II SA/Bk 426/18 - Wyrok

Data orzeczenia	2018-11-08	
Data wpływu	2018-07-05	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku	
Sędziowie	Elżbieta Lemańska /sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Małgorzata Roleder	
Symbol z opisem	6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s	
Hasła tematyczne	Budowlane prawo	
Sygn. powiązane	II OSK 455/19	
Skarżony organ	Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2017 nr 0 poz 1332; art. 49 ust. 3, art. 48 ust. 1, art. 49c ust. 1 i 2; Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku oddala skargę	
Uzasadnienie
Sygn. akt II SA/Bk 4261/8

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: PINB) z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] nakazującą I. H. i P. H. rozbiórkę stodoły o wymiarach 7,10 m x 6,80 m wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] przy ul. [...] w K.

Powyższe orzeczenia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

PINB od 2015 r. prowadził postępowanie w sprawie legalności budowy budynku stodoły na działce nr [...] należącej do P. H.. W postępowaniu tym ustalono (m.in. w trakcie oględzin w dniu [...] marca 2015 r.), że sporny budynek stodoły jest budynkiem murowanym niepodpiwniczonym na fundamentach betonowych, z dachem konstrukcji drewnianej pokrytym eternitem falistym. Budynek usytuowany jest po granicy z działką nr [...] oraz w odległości 9,80 m od ulicy [...]. Zdaniem PINB, budynek powstał po 1995 r. bez pozwolenia na budowę, zaś kluczowym dowodem w sprawie pozwalającym na określenie czasu powstania budynku są zdjęcia uzyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej wykonane [...] sierpnia 1997 r. Nie widać na nich spornego budynku stodoły o powierzchni zabudowy 48,28 m2 oraz nie widać na nich również budynku gospodarczego o wymiarach 6,65m x 3,90m, w stosunku do którego prowadzone jest odrębne postępowanie administracyjne w sprawie legalności. Ustalając, że budynek stodoły został wybudowany po 1994 r. i bez pozwolenia na budowę, postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. PINB zobowiązał P. i I. H. do przedłożenia projektu budowlanego i innych dokumentów niezbędnych do jego zalegalizowania, w terminie do dnia [...] czerwca 2015 r. Po przedłożeniu wymaganej dokumentacji, co nastąpiło [...] sierpnia 2015 r., PINB postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. zobowiązał Państwa H. do usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym, który to projekt nieprawidłowo, zdaniem organów, obejmował nie tylko budynek stodoły ale również budynek gospodarczy na tej samej działce. Po usunięciu nieprawidłowości, PINB postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. ustalił P. H. i I. H. opłatę legalizacyjną w wysokości 25 000 zł, a postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez PWINB postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 1 marca 2016 r. w sprawie II SA/Bk 25/16 uchylił obydwa ww. postanowienia ustalające opłatę legalizacyjną ze wskazaniem na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o przesłuchanie świadków na okoliczność daty budowy stodoły i dokonanie pełnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ponownie rozpoznając sprawę, PINB uzupełnił materiał dowodowy o przesłuchanie zgłoszonych świadków, których zeznaniom odmówił wiarygodności. Datę budowy stodoły ustalił jako przypadającą po 24 sierpnia 1997 r., tj. po dacie wykonania wyżej wymienionych zdjęć lotniczych. Ustalił, że budowę zrealizowano bez uzyskania stosownego pozwolenia. Następnie, stosując przepisy art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: P.b.), postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. wymierzył inwestorom opłatę legalizacyjną w wysokości 25 000 zł stosownie do treści art. 59f ust. 1 P.b. Postanowienie w przedmiocie opłaty zostało utrzymane w mocy przez PWINB w dniu [...] listopada 2016 r. Skargę od postanowienia z dnia [...] listopada 2016 r. oddalił WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia II SA/Bk 22/17, a skargę kasacyjną od tego wyroku oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 stycznia 2018 r. w sprawie II OSK 1474/17.

Następnie PINB ustalił na podstawie informacji uzyskanych z P. Urzędu Wojewódzkiego w B. (pismo z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]), że nie wpłynęła opłata legalizacyjna w wysokości ustalonej postanowieniem PINB z dnia [...] października 2016 r. Dlatego decyzją z dnia [...] marca 2018 r., na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 3 P.b., nakazał rozbiórkę spornego budynku stodoły.

Odwołanie od decyzji rozbiórkowej złożył P. H.. Zakwestionował ustalenie organu co do daty wybudowania stodoły po 1994 r., podczas gdy, w jego ocenie, data ta (rok 1991) wynikała z zeznań przesłuchanych w sprawie, zawnioskowanych przez niego oraz wiarygodnych świadków. Wyjaśnił, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 103 ust. 2 P.b. z 1994 r. a w konsekwencji przepisy P.b. z 1974 r. W jego ocenie, organy nadzoru budowlanego a następnie sądy orzekające w sprawach II SA/Bk 22/17 oraz II OSK 1474/17 badały wyłącznie datę zakończenia budowy odstępując od ustalenia, czy obiekt powstał legalnie na podstawie pozwolenia na budowę. Tymczasem wskazanie przez Starostę w piśmie z dnia [...] marca 2015 r., że nie posiada dokumentacji na budowę stodoły nie oznacza, że przed 1995 r. nie było wydane pozwolenie na jej budowę. Mogło się ono nie zachować, bowiem nie prowadzono wówczas rejestru pozwoleń na budowę, a dokumentacja dotycząca pozwoleń miała kategorię archiwalną B5 i mogła ulec zniszczeniu po 5 latach. Także inwestor nie miał obowiązku przechowywać pozwolenia na budowę oraz projektu budowlanego wydanego pod rządami P.b. z 1974 r. W tej ostatnio wskazanej kwestii ani organy, ani sądy nie zajęły, w ocenie odwołującego się, stanowiska, dlatego wskazane wyroki sądów nie są wiążące w kwestii niepoddanej kontroli. Wskazał, że w sprawie II SA/Bk 140/18 toczy się wznowione postępowanie sądowe odnośnie ustalenia opłaty legalizacyjnej i w zależności od wyniku tego postępowania nie wyklucza on złożenia wniosku do Wojewody o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Zarzucił, że w sprawie nie uwzględniono, iż sporna stodoła oraz dobudowany do niej budynek gospodarczy stanowią jedną konstrukcyjną i funkcjonalną całość oraz powstały w tym samym czasie. Wyjaśnił, że odnośnie decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego toczy się postępowanie kasacyjne przed NSA. Dowodem na jedność budynku stodoły i budynku gospodarczego jest decyzja o warunkach zabudowy obejmująca obydwie ww. części jako konstrukcyjną całość. W ocenie odwołującego się, decyzja PINB została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r. PWINB utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Organ przedstawił przebieg postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy stodoły oraz ustalił stan faktyczny i prawny sprawy identycznie jak organ pierwszej instancji podzielając w całości zaprezentowaną przez PINB ocenę prawną sprawy. Organ odwoławczy wskazał, że uzupełniając postępowanie wyjaśniające uzyskał od P. Urzędu Wojewódzkiego informację z dnia [...] maja 2018 r. o nieuiszczeniu przez zobowiązanych opłaty legalizacyjnej. Wyjaśnił również, że wszelkie kwestie dotyczące prawidłowości prowadzonego postępowania wskazane przez odwołującego się zostały przesądzone i rozstrzygnięte na wcześniejszych etapach postępowania legalizacyjnego i korzystają z powagi rzeczy osądzonej. Jak wskazał PWINB, na obecnym etapie rozpoznania sprawy organy nadzoru budowlanego zobowiązane były wyłącznie do ustalenia, czy uiszczona została opłata legalizacyjna. Negatywne ustalenie w tym zakresie zobowiązywało do orzeczenia rozbiórki spornej stodoły na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i art. 49 ust. 3 P.b.

Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył do sądu administracyjnego P. H., który zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie:

1. art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) i prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji w trakcie trwania postępowania sądowego prowadzonego w tej samej sprawie;

2. art. 6, 7 i 8 K.p.a. poprzez wydanie decyzji wyłącznie na podstawie wyselekcjonowanych przez organ "najważniejszych dokumentów z akt sprawy" w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie powinno było zapaść na podstawie całości akt sprawy;

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez:

1. kontynuowanie postępowania legalizacyjnego na podstawie P.b. z 1994 r. przy sprzeciwie inwestora oraz wydanie nakazu rozbiórki w sytuacji, gdy inwestor nie wykonał postanowienia legalizacyjnego i nie przedłożył projektu budowlanego;

2. naruszenie art. 48 ust. 1 P.b. poprzez odstąpienie przez organy od zbadania legalności budowy i jej udokumentowania;

3. naruszenie art. 48 ust. 1 P.b. poprzez podzielenie jednego obiektu budowlanego składającego się z części stodoły i części gospodarczej w sytuacji, gdy obie części są ze sobą nierozerwalnie związane konstrukcyjnie i funkcjonalnie, jak też prowadzenie dwóch postępowań legalizacyjnych i wydanie dwóch nakazów rozbiórki odnośnie jednego budynku.

W uzasadnieniu skargi wywiedziono w sposób następujący, w znacznej części powtarzając zarzuty odwołania:

- organy nadzoru budowlanego nie uwzględniły stanowiska skarżącego kwestionującego datę zakończenia budowy stodoły ustaloną pod rządami P.b. z 1994 r., jak też nie uwzględniły, że dokumentacja przedłożona przez skarżącego przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. nie stanowiła wykonania obowiązku nałożonego postanowieniem PINB z dnia [...] marca 2015 r. do przedłożenia dokumentacji mającej służyć do zalegalizowania budynku stodoły. Pismo z dnia [...] sierpnia 2015 r. było, w ocenie skarżącego, wnioskiem o zastosowanie P.b. z 1974 r. i wszczęcie nowego postępowania administracyjnego. Jak wskazał, postanowienia o opłacie legalizacyjnej wydane w następstwie powyższych okoliczności zostały uchylone wyrokiem w sprawie II SA/Bk 25/16. Co prawda po przesłuchaniu zawnioskowanych świadków ustalono ponownie datę zakończenia budowy w okresie obowiązywania P.b. z 1994 r., jednakże i organy, i orzekające w sprawach II SA/Bk 22/17 i II OSK 1474/17 sądy kontrolowały zaskarżone postanowienia wyłącznie w zakresie daty zakończenia budowy a nie co do istnienia pozwolenia na budowę;

- przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne organy nadzoru budowlanego zobowiązane były jeszcze raz ponownie zbadać całość materiału dowodowego "nawet w zakresie w którym wcześniej zajmowały stanowiska, bowiem organ może w każdej chwili je zmienić".

Odnośnie poszczególnych zarzutów skargi wskazał, że:

- nie respektowano w postępowaniu uchwały NSA o braku możliwości prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w stosunku do aktu będącego w tym samym czasie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wskazał na zawisłą przed WSA w Białymstoku sprawę II SA/Bk 140/18 ze skargi o wznowienie postępowania;

- nieprawidłowo zrealizowano w postępowaniu odwoławczym obowiązek z art. 10 K.p.a. informując o możliwości zapoznania się wyłącznie z najważniejszymi dokumentami będącymi częścią akt sprawy, podczas gdy organ powinien rozstrzygać w oparciu o całokształt akt sprawy;

- data zakończenia budowy nie jest przedmiotem zarzutu skargi, jednakże nie uwzględniono, że legalizacja może się odbyć wyłącznie na wyraźny wniosek inwestora, podczas gdy takiego w sprawie zabrakło. Inwestor, przedkładając dokumenty po wydaniu postanowienia legalizacyjnego z dnia [...] marca 2015 r., żądał przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego na podstawie przepisów P.b. z 1974 r. Nie wnosił o legalizację na podstawie P.b. z 1994 r.;

- całkowicie odstąpiono od zbadania czy na sporną budowę istniało wydane przed 1995 r. pozwolenie na budowę. Tymczasem z pisma Starosty S. z dnia [...] grudnia 2015 r. wynika, że w okresie [...] grudnia 1991 r. – [...] grudnia 2001 r. organem wydającym pozwolenia na budowę był Wójt Gminy K., u którego nie zbadano czy posiada pozwolenie na budowę spornej stodoły;

- część budynku przeznaczona na stodołę i objęta niniejszym postępowaniem oraz część budynku przeznaczona na cele gospodarcze stanowią konstrukcyjną całość, zaś rozbiórka ściany stodoły od strony gospodarczej spowoduje zawalenie się dachu. Wskazał, że odnośnie zmiany decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego toczy się przed NSA postępowanie kasacyjne. Sprawa prowadzenia dwóch postępowań odnośnie jednego obiektu budowlanego nie była przedmiotem kontroli sądowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd ustalił, że akta organów nadzoru budowlanego obydwu instancji dotyczące sprawy niniejszej zostały w znacznej części przekazane do WSA w Warszawie przy skardze P. H. na postanowienie GINB z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia PWINB z dnia [...] listopada 2017 r. o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Tutejszy sąd ustalił sygnaturę akt przed WSA w Warszawie jako VII SA/Wa 1659/18 i wypożyczył te akta oraz wykonał kserokopie następujących dokumentów: postanowienia PINB w S. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], zapytania i informacji z dnia [...] marca 2018 r. nt. uiszczenia przez zobowiązanego opłaty legalizacyjnej; zawiadomień dokonanych przez PINB w sprawie niniejszej w trybie art. 10 K.p.a. i ich zwrotnych potwierdzeń odbioru oraz zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej w sprawie niniejszej. Wykonane kserokopie dołączono do akt sprawy niniejszej (k. 54-64).

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2018 r. skarżący jeszcze raz uzasadnił obszernie zarzuty skargi formułując dodatkowy zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 2 i 3 P.b. z 1994 r. poprzez odstąpienie od wydania postanowienia legalizacyjnego, co jest – w jego ocenie - warunkiem sine qua non postępowania legalizacyjnego. Dodatkowo wniósł o uchylenie postanowienia legalizacyjnego z dnia [...] marca 2015 r. znak [...]. Zdaniem skarżącego, w sprawie II SA/Bk 25/16 sąd nie wykluczył, że budowa spornej stodoły mogła mieć miejsce przed 1994 r. Także, w jego ocenie, skoro na skutek ww. wyroku utraciły moc postanowienia w sprawie opłaty legalizacyjnej, to utraciło również moc postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b. z 1994 r. Wskazał, iż skoro organ jest bezwzględnie związany postanowieniem o opłacie legalizacyjnej, to pozorne było wystosowanie zawiadomienia z art. 10 § 1 K.p.a., skoro i tak byłby zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki. W pozostałym zakresie pismo powtarza stanowisko zaprezentowane w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest orzeczenie rozbiórki należącego do skarżącego budynku stodoły na działce nr [...] w K. z uwagi na nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej. Podstawą prawną orzeczonej rozbiórki jest art. 49 ust. 3 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), dalej: P.b. Zgodnie z art. 49 ust. 3 P.b., decyzję o nakazie rozbiórki (art. 48 ust. 1) wydaje się również w przypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej, z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2 P.b. Zgodnie z art. 49c ust. 2 P.b., złożenie wniosku o udzielenie ulgi w opłacie legalizacyjnej powoduje zawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 48, art. 49 i art. 49b P.b. do dnia rozstrzygnięcia wniosku.

Zaskarżona decyzja jest ostatnim etapem postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 48 P.b. Została wydana w sytuacji przesądzenia na wcześniejszych etapach postępowania, jak prawidłowo wskazał organ nadzoru budowlanego, kwestii warunkujących zastosowanie art. 49 ust. 3 P.b. Nie ulega bowiem wątpliwości, że takie okoliczności jak: data budowy stodoły (pod rządami P.b. z 1994 r.), brak pozwolenia na tę budowę oraz ustalenie prawomocnym i pozostającym w obrocie prawnym postanowieniem (z dnia 29 listopada 2016 r.) opłaty legalizacyjnej w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 48 P.b. w stosunku do obiektu zrealizowanego bez pozwolenia na budowę - zostały ustalone w sprawach II SA/Bk 22/17 oraz II OSK 1474/17 (wyroki wydane w sprawie o legalność postanowienia PWINB z dnia 29 listopada 2016 r. ustalającego opłatę legalizacyjną). Z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 22 stycznia 2018 r. w sprawie II OSK 1474/17 (oddalającego skargę od wyroku w sprawie II SA/Bk 22/17) jednoznacznie wynika, że w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organy nadzoru budowlanego (także po prawomocnym uchyleniu pierwszych postanowień o ustaleniu opłaty legalizacyjnej dokonanym wyrokiem w sprawie II SA/Bk 25/16, w której to sprawie tutejszy sąd zobowiązał organy do uzupełnienia materiału dowodowego), nie było podstaw do przyjęcia daty budowy stodoły jako rok 1991, zaś istniały podstawy do ustalenia daty tej budowy po [...] sierpnia 1997 r., tj. po dacie zdjęcia lotniczego, na którym budynku stodoły nie widać. NSA wskazał w sposób następujący: "Zasługują bowiem na akceptację wnioski, jakie wywiódł Sąd I instancji z faktu, że 1) na zdjęciu lotniczym nie sposób wskazać na budynek stodoły, 2) z opisu i mapy przedmiotowej nieruchomości sporządzonej przez uprawnionego geodetę na podstawie wypisu z rejestru gruntów i mapy według stanu na rok 1992 nie wynika, że sporny budynek istniał, 3) z treści aktu notarialnego Repertorium [...], na podstawie którego w dniu [...] maja 1998 r. S. M. przeniosła na skarżącego P. H. prawo własności do działki Nr [...] o pow. 747 m2 również nie wynika istnienie budynku stodoły, a więc budynku, który nie byłby przeznaczony do rozbiórki". Także NSA wskazał, że "skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie stanu faktycznego, że budynek stodoły powstał po 1995 r. i w konsekwencji prawidłowo znalazły zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisy art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i ustalona została opłata legalizacyjna". To zaś oznacza, że ustalenie przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego obejmującego brak dopełnienia formalności związanych z realizacją po 1997 r. budynku stodoły (pozwolenie na budowę) nie mogło być przedmiotem ponownej oceny na etapie niniejszego postępowania legalizacyjnego, prowadzonego już po wydaniu prawomocnego postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Także kwestia przesłanek wydania i wysokości opłaty legalizacyjnej, jak wyżej wskazano, była przedmiotem kontroli NSA w sprawie II OSK 1474/17 i ponownie – wbrew zarzutom skargi – również nie mogła być przedmiotem oceny organów nadzoru budowlanego. Bezskuteczne tym samym pozostają zarzuty skargi dotyczące innej niż przyjęto w sprawach II SA/Bk 22/17 i II OSK 1474/17 treści i skutku dokumentacji przedłożonej przez skarżącego w dniu [...] sierpnia 2015 r. jako wykonanie postanowienia PINB z dnia [...] marca 2015 r. wydanego na podstawie art. 48 ust. 3 P.b. (zobowiązującego do przedłożenia dokumentacji umożliwiającej legalizację stodoły). Skoro bowiem w sprawie ustalono opłatę legalizacyjną dla spornego budynku stodoły na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w związku z art. 59f P.b., to przesłanką tego ustalenia było stwierdzenie o braku pozwolenia na budowę i o możliwości zalegalizowania budynku stodoły z uwagi na przedstawienie przez inwestora wymaganych przepisem art. 49 ust. 1 pkt 1 – 3 P.b. dokumentów. Podważanie w sprawie niniejszej, jakoby inwestor wraz z przedłożeniem ww. dokumentów złożył wniosek, w którym nie zgadza się na legalizację w trybie art. 48 P.b. z 1994 r. jest bezskuteczne i spóźnione. Tym bardziej nadto, że w kwestii warunków zastosowania legalizacji według P.b. z 1974 r. wypowiedział się NSA w uzasadnieniu wyroku w sprawie II OSK 1474/17 konkludując o braku możliwości zastosowania poprzedniej ustawy budowlanej w sprawie niniejszej. Podobnie bezskuteczny jest zarzut dotyczący prowadzenia odrębnego postępowania legalizacyjnego w stosunku do budynku stodoły i w stosunku do budynku gospodarczego dobudowanego do stodoły. Etap następujący po wydaniu postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej dotyczącego wyłącznie budynku stodoły, skontrolowanego przez sądy administracyjne obydwu instancji, nie jest właściwym etapem na formułowanie takiego zarzutu. W konsekwencji, znaczna część zarzutów skargi i jej uzasadnienia zmierza do podważenia ustaleń i ocen prawnych już raz sformułowanych i wiążących w sprawie niniejszej, stanowiąc polemikę z nimi, przy tym polemikę całkowicie bezskuteczną. Zgodnie natomiast z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. A zatem ani organy w sprawie niniejszej, ani sąd nie mogły (i nie miały w istocie podstaw) do podważenia ustaleń i ocen prawnych wcześniej poczynionych w powyżej wskazanym zakresie.

Złożenie przez skarżącego wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego odnośnie ustalającego opłatę legalizacyjną postanowienia PWINB z dnia [...] listopada 2016 r. w żaden sposób w chwili obecnej nie wpływa na byt prawny tego postanowienia, skontrolowanego już przez WSA i NSA w sprawach II SA/Bk 22/17 i II OSK 1474/17. Tym bardziej nie wpływa, że wniosek rozpoznano odmownie postanowieniem GINB z dnia [...] maja 2018 r. Co prawda orzeczenie GINB zostało zaskarżone do WSA w Warszawie i skargę zarejestrowano pod sygnaturą VII SA/Wa 1659/18, jednakże na datę wydawania zaskarżonej w sprawie niniejszej decyzji postanowienie PWINB z dnia [...] listopada 2016 r. było ostateczne i prawomocne, zatem mogło stanowić przesłankę orzeczenia w sprawie niniejszej.

Także nie sposób podzielić stanowiska skarżącego odnośnie konieczności objęcia kontrolą w sprawie niniejszej postanowienia PINB z dnia [...] marca 2015 r. zobowiązującego inwestorów do przedłożenia dokumentów umożliwiających legalizację stodoły. Nieuprawnione jest twierdzenie skarżącego, że postanowienie to utraciło moc po wyroku z dnia 1 marca 2016 r. w sprawie II SA/Bk 25/16, którym uchylono pierwsze wydane w sprawie postanowienia ustalające opłatę legalizacyjną. Wyrokiem tym uchylono wyłącznie orzeczenia w przedmiocie ww. opłaty (z dnia [...] października 2015 r. i z dnia [...] listopada 2015 r.), natomiast nie uchylono postanowienia z dnia [...] marca 2015 r. Tym samym pozostaje ono w obrocie prawnym i brak jest podstaw do twierdzenia, że z uwagi na nieistnienie w obrocie prawnym postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b., tj. postanowienia z dnia [...] marca 2015 r., należy zaskarżony nakaz rozbiórki uchylić. Zdaniem sądu, skarżący sam sobie zaprzecza twierdząc z jednej strony, że postanowienie z dnia [...] marca 2015 r. nie funkcjonuje w obrocie prawnym, a dalej wnosząc o jego uchylenie. Także wskazane w uzupełniającym skargę piśmie procesowym z dnia [...] października 2018 r. orzeczenie WSA w Białymstoku z dnia 7 marca 2006 r. w sprawie II SA/Bk 936/05 nie dotyczy stanu faktycznego jak w sprawie niniejszej, bowiem dotyczy orzeczeń wydawanych w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 50-51 P.b., a więc w zupełnie innym trybie legalizacji niż prowadzona była sprawa niniejsza.

Także sąd nie stwierdził, aby organ naruszył przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez niewydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania z uwagi na sprawę zawisłą przed tutejszym sądem o sygnaturze II SA/Bk 140/18. Sprawa ta dotyczy wznowienia postępowania sądowego II SA/Bk 22/17 ze skargi P. H. na postanowienie PWINB z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej. Wyrokiem z dnia 6 września 2018 r. sąd skargę o wznowienie nieprawomocnie oddalił. Sprawa niniejsza zaś dotyczy kolejnego etapu postępowania legalizacyjnego – orzeczenia nakazu rozbiórki po ustaleniu nieuiszczenia prawomocnie orzeczonej opłaty legalizacyjnej. Nie wystąpiła zatem w sprawie niniejszej zależność, o której mowa w uchwale NSA z dnia 5 czerwca 2017 r., II GPS 1/17. Teza wskazanej uchwały ma następujące brzmienie: "W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zmianami) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego". NSA wypowiedział się zatem w kwestii dopuszczalności wszczęcia ale niemożności prowadzenia postępowania administracyjnego nadzwyczajnego w stosunku do aktu pozostającego w trakcie kontroli sądowoadministracyjnej. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Zaskarżone w sprawie niniejszej decyzje z dnia [...] marca 2018 r. i z dnia [...] maja 2018 r. zostały wydane w postępowaniu administracyjnym zwykłym (nie nadzwyczajnym), zaś postępowanie nadzwyczajne odnośnie postanowienia o opłacie legalizacyjnej z dnia [...] listopada 2016 r. (wydanego nie w niniejszym postępowaniu, ale na wcześniejszym etapie procedury legalizacji, która ma charakter etapowy kończący się odrębnymi rozstrzygnięciami) nie zostało skutecznie wszczęte (postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. GINB odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego, co wyżej wskazano). Nie zachodziła zatem sytuacja, o której mowa w ww. uchwale. Sąd nie stwierdził również podstaw, przy treści postanowienia GINB z dnia [...] maja 2018 r. oraz wobec funkcjonowania w obrocie prawnym wyroku NSA w sprawie II OSK 1474/17, do zawieszenia postępowania sądowego do czasu wyrokowania przez WSA w Warszawie w sprawie VII SA/Bk 1659/18.

Z powyższego wynika, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo nie stwierdził żadnych formalnych przeszkód do prowadzenia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki orzekanego w sytuacji nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej. Sporny zaś nakaz wydał bez naruszenia prawa, tj. art. 49 ust. 3 P.b. trafnie ustalając (dwukrotnie: na etapie pierwszoinstancyjnym w marcu 2018 r. oraz na etapie odwoławczym w maju 2018 r.), że opłaty nie uiszczono. Podkreślić trzeba, że decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie zrealizowanego obiektu na podstawie art. 49 ust. 3 w zw. z art. 48 P.b. jest jedynie konsekwencją nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej, ustalonej w innym, wcześniejszym postępowaniu. Ustalenie nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej nie jest podstawą do rozważań uznaniowych dla organu, czy zasadnie należy orzec rozbiórkę czy też nie. W przepisie art. 49 ust. 3 P.b. mowa jest nie o możliwości wydania takiej decyzji ale o wydaniu ("wydaje się również"), co świadczy o związaniu organu nadzoru budowlanego. A zatem organ nie może się od obowiązku orzeczenia rozbiórki uchylić, zaś na tym etapie nie jest zobowiązany do ponownego wszechstronnego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do legalności budowy, a jedynie ustala czy opłatę uiszczono. Dodać należy, że inwestor został na wcześniejszym etapie postępowania pouczony o konsekwencjach w postaci orzeczenia nakazu rozbiórki przy nieprzedstawieniu dokumentacji pozwalającej na ocenę możliwości legalizacji lub przy nieuiszczeniu opłaty legalizacyjnej (vide np. pouczenie w postanowieniu z dnia [...] marca 2015 r., k. 64).

Sąd nie podziela zarzutu skargi o naruszeniu art. 10 § 1 K.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Jak wynika z dokumentów z wypożyczonych akt administracyjnych załączonych do sprawy VII SA/Wa 1659/18, PINB powiadomił strony w trybie art. 10 § 1 K.p.a. (k. 58) i powiadomienie w tym trybie wystosował również oddzielnie PWINB. W okolicznościach niniejszej sprawy, w sytuacji, gdy postępowanie toczy się od 2015 r., organy nadzoru budowlanego wydawały kilkakrotnie orzeczenia na poszczególnych etapach procedury legalizacji, decyzje i postanowienia skarżone były przez P. H. lub I. H. do sądu, którzy tym samym realizowali swoje uprawnienia procesowe - nie sposób przyjąć, że powiadomienie przez PWINB w trybie art. 10 § 1 K.p.a. wyłącznie o możliwości zapoznania się z najważniejszymi dokumentami w sprawie uniemożliwiło skarżącemu realizację jego uprawnień procesowych. Wobec ograniczonego zakresu koniecznych ustaleń dla wydania decyzji o rozbiórce na podstawie art. 49 ust. 3 P.b. (wyłącznie kwestia uiszczenia opłaty legalizacyjnej), zarzut powyższy nie może być skuteczny, zwłaszcza że ani w skardze, ani w piśmie procesowym z dnia [...] października 2018 r. skarżący nie przedstawił okoliczności, z powodu których sposób zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 K.p.a. uniemożliwił mu realizację uprawnień i naruszył prawo.

Skarżący w odwołaniu zgłaszał zamiar złożenia wniosku o zastosowanie ulgi w uiszczeniu opłaty legalizacyjnej "zgodnie z art. 49c ust. 1". Istotnie, złożenie takiego wniosku powoduje zawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 48, art. 49 i art. 49b P.b., co wynika wprost z art. 49c ust. 2 P.b. Jednakże ani ze skargi, ani z pisma procesowego z dnia [...] października 2018 r., ani z innych złożonych przez skarżącego do akt dokumentów nie wynika, by przed wydaniem zaskarżonej decyzji wniosek taki został złożony.

Mając powyższe na uwadze, uwzględniając prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu, dokonane bez naruszenia przepisów procesowych i materialnych zarzuconych w skardze, jak również przy niestwierdzeniu z urzędu przez sąd innych naruszeń niezarzuconych w skardze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.