Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka Sędziowie NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca) WSA (del.) Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 183/19 w sprawie ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 24 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży licytacyjnej nieruchomości 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 14 marca 2019 r.,

I SA/Kr 183/19, oddalił skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 24 października 2018 r., w przedmiocie podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1) i pkt 2) p.p.s.a. naruszenie:

- przepisów postępowania które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez brak gruntownego zbadania i

zweryfikowania oraz należytej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w

postępowaniu egzekucyjnym, co spowodowało zastosowanie do planu podziału kwoty z egzekucji nieruchomości wszczętej w 2016 r. nie obowiązujących przepisów prawa z przed ich nowelizacji ustawą o księgach wieczystych i hipotece z dnia 26 czerwca

2009 r. (Dz. U. z 2009 r. nr 131 poz.1075, dalej: u.k.w.h.) zmieniającą art.1025 §3 k.p.c. w zakresie ograniczenia zaspokojenia odsetek z kwoty uzyskanej z egzekucji

nieruchomości zabezpieczonej hipotecznie,

- art. 145 §1 lit. c p.p.s.a w zw. z niewłaściwym zastosowaniem art. 13 u.k.w.h. i zaaprobowanie błędu popełnionego przez organ pierwszej i drugiej instancji, a polegający na przyjęciu do podziału kwoty z egzekucji nieruchomości wszczętej w 2016 r. w zakresie należności ubocznych (odsetek) nieaktualnego przepisu art. 1025 §3 k.p.c. w zw. z art. 115 §2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o

postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, dalej: u.p.e.a.)

Art. 145 §1 lit.c.3 p.p.s.a w zw. z naruszeniem art. 26 i art. 62 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie na potrzeby zinterpretowania skutków prawnych wszczęcia egzekucji z nieruchomości w 2016 r. przez skarżącego przed organem skarbowym oraz zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej z nieruchomości i przekazania do łącznego prowadzenia egzekucji z nieruchomości organowi.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowa Administracyjnemu w Krakowie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. W pierwszej kolejności odnieść się należy do drugiego ze stawianych zarzutów. W ocenia Naczelnego Sadu Administracyjnego pierwszorzędne znaczenie w sprawie ma data wpisu hipoteki, gdyż zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 2009r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009r., nr 131, poz. 1075) do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w dotychczasowym brzmieniu. Zatem do przedmiotowej hipoteki ma zastosowanie ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2001r. nr 124, poz. 1361). Co istotne w art. 12 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (sprzed nowelizacji) wyznaczono moment, który jest właściwy w celu wyznaczenia pierwszeństwa ograniczonych praw rzeczowych (hipoteki) wpisanych do księgi wieczystej. Momentem tym jest chwila wpływu (złożenia) wniosku o ujawnienie danego prawa w księdze wieczystej (art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - w brzmieniu sprzed nowelizacji). W konsekwencji w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 69 u.k.w.h., (w brzmieniu sprzed nowelizacji), zgodnie z którym w granicach przewidzianych w odrębnych przepisach hipoteka zabezpiecza także roszczenia o odsetki nieprzedawnione oraz o przyznane koszty postępowania. W orzecznictwie (zob. uchwały SN: z 20 maja 2005 r., III CZP 24/05, z 23 października 2007 r., III CZP 91/07 oraz wyrok tego Sądu z 14 lutego 2008 r., II CSK 525/07) zasadnie przyjmuje się, że to poszerzone odesłanie obejmuje przede wszystkim odesłanie do odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a konkretnie do art. 1025 § 3 k.p.c..

W stanie prawnym z dnia 18 listopada 2002r. (tj. z dnia złożenia wniosku o wpis hipoteki przez skarżącego) przepisem odrębnym, do którego odsyłał art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece był art. 1025 § 3 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku o wpis hipoteki. Przepis powyższy stanowił, że w równym stopniu z należnością główną ulegają zaspokojeniu odsetki i koszty postępowania. Jednakże z pierwszeństwa równego z należnościami czwartej, piątej i ósmej kategorii korzystają odsetki tylko za ostatnie dwa lata przed przysądzeniem własności, a koszty postępowania w wysokości nie przekraczającej dziesiątej części kapitału. Pozostałe odsetki i koszty zaspokaja się w kategorii dziesiątej.

Rację ma dyrektor izby skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że inna interpretacja powyższych przepisów powodowałaby, że wierzyciele hipotek korzystających z dalszego pierwszeństwa uzyskaliby mniejsze zaspokojenie na skutek rozszerzania zakresu zabezpieczenia hipotek korzystających z wyższego pierwszeństwa. Jednocześnie należy zauważyć, że przyjęcie tezy, iż na skutek dokonanych zmian treści art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (sprzed nowelizacji) odsyła do obecnie obowiązującej treści art. 1025 § 3 k.p.c., uniemożliwia ustalenie zakresu zabezpieczenia.

Zakres zabezpieczenia hipoteką powstałą przed dniem 20 lutego 2011 r. byłby rożny w zależności od tego, w jakiej chwili wszczynana jest egzekucja. Różnicowanie sytuacji prawnych wierzycieli hipotecznych hipotek powstałych pod rządem przepisów (sprzed nowelizacji) wyłącznie ze względu na to, w jakiej chwili wszczynana jest egzekucja, stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz pewności zabezpieczenia jakie powinna dawać hipoteka.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 26 i 62 u.p.e.a., który to zarzut sprecyzowany został dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym skarżący powołał się konkretnie na art. 26 § 1 i § 5 oraz art. 62 §1 u.p.e.a. Otóż żaden z tych przepisów nie zmienia prawidłowego stanowiska przyjętego przez sąd pierwszej instancji. Pomijając, że z informacji uzyskanych od organu egzekucyjnego wynika, że wszczęcie egzekucji do majątku zobowiązanej (doręczenie tytułów wykonawczych) na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., miało miejsce w 2003r., a więc przed nowelizacją analizowanych wcześniej przepisów, to postawiony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie także z innych przyczyn.

Czyniąc wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) skarżący nie wziął pod uwagę, że kwestionowany art. 1025 § 3 k.p.c. ma charakter materialnoprawny z konsekwencjami od dnia zaistnienia zdarzenia z jakim ustawodawca wiąże określone skutki prawne.

Innymi słowy regulacja zawarta w art. 1025 § 3 k.p.c., w brzmieniu sprzed nowelizacji, mimo umieszczenia jej w k.p.c. ma charakter materialnoprawny wyznaczający granice zabezpieczenia. W przeciwieństwie do regulacji prawnoprocesowych, skutki prawne zdarzeń cywilnoprawnych winno się oceniać według przepisów obowiązujących w chwili zdarzenia. Tak więc zakres zabezpieczenia hipoteki powstałej przed dniem 20 lutego 2011 r., w przypadku egzekucji wszczętej po dniu 19 lutego 2011 r., jest oznaczony art. 69 u.k.w.h. i art. 1025 § 3 k.p.c. w brzmieniu dotychczasowym (zob. Z. Wożniak, Zakres należności zabezpieczonych hipoteką, Rejent 2012, nr 3, str. 114-130).

Wbrew odmiennym wywodom skargi kasacyjnej sąd pierwszej instancji nie naruszył także art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. albowiem zgromadził i ocenił materiał dowodowy zgodnie z treścią tych przepisów.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).

-----------------------

1