II SA/Łd 873/09 - Wyrok

Data orzeczenia	2010-02-02	
Data wpływu	2009-10-26	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi	
Sędziowie	Anna Stępień /sprawozdawca/
Grzegorz Szkudlarek /przewodniczący/
Jolanta Rosińska	
Symbol z opisem	6099 Inne o symbolu podstawowym 609	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071; art. 24 par. 1 pkt 5, art. 27 par. 1, art. 127 par. 3, 156 par. 1 pkt 2, pkt 5, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019; art. 29 ust. 3, ust. 2; Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270; art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 200, art. 152;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Dnia 2 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia NSA: Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2010 roku przy udziale --- sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zobowiązujących do opracowania projektu technicznego na odprowadzenie wód opadowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od organu – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej – Gminy B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS	
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Burmistrz R. na podstawie art. 29 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. nr 115, poz. 1229 ze zm.), art. 104 k.p.a. zobowiązał Wójta Gminy B. reprezentującego Gminę B. do opracowania projektu technicznego na odprowadzenie wód opadowych z północno-zachodniej części działki nr 208 oraz wód z ulicy A. i terenów położonych wyżej po stronie zachodniej ul. A. z ewentualną możliwością odtworzenia rowu odwodnieniowego, który miał początek na działce nr 208 i dalej działką nr 132 do naturalnego obniżenia terenu - stawów naturalnych, następnie w kierunku ul. B. i rzeki N. poprzez istniejące (wyłączone z państwowej ewidencji szczegółowych urządzeń melioracyjnych) nie udrożnione rowy melioracyjne - w terminie do dnia 30 czerwca 2007 r.

Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Burmistrz R. zmienił własną decyzję z dnia [...] r. w zakresie terminu opracowania projektu technicznego na odprowadzenie wód opadowych w ten sposób, że określił go na dzień 30 czerwca 2008 r.

Pismem z dnia 25 czerwca 2008 r. Wójt Gminy B. w imieniu Gminy B. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza R. z dnia [...] r. znak [...] oraz z dnia [...] r. znak [...], wskazując jako podstawę prawną żądania art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Według Wójta Gminy B. wspomniane wyżej rozstrzygnięcia Burmistrza R. były niewykonalne w dniu ich wydania i ich niewykonalność ma charakter trwały. Przyczyną niewykonalności jest bowiem fakt, że Wójt Gminy B. w zakreślonym decyzjami terminie nie znalazł wykonawców do zrealizowania wspomnianego projektu technicznego. Podkreślił przy tym, że inżynier A.S. opracował "Ekspertyzę odtworzenia odpływu rowem melioracyjnym", która jednak nie została zaaprobowana przez Burmistrza R. W rezultacie Burmistrz R. decyzją z dnia [...] r. nakazał Wójtowi Gminy B. ponownie wykonać zadanie i zakreślił w tym celu termin do dnia 30 czerwca 2008 r.

Celem realizacji tego zadania Wójt w dniu 8 lutego 2008 r. ogłosił przetarg nieograniczony, do którego jednak nikt się nie zgłosił. Następnie w dniu 12 maja 2008 r. ponownie ogłoszono przetarg na wykonanie zadania, do którego również żaden wykonawca się nie zgłosił. W tej sytuacji wykonanie przedmiotowych decyzji nie jest obecnie możliwe, ani też nie było możliwe w chwili ich wydania, co - zdaniem Wójta - powinno skutkować stwierdzeniem ich nieważności.

W dniu 14 sierpnia 2008 r. Wójt Gminy B. uzupełnił złożony wcześniej wniosek o stwierdzenie nieważności z dnia 25 czerwca 2008 r., wskazując jako przesłankę stwierdzenia nieważności naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oprócz argumentów dotyczących niewykonalności decyzji, Wójt zarzucił naruszenie art. 77 Prawa wodnego. Jego zdaniem decyzje Burmistrza R. powinny być skierowane do Starosty, a nie do Wójta Gminy B.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a., art. 158 § 1 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. nr 239, poz. 1019 ze zm.) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza R. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczywszy treść art. 156 § 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 2 i 3 ustawy Prawo wodne, wywiodło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego celem jest wyłącznie zbadanie, czy decyzje z dnia [...] r. i [...] r. w dniu ich wydania zawierały wady uzasadniające wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Oceniając w tym kontekście decyzje Burmistrza R., Kolegium podniosło, że działka nr 208 stanowi własność Gminy B., co oznacza, iż adresatem kwestionowanych decyzji prawidłowo była Gmina B., reprezentowana przez Wójta Gminy.

Zdaniem SKO w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a., wobec czego należało orzec o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji Burmistrza R. z dnia [...] r. i z dnia [...] r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Gmina B. zarzuciła Kolegium naruszenie art. 7 i art. 80 k.p.a. Jej zdaniem organ nie odniósł się do argumentów o niewykonalności decyzji Burmistrza, w sytuacji, gdy udowodniono brak możliwości wykonania decyzji, a więc istnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r.

Powyższe rozstrzygnięcie Gmina B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który następnie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 939/08 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] r.

Zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i 127 § 3 k.p.a., ponieważ zarówno w decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i w decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, członkiem składu orzekającego Kolegium była D.S.

Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 157 § 1 i 2 k.p.a., art. 158 § 1 k.p.a., art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. nr 239, poz. 1019 ze zm.) utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r. nr [...].

Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia organ orzekający przedstawił stan faktyczny sprawy i przytoczywszy treść art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. oraz art. 29 ust. 2 i 3 ustawy Prawo wodne, stwierdził, że stanowisko Wójta Gminy B. o niewykonalności decyzji Burmistrza R. jest niezasadne.

Zdaniem Kolegium decyzjom Burmistrza R. nie sposób również zarzucić wystąpienia innych wad nieważności przewidzianych w art. 156 § 1 k.p.a.

Rozważane decyzje nie zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, bowiem w sprawach tych z uwagi na to, że działka nr 208 jest własnością Gminy B. do ich rozstrzygnięcia wyznaczony został Burmistrz R., ani też bez podstawy prawnej, skoro podstawę prawną rozważanych decyzji stanowił przepis art. 29 Prawa wodnego.

Rzeczone decyzje nie dotyczą również sprawy już uprzednio rozstrzygniętej innymi decyzjami ostatecznymi, albowiem w aktach sprawy brak jest innych rozstrzygnięć. Nie zostały one także skierowane do osoby nie będącej stroną niniejszego postępowania. W stosunku do badanych decyzji nie sposób ponadto mówić o ich niewykonalności, ani też o istnieniu wady powodującej ich nieważność z mocy samego prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Gmina B. zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. i wniosła o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] r. oraz wstrzymanie jej wykonania i zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc argumenty tożsame, co we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek Gminy B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozumieniu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

Rzeczona kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Zasadniczym problemem na tle rozpoznawanej sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. trafnie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza R. z dnia [...] r. oraz zmieniającej ją decyzji z dnia [...] r., argumentując, że nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., a w szczególności podnoszona przez Gminę B. okoliczność, że wspomniane decyzje były niewykonalne w dniu ich wydania i ich niewykonalność ma charakter trwały.

W pierwszej kolejności godzi się zauważyć, iż niniejsza sprawa była już raz przedmiotem uwagi tutejszego Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Łd 939/08 w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza R. z uwagi na to, że wydana została z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a.

Przesłanką wyeliminowania wspomnianego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego był bowiem fakt, iż zarówno w decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i w decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, członkiem składu orzekającego Kolegium była D.S.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi z uwagi na stwierdzone wyżej uchybienie, stanowiące niewątpliwie podstawę do wznowienia postępowania, w ogóle nie wypowiedział się, co do meritum sprawy, czyli zasadności stanowiska organu orzekającego o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza R. W tym stanie rzeczy, ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu, o których mowa w art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiązały skład orzekający w niniejszej sprawie oraz organ administracji publicznej wyłącznie w kontekście prawidłowego zastosowania art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a.

W rezultacie powyższego Sąd, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji z dnia [...] r., badał w pierwszej kolejności, czy w składzie orzekającym Kolegium brały udział osoby, które wcześniej orzekały już w tej sprawie, a następnie oceniał, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa i zgromadzonej dokumentacji organ orzekający prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza R. z dnia [...] r. i [...] r.

Sąd, analizując zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle pierwszego z zaakcentowanych wyżej problemów, stwierdził, że nie narusza ono norm art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a., bowiem zarówno w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w składzie Kolegium brały udział inne osoby, co zapewniło pełną obiektywność ponownego rozpatrzenia sprawy.

Przechodząc następnie do meritum sprawy, podnieść - w ocenie Sądu - trzeba, że zaskarżona decyzja wydana została w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności wspomnianych wyżej ostatecznych decyzji Burmistrza R.

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest, obok instytucji wznowienia postępowania, jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych. Oba tryby są wobec siebie niekonkurencyjne, co oznacza, że przesłanki wznowienia postępowania nie mogą skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji i odwrotnie - przesłanki stwierdzenia nieważności nie mogą doprowadzić do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji.

Jak wynika z dyspozycji art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Do stwierdzenia nieważności właściwy jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ (art. 157 § 1).

Przesłanki stwierdzenia nieważności określone zostały przez ustawodawcę w przepisie art. 156 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (§ 2).

Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, podobnie jak i rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 157 § 3 i art. 158 § 1).

Jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji (art. 158 § 2 ).

Jak zostało to już wcześniej podniesione postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem o charakterze nadzwyczajnym, w ramach którego obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach zakreślonych przepisem art. 156 § 1 k.p.a.

To z kolei oznacza, że w ramach rzeczonego postępowania organ nie może rozpatrywać sprawy merytorycznie, co do jej istoty, tak jak ma to miejsce w postępowaniu odwoławczym. Jego zadaniem jest natomiast ocena, czy w danej sprawie wystąpiła przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia rzeczonego postępowania, a nadto, czy w rozpoznawanej sprawie oprócz tej przesłanki, miały miejsce inne naruszenia prawa, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a.

Tożsame stanowisko w tym przedmiocie ukształtowało się także w judykaturze sądowej. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 1985 r. sygn. akt I SA 89/85 (ONSA 1985/1/30) i z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 390/07 (Lex nr 468719), czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 209/08 (Lex nr 489235).

W niniejszej sprawie Gmina B. domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza R., argumentując, że decyzje z dnia [...] r. i [...] r. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. były niewykonalne w dniu ich wydania i ich niewykonalność miała charakter trwały.

Gmina upatrywała istnienia rzeczonej przesłanki w tym, iż pomimo dwukrotnego ogłoszenia przetargu nieograniczonego nie zgłosił się żaden wykonawca, który podjąłby się opracowania projektu technicznego na odprowadzenie wód opadowych z północno-zachodniej części działki nr 208 oraz wód z ulicy A. i terenów położonych wyżej po stronie zachodniej ul. A., z ewentualną możliwością odtworzenia rowu odwodnieniowego, który miał początek na działce nr 208 i dalej działką nr 132 do naturalnego obniżenia terenu - stawów naturalnych, następnie w kierunku ul. B. i rzeki N. poprzez istniejące (wyłączone z państwowej ewidencji szczegółowych urządzeń melioracyjnych) nieudrożnione rowy melioracyjne.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową skargę w pełni podziela, podnosi się, że niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. obejmuje zarówno niewykonalność faktyczną, jak i prawną. Niewykonalność decyzji ma charakter faktyczny, kiedy już w momencie wydania decyzji istnieje przeszkoda o charakterze faktycznym, obiektywnie wykluczająca określone działanie (m.in. ze względu na poziom wiedzy technicznej, rozwój technologii). Niewykonalność prawna pojawia się wtedy, gdy istnieją prawne zakazy lub nakazy, które stanowią nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. O niewykonalności w tym znaczeniu można mówić również wtedy, gdy wykonanie decyzji wiązałoby się z dokonaniem np. czynu niedozwolonego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Działanie powodujące szkodę może być zawinione, jak też wynikać z odpowiedzialności za działania innych osób, za skutek działalności z użyciem rzeczy lub sił przyrody (por. pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 760/08, Lex nr 477241).

Natomiast nie stanowią powodu niewykonalności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. ani przeszkody ekonomiczne, ani finansowe, ani też trudności techniczne, czy też negatywne nastawienie adresatów decyzji i innych podmiotów do wykonania decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 590/07, Lex nr 484998).

W ocenie Sądu Kolegium, badając istnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., ograniczyło się wyłącznie do lakonicznego stwierdzenia w jednym zdaniu uzasadnienia decyzji, że rzeczona przesłanka w rozpoznawanej sprawie nie występuje.

Organ w motywach decyzji nie wyjaśnił z należytą starannością, tak jak wymagają tego przepisy art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., co w świetle obowiązujących przepisów prawa należy rozumieć pod pojęciem niewykonalności decyzji i nie zweryfikował, czy faktycznie w świetle zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz argumentów Gminy B. przesłanka ta została spełniona.

W rezultacie więc Kolegium naruszyło w sposób mający wpływ na wynik sprawy wspomniane wyżej normy prawne.

Ponadto, jak wynika z załączonej do akt dokumentacji, pismem z dnia 14 sierpnia 2008 r. Gmina B. uzupełniła swój pierwotny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza R. o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Okoliczność ta, co potwierdza zresztą uzasadnienie kontrolowanego przez Sąd aktu administracyjnego, nie została dostrzeżona przez organ orzekający w sprawie, który co istotne dość pobieżnie ustosunkował się do ewentualnego wystąpienia pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. i w rezultacie nie ustalił, czy decyzje Burmistrza R. z dnia [...] r. i [...] r. wydane zostały bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, uznając przy tym błędnie, że art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie wydania decyzji bez podstawy prawnej. W konsekwencji Kolegium wadliwie stwierdziło, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a.

Tymczasem - w ocenie Sądu - decyzja Burmistrza R. z dnia [...] r. wydana została właśnie z rażącym naruszeniem prawa, co powinno skutkować stwierdzeniem jej nieważności.

Przede wszystkim podnieść trzeba, że uwadze organu orzekającego uszedł fakt, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia Burmistrza R. stanowił przepis art. 29 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019 ze zm.).

Według art. 29 w/w ustawy - na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2).

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3).

Zdaniem składu orzekającego cytowany przepis ustanawia wobec właściciela gruntu zakaz zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich i związany z tym obowiązek usunięcia przeszkód lub zmian w odpływie wody nawet powstałych wskutek przypadku lub działania osób trzecich. Stwierdzenie przez organ administracyjny, w tym wypadku przez Burmistrza R., że doszło do zmiany stanu wód na gruncie szkodliwie wpływających na sąsiednie grunty, umożliwia podjęcie jednego z dwóch rozstrzygnięć: nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego bądź też wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W oparciu o analizowaną normę prawną organ administracyjny nie może, tak jak uczynił to Burmistrz R., zobowiązać właściciela gruntu do opracowania projektu technicznego na odprowadzenie wód opadowych z północno-zachodniej części działki nr 208 oraz wód z ulicy A. i terenów położonych wyżej po stronie zachodniej ul. A. z ewentualną możliwością odtworzenia rowu odwodnieniowego, który miał początek na działce nr 208 i dalej działką nr 132 do naturalnego obniżenia terenu - stawów naturalnych, następnie w kierunku ul. B. i rzeki N. poprzez istniejące (wyłączone z państwowej ewidencji szczegółowych urządzeń melioracyjnych), nieudrożnione rowy melioracyjne.

Zobowiązanie Gminy B. do opracowania projektu technicznego na odprowadzenie wód, w sytuacji, gdy przepis art. 29 ust. 3 w zw. z ust. 2 ustawy Prawo wodne, nie daje ku temu żadnych podstaw, stanowi w przekonaniu Sądu, o wydaniu decyzji Burmistrza R. z dnia [...] r. z rażącym naruszeniem prawa.

Kwalifikowana wadliwość rzeczonej decyzji winna zatem skutkować stwierdzeniem jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Niewątpliwym jest bowiem, że oczywistość naruszenia art. 29 ust. 3 w zw. z ust. 2 ustawy Prawo wodne polega w tej sprawie na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia Burmistrza R., a przepisem prawa, stanowiącym jego podstawę prawną.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w razie oczywistego naruszenia prawa, to jest takiego, gdy dane rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, to jest takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień (pkt 1). Jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji, nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa.

Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa (pkt 2), (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 404/08 - Lex nr 505307).

Podobne stanowisko w kwestii "rażącego naruszenia prawa" zaprezentował także w Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 września 2008 r. sygn. akt II OSK 1043/07 – Lex nr 508497, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 października 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1274/08 - Lex nr 519731, czy też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 152/08 – Lex nr 516034.

Podsumowując, stwierdzone wyżej błędy, miały bezspornie istotny wpływ na wynik sprawy i obligowały Sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zobligowane będzie uwzględnić poczynione wyżej uwagi, tak aby w rezultacie wydać rozstrzygnięcie odpowiadające obowiązującym przepisom prawa materialnego i formalnego.

Z tych wszystkich powodów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o regulację art. 200 w/w ustawy, zaś w trybie art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

B.C.