez tego wierzyciela przy wystawianiu tytułów wykonawczych.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia na wstępie należy stwierdzić, że Sąd nie aprobuje stanowiska zaprezentowanego w skardze,

że w sprawie tego rodzaju wierzyciel ani organ egzekucyjny nie tylko nie są zobowiązani, ale nawet nie są uprawnieni do prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego). Zdaniem Sądu, pogląd ten nie znajduje potwierdzenia w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji. Wprawdzie w myśl art. 29 § 1 tej ustawy, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jednak zgodnie z art. 18: "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego".

Należy przy tym mieć na względzie, że w rozpoznawanej sprawie egzekwowany obowiązek powstał z mocy prawa, a więc jego zasadność nie była uprzednio weryfikowana w żadnym postępowaniu administracyjnym lub sądowym. Zatem to dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, a w przypadku gdy wierzyciel nie jest zarazem organem egzekucyjnym, właśnie na etapie rozpoznawania zarzutów przez wierzyciela, kwestie zasadności egzekwowanego obowiązku i wystawienia tytułu wykonawczego mogą (i powinny) być wyjaśniane.

Należy też wskazać, że wobec przewidzianego w art. 34 § 1 in fine u.p.e.a. związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów,

o których mowa w art. 33 pkt 1-5, należy uznać, że to właśnie w tych sytuacjach organ egzekucyjny, będąc związany takim stanowiskiem, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutu i podważenia w ten sposób stanowiska wierzyciela (vide: komentarz do art. 34 u.p.e.a. [w:] D.R. Kijowski (red.), E. Cisowska-Sakrajda, M. Faryna, W. Grześkiewicz, C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietrasz, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX, 2010).

Oznacza to (a contrario), że w wypadku, gdy organ egzekucyjny jest zarazem wierzycielem (a więc nie zasięga stanowiska wierzyciela), w takiej sytuacji jest on nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany, do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu zbadania zasadności zarzutu. Tym bardziej więc obowiązek ten dotyczy wierzyciela, niebędącego organem egzekucyjnym - w sytuacji takiej jak w rozpatrywanej sprawie, w której egzekwowany obowiązek powstał z mocy prawa, a więc nie został on ustalony np. decyzją administracyjną, wobec czego zobowiązana nie miała możliwości kwestionowania tego obowiązku w odrębnym postępowaniu. Brak takiej rzeczywistej możliwości obrony praw strony w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym) stanowiłby naruszenie podstawowych zasad takiego postępowania, niedające się pogodzić z zasadami demokratycznego państwa prawnego i z zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego. Uznać więc należy, że w sprawach tego rodzaju (gdy obowiązek powstaje z mocy prawa), wierzyciel (lub organ egzekucyjny, gdy jest zarazem wierzycielem) obowiązany jest do wyjaśnienia podnoszonych zarzutów i do wykazania (udowodnienia), że egzekwowany obowiązek istnieje, przy uwzględnieniu zasad postępowania dowodowego określonego w przepisach k.p.a. – które mają "odpowiednie zastosowanie" w postępowaniu egzekucyjnym, w myśl art. 18 u.p.e.a.

Powyższe uwagi mają istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, bowiem - w ocenie Sądu - w sprawie tego rodzaju konieczne było przeprowadzanie postępowania wyjaśniającego dla ustalenia osoby korzystającej z ww. pojazdu (pozostawiającej pojazd w SPP).

Zdaniem Sądu, nie można jednak zaaprobować stanowiska organu odwoławczego, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zasadne

i trafne było podważenie mocy dowodowej przedstawionego przez J.M., oświadczenia P. D. z dnia 2 czerwca 2013 r.

W tym miejscu wskazać należy, że obowiązek ponoszenia takich opłat parkingowych określony został w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, ze zm.) – dalej: "u.d.p.".

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, "korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) – art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo.

Ustawodawca w art. 13b ust. 2 ustawy wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że: "Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej".

Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13 ust. 4 pkt 1 i 3).

Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2).

Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku – zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3).

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej - w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił.

Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest zatem koniecznym jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Sporządzane przez inspektora SPP (działającego z upoważnienia zarządcy drogi) zawiadomienie o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania - którego oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu - stanowi zatem dokument (dowód) potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem stanowi ono dla korzystającego z parkingu dodatkową informację o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej.

Ani przepisy ustawy o drogach publicznych, ani postanowienia uchwały Rady Miasta S., nie ustanawiają obowiązku doręczania takich zawiadomień

"za potwierdzeniem odbioru", tym bardziej, iż dokument ten nie nakłada na korzystającego z parkingu jakichkolwiek obowiązków, a jedynie dodatkowo informuje

o nieopłaconym postoju. Obowiązek poniesienia opłaty dodatkowej powstał bowiem

z mocy prawa w momencie pozostawienia pojazdu w strefie bez uiszczenia opłaty parkingowej.

Jak wynika z przytoczonych przepisów ustawy o drogach publicznych, czyniąc "korzystających z dróg publicznych" zobowiązanymi do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, ustawa ta nie definiuje bliżej tego podmiotu, tj. nie określa, kogo uważa za korzystającego z drogi publicznej. Z istoty omawianych opłat wynika jednak,

iż związane są one z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego i obowiązek ich ponoszenia związany jest z pozostawieniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania, a jego realizacja następuje poprzez wykupienie biletu opłaty jednorazowej, opłaty abonamentowej lub zryczałtowanej. Wykazanie wykonania tego obowiązku następuje poprzez umieszczenie tych biletów w określonym miejscu wnętrza pojazdu samochodowego, widocznym dla inspektorów SPP. Uznać przy tym należy, że definiowanie pojęcia "korzystających z dróg publicznych" obowiązanych do ponoszenia opłat za parkowanie było zbędne, gdyż bez znaczenia dla ww. sposobów realizacji obowiązku uiszczenia opłaty postojowej w strefie płatnego parkowania jest to, przez kogo obowiązek ten został wykonany, istotne jest bowiem jedynie to, że opłata postojowa została w określony sposób wniesiona. Oznacza to, że obowiązek taki może być zrealizowany w różny sposób (wykupienie biletu opłaty jednorazowej, opłaty abonamentowej lub zryczałtowanej) i przez różne podmioty, np. przez właściciela pojazdu, jego posiadacza (użytkownika), pasażera, kierującego itp. - czyli podmioty mające jakikolwiek związek z korzystaniem (używaniem) pojazdu. Bliższe zatem precyzowanie w ustawie, kogo obciąża obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie, było nie tylko zbędne, ale mogłoby prowadzić do "rozmywania" tego obowiązku i stanowić uzasadnienie dla niedokonywania opłat przez inne (nieokreślone wprost w ustawie) ww. podmioty.

Nie ma też takiej potrzeby także i z tego powodu, że ustawodawca nie wprowadził obowiązku egzekucji opłaty za parkowanie (nie istnieje więc potrzeba ustalania osoby zobowiązanej do jej zapłaty), ani nie określał - co również oczywiste - termu ich przedawnienia (vide: art. 40d ust. 2 i 3 u.d.p.).

Uwagi powyższe nie dotyczą jednak opłaty dodatkowej. W przypadku tej opłaty niezbędne jest więc precyzyjne określenie podmiotu zobowiązanego do jej zapłaty, bowiem podlega ona egzekucji w trybie przepisów u.p.e.a. (art. 40d ust. 2 u.d.p.). Stwierdzić jednak należy, że art. 13f ust. 1 stanowi: "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 [tj. opłat za parkowanie], pobiera się opłatę dodatkową.". Redakcja tego przepisu (jego wykładnia językowa) wskazuje, że opłata dodatkowa stanowi karę ("mandat") za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, a więc obciąża ona osobę, która nie wykonała tego obowiązku, co w praktyce jest zazwyczaj odnoszone do osoby "korzystającej z pojazdu", a zatem obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej, co do zasady, obciąża właściciela pojazdu. Przyjmuje się bowiem domniemanie faktyczne,, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to w głównej mierze on z niego korzysta. Jest to jednak, wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domniemanie, które może zostać przez właściciela obalone. Jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie (powinien wiedzieć), kto to czynił i może to udowodnić.

W sytuacji, gdy właściciel pojazdu wykaże, że z należącego do niego pojazdu korzystał inny, wskazany przez niego, podmiot, który parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty, obowiązek uiszczenia opłaty może obciążyć tego użytkownika drogi. We wszystkich innych przypadkach opłatę ponosi właściciel pojazdu.

Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie sądowo-administracyjnym (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1514/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 70/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1730/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1852/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2762/12, prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1045/13, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, brak podstaw aby w sytuacji, gdy właściciel pojazdu wskazuje użytkownika pojazdu, nie objąć jej domniemaniem, że to ta osoba, faktycznie korzystała z dróg publicznych.

W tym miejscu zastrzec należy, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa bowiem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09 oraz I OSK 868/09). Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich jej danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych opłat.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy,

że w ocenie wierzyciela J. M. ponosi odpowiedzialność z tytułu nieuiszczonych opłat dodatkowych bowiem organ treść przedłożonego przez nią oświadczenia zestawił z innymi dowodami i dokumentami, zgromadzonymi przez siebie w ramach innego postępowania prowadzonego w sprawie dotyczącej parkowania przedmiotowego pojazdu, a analiza tych dokumentów i dowodów doprowadziła organ pierwszej instancji do uznania, że pojazd o nr rej. [...] w dniach objętych tytułami wykonawczymi był użytkowany przez trzy osoby jednocześnie: R. D. na podstawie umowy użyczenia, T. K., który wykupił abonamenty, oraz P. D., który w dniu 2 czerwca 2013 r. złożył oświadczenie i zobowiązał się jednocześnie do uregulowania należności powstałych z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania.

W świetle jednak przytoczonych rozważań oraz poglądów orzecznictwa zaprezentowanych w przywołanych powyżej wyrokach, stanowiska takiego nie można zaakceptować. "Skuteczności" oświadczenia P. D., co do obalenia domniemania, że jest korzystającym z dróg publicznych w datach wskazanych na tytułach wykonawczych nie była właścicielka pojazdu nie podważyła też, w ocenie Sądu, analiza dokumentów, z której organ wywiódł, że w tym samym okresie samochodem o nr rej. [...] kierowały różne osoby, bowiem jest możliwym, że pomimo zawarcia umowy użyczenia, czy wykupienia abonamentu przez dana osobę, z pojazdu korzystał jednak inny kierowca.

W rozpoznawanej sprawie niezasadnie więc skierowano tytuły wykonawcze do skarżącej, która wskazała konkretną osobę, a nadto przedstawiła oświadczenie zawierające wszystkie jej dane, co powinno umożliwić skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych opłat.

Z tego względu zaskarżone postanowienie, należało uchylić.

Uznać bowiem należy, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego (art. 13f u.d.p. w zw. z art. 1a pkt 20 i art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przez uznanie skarżącej za zobowiązaną w przedmiotowym administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

W związku z tym orzeczono jak w pkt. 1 sentencji - stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy.